86 | ՇԵՅՔ-ՍՊԻՐԻ ՀՆՉՅԱԿՆԵՐԸ

1 / 1

Բնագիր

Was it the proud full sail of his great verse,

Bound for the prize of all-too-precious you,

That did my ripe thoughts in my brain inhearse,

Making their tomb the womb wherein they grew?

Was it his spirit, by spirits taught to write

Above a mortal pitch, that struck me dead?

No, neither he, nor his compeers by night

Giving him aid, my verse astonished.

He, nor that affable familiar ghost

Which nightly gulls him with intelligence,

As victors, of my silence cannot boast;

I was not sick of any fear from thence;

But when your countenance filled up his line,

Then lacked I matter, that infeebled mine.

1 / 1

Տողացի

Ռուբէն Թարումեանի թարգմանությամբ

Է՞ր դա հպարտ լի առագաստը նրա մեծ տաղերի,

Ուղղված այդ ավարին համա-ամենա-թանկագին՝ ձեզ,

Որ իմ հասուն մտքերն իմ ուղեղիս մեջ թաղեց,

Դարձնելով դրանց գերեզման արգանդը, որտեղ նրանք աճեցին:

Է՞ր դա նրա ոգին՝ ոգիների կողմից սովորեցված գրել

Վեր՝ մահկանացուի թռիչքից, որ խոցեց ինձ մահացու:

Ո՛չ, ո՛չ նա, ո՛չ էլ նրա ընկերները գիշերային,

Նրան օգնություն ցույց տալով՝ իմ տաղը խանգարեցին:

Ո՛չ նա, ո՛չ այդ բարեհաճ ծանոթ ուրվականը,

Որ գիշերով նրան կլանել է տալիս գիտելիք,

Որպես հաղթողներ, իմ լռությամբ չեն կարող պարծենալ.

Ես թուլացած չեմ որեւէ վախից նրանցից.

Բայց երբ ձեր համակրանքը լցրեց նրա տողը,

Հետո զրկվեցի ես նյութից՝ ինչն ուժասպառ արեց իմը:

1 / 6

Դավիթ Դավթյանի եւ Հովհաննես Քելեշյանի

թարգմանությամբ

Նրա երգի սրընթաց առագա՞ստը աներեր
Կարողացավ տիրանալ քո գանձերին սրբազան,
Իմ ուղեղի մեջ թաղեց վաղուց հասուն շա՛տ խոհեր,
Որոնց ծնած արգանդը արեց իբրեւ գերեզման:
Արդյոք նրա ոգին է՞ր՝ սովորեցրեց քեզ գրել
Գերմարդկային աննման, հրաշալի քերթվածներ,
Արվեստների շողշողուն, անհաս բարձունքը հասնել,
Եվ դրանով հասցնել ինձ մահացու հարվածներ:
Օ՜, ո՛չ, ոչ նա, եւ ոչ էլ ուրվականն այդ ընտանի,
Որը նրան գիշերը ներշնչում է նենգ խոհեր,
Ինձ չեն մատնի լռության, իմ ձայնը չեն խլացնի,
Չեն պարծենա երբեւէ իբրեւ հզոր հաղթողներ:

Բայց երբ նրա՛ երգն ես դու քո ներշնչմամբ տոգորում,
Իմ երգերը նյութից զուրկ եւ անիմաստ են մնում:

Նրա տողերի առագաստների սլա՞ցքն էր արդյոք,
Տողերի՛, որոնք պատրաստ էին քեզ կախարդել անդարձ,
Որ իմ խոհերը բանտարկե՜ց ի՛մ իսկ ուղեղում բորբոք,
Շիրի՜մ դարձրած այն արգա՛նդը, որ ծնել էր նրանց:
Նրա ոգի՞ն էր՝ ոգիներից իր սուրբ ձիրքն ստացած,
Որը մահացու հարված հասցրեց ինձ իր զորությամբ,
Նրան սատարող բարեկամնե՞րը՝ սեւով քողարկված,
Դեւ՞ն այն ընտանի, որ բթացնում էր նրան գիտությամբ…
Ո՜չ,— բյո՜ւր անգամ ո՛չ.— ինչքան էլ նրանք հզոր լինեին,
Եւ ինչքան էլ որ ես ինձ զգայի տկա՜ր ու անգո՜ւյն,
Դժվա՜ր թե նրանք իմ լեզվին շղթա ու կապ դնեին,
Եւ ես երբեւէ ահ չե՜մ ունեցել նրանցից կյանքում…

Բայց լեզուս կապվե՛ց եւ ասելիքս իմ մտքից թռավ,
Երբ տեսա, թե դու ինչպե՜ս ես գովում տողերը նրա:

(52) Հըպարտ ու լեցուն նաւարկութի՞ւնն էր այն հըրապուրիչ
Քերթուածին արդեօք, շահելու ձգտող (այնքան թանկագին)
Մրցանակը քու, հասուն խոկմունքներս որ ուղեղիս մէջ
Ներդամբարանեց, անոնց գերեզմանն այն արգանդն ըրած
Ուր անոնք մեծցան։ Արդեօք իր հոգի՞ն, որ ոգիներէն
Թելադրուեցաւ բարձրը աւելի քան մահկանացու
Ոճով մը գըրել, մահացու հարուածն իմ սրտին տըւաւ։

Ո՛չ, ոչ ի՛նք, եւ ո՛չ իրեն հաւասար ընկերակիցներ
Գիշերանց անոր օգնելով, զիս ալ ապշահար ըրին։
Ո՛չ ան, ո՛չ ոգին՝ այնքան մարդամօտ, որ ամէն գիշեր
Իր խելացութեամբ զայն կը մոլորէ, չեն կարող պարծիլ
Իբրեւ յաղթական պարտողները իմ խորունկ լռութեան․
Հիւանդ չէի ես անոնց պատճառած որեւէ վախէն։

Բայց քու դիմագիծը անոր տողերն երբոր ողողեց,
Ես զըրկըւեցայ այն կենսանիւթէն եւ խորտակուեցայ։

Արդյո՞ք պանծալի առագաստն էր իր վսեմ քերթության,
Որ համառօրեն փորձելով շահել քո գանձերը թանկ՝
Հասուն մտքերը իմ ուղեղի մեջ թաղեց հավիտյան
Եւ այդ արգանդը գերեզման դարձրեց նա անժամանակ.
Նրա ոգին էր, որ մեկ այլ ոգու դասերը սերտած՝
Մահացու հարված հասցրեց սրտիս՝ զորեղ երգերով,-
Օ՜, երբե՛ք, ո՛չ նա, ո՛չ ոգիների տողերը կերտած
Իմ քերթվածները չեն նսեմացնի չնչին վերքերով:
Եւ անզոր է նա իր հանրածանոթ ուրվականի հետ,
Որ ամեն գիշեր խաբում է նրան իր այցելությամբ,
Հոխորտալ անվերջ, թե գոցել է նա իմ լեզուն հավետ,
Երբ իմ սրտի մեջ ոք մի վախ չկա նրանց նկատմամբ.

Բայց երբ իմ երգը տոգորվեց վսեմ քո կերպարանքով,
Երգերս այդժամ դարձան նյութից զուրկ, տկար ու անթով:

Կարո՞ղ ա իրա սլացիկ նավի ընթացքը ահեղ
(Նպատակադիր — քու գանձերն անգին սա´ղ նվաճելու),
Շիրիմը դրեց մի´տքն իմ ծլարձակ, սրսուռ ու անմեղ,
Իրանց ծննդյան ուղեղ-արգանդում, առանց աճելու:
Գուցե արտառոց ոգիների՞ց էր վսեմ դաս քաղե
Ու երկինք հասե, որ մտքիս ծովը էս տեսակ քամեց:
Իմ տողերը, չէ´, ոգին կամ ինքը չէին ճապաղե,
Իրա´ փառքից չէր, որ իմ գրիչը էսքան կարկամեց:
Թո չպարծենա, թե´ բարեհոգի, մտերմիկ ուրուն,
Համ էլ հենց ի´նքը, պոե´տը հզոր, ում (առանց մի ցավ),
Ոգին գիշերով դարձնում էր վսեմ, խորը իմաստուն:
Ես ձախողվեցի, որովհետեւ իրանցից ո´չ թե վախեցա,

Այլ որ քու նավը էս նո´ր պոետի օվկիանը թաղվեց:
Ա´յ, հենց սրանի´ց խոսքս չորացավ — ու խի´ստ ճապաղվեց:

Այդ առագա՞ստն էր տաղերի իր մեծ,
Ձեզ՝ պարգեւին ամենաթանկ ուղղված,
Որ իմ մտքերն իմ ուղեղում թաղեց,
Արգանդն, ուր աճեցին՝ շիրիմ դարձրած:
Թե՞ իր ոգին՝ ոգուց գրել ուսված
Անմահ տողով ինձ մահացու խոցեց:
Ո՛չ նա եւ ո՛չ գիշերն իրեն օգնած
Ընկերն իր՝ տաղը իմ չխափանեց:
Ո՛չ նա, ո՛չ բարեհաճ այն ուրվականը,
Որ միտք է գիշերով նրան տալիս,
Թող չպարծեն՝ պատճառն են լռությանս.
Ես վախ չունեմ նրանց եւ ոչ մեկից.

Բայց երբ ձեր աջակցմամբ լցվեց իր տողը,
Զրկված նյութից՝ իմ տաղն արդեն անզոր էր: