Օ՜, որքա՜ն ավելի գեղեցիկ է թվում գեղեցկությունը,
Երբ զարդարված է ճշմարտության քաղցր շնորհով.
Վարդը չքնաղ է թվում, բայց մենք նրան ավելի ենք գովում
Այն քաղցր բուրմունքի համար, որ նա կրում է իր մեջ:
Մամխի վայրի վարդերն էլ ունեն նույնպիսի գույն,
Ինչպես անուշաբույր վարդերի բուրավետ կոկոնները,
Կրում են նույն փշերը եւ նույնպես խաղում են քամու հետ,
Երբ ամառվա շունչը բացում է նրանց դիմակավորված կոկոնները:
Բայց քանի որ նրանց ողջ արժանիքը լոկ իրենց տեսքն է,
Նրանք ապրում են աննկատ եւ թոշնում անփառունակ,
Մեռնելով իրենց մեջ. մինչդեռ քաղցր վարդերը
Իրենց մահից հետո էլ թորվում են ամենաքաղցր բուրմունքի:
Այդպես էլ դու, չքնաղ ու սիրելի պատանի,
Երբ թոշնի քո գեղը, իմ տաղերում կապրի քո ճշմարիտ հոգին:
Ամեն սիրուն բան չքնա՜ղ կթվար մեզ յոթնապատիկ,
Թե ճշմարտություն եւ Արդարություն կրեր իր խորքում.—
Չքնա՜ղ է վարդը,— սակայն չքնաղ է նա բյուրապատիկ,
Այն անուշ բույրով, որ թաքնված է նրա ընդերքում…
Վայրի մասուրին իսկույն չե՜ս զատի այգու վարդերից—
Նույն կարմիր գույնն է, նույն դեղին առէջքն ու նույն թերթերը,
Նույն թուփն է ասես, որ օրորվում է նույն զեփյուռներից,
Նույն տերեւներն են եւ նույն ճյուղերի սուր-սուր փշերը…
Սակայն մասուրի արժանիքը լոկ տեսքն է արտաքին,
Աչքից հեռո՜ւ է ծաղկում ու թոշնում մասուրն աշխարհում,
Երբ մեռնո՜ւմ է նա՝ նրա բույրն էլ է մեռնում իր թփին,
Մինչ այգու վարդը, իր մահով, անմահ բուրմու՜նք է ծնում…
Ինչքա՜ն էլ թոշնի, չքնա՛ղ պատանի, հմայքդ կյանքում,
Քո էությունն ու տեսքը հմայիչ կապրեն իմ երգում:
(64) Փեղեցիկն որքա՛ն կը պըննազարդուի աւելի դեղով
Ճչմարտութիւնն երբ զայն Հըրրապուրիչ չնորձով զարդարէ:
Վարդն է գեղեցիկ. բայց ան աւելի մեզի գեղեցիկ
ԿԸ ԹԸւի իր մէֆ ապրող քաղցըը այն բոյբին պատճառով:
Որդնոտ բողբոքներն ալ ունին նոյն մու դոյնն անուչաբոյը
ՈՐ վարդերն ունին, եւ նոյնպէս փշոտ Թուփէն կը կախուին,
Եւ նոյն Քրժայքով կը Հրրապուրեն, երբ չունչն ամառուան
Կը բանայ գոցուած կոկոններն անոնց: -- Բայց որովՀետեւ
Առաքինությւնն ասոնց տեսքին մէջ Ժնայն կը ծաղկի,
Առանց աիրունլու կ՚ապրին, կը Թռումին, եւ անյարդալից
կանցնին, կ՚անՀետին։ Բուրմունքով փմարդերն այդպէս չեն մեռներ.
Քաղցը անոնց մաՀով ՀիւԹեր քաղցրաբոյը կը բազմաբաչխույին։
Դուն այլ նոյնպէս, ով աիրելի ու գեղեցիկ պարմանի,
Երբ Թառաժ իս, իժ Քերթուածով Քու ճշմարիտ մութիւնդ
Պիտի Թորի, պիտի զբտուի, եւ դուն՝ դեղով: լալանըւիա
Օ՜, որքա՜ն անգամ պերճանքն ավելի պերճ է երեվում
Անույշ այն զարդով, որ ճշմարտությունն է տալիս արդար.
Վարդը պերճաշուք որքա՜ն ավելի պերճ ենք համարում
Նրա մեջ ապրող այն անուշահոտ բուրմունքի համար:
Վիրախոտերի բողբոջը ունի նույնքան թուխ երանգ,
Որքան գեղատես իր թերթիկներով վարդը բուրավետ.
Նույն փշից կախված` նույն անհոգությամբ խաղում են նրանք`
Բացելով իրենց ծպտյալ բողբոջներն ամռան շնչի հետ:
Սակայն քանի որ լոկ արտաքուստ են նրանք բարետես,
Ապրում են անսեր, ընդմիշտ մոռացված ու սիրատոչոր
Մեռնում միայնակ.— վարդերը, սակայն, չեն մեռնում այդպես.
Նրանց մահվան հետ ի՜նչ բուրմունքներ են ծնվում նորանոր:
Այդպես նաեւ դու, եթե թառամես, ջահե՛լ բարեկամ,
Քո իսկությունը երգո՛վ կքամեմ ես ամեն անգամ:
Թե էս անիմաստ միս ու արունս հանկարծ միտք դառնար,
Իմ ու քու միջի հսկա արանքին հեչ չէ´ի նայի:
Որովհետեւ, էս անգամ, թե սերըս ինձնից շա´տ-շատ հեռանար,
Վայրկյան չէր տեւի, աշխարհի ծերից մոտդ կգայի:
Հեռո´ւ ըլնեինք, ի´նքը, կամ էլ ե´ս, օտար մի հողում,
Թեկուզ աշխարհի ամենահեռու ծերին պաղ ու մութ,
Վռազ կգայի, որովհետեւ սուր միտքը, ծովն է´լ ա լողում
Մի ակնթարթում, կտրում ու անցնում ծածաղուտ ու խութ:
Բայց խելըռում եմ, որ արարված չեմ օդից ու հրից,
Որ մտքի նման անցնեմ օվկիանոս, անապատ ու սար,
Երբ դու մոտըս չես: Որ ե´ս, արարված լոկ հող ու ջրից,
Պիտի հառաչով մի կերպ անցկացնեմ ժամերս տկար,
Որովհետեւ էս էրկու տարրը հիմնական* — ծանր ա ու նվաղ,
Մեր էրկուսին էլ տալիս են մենակ արցունք ու «ավաղ»:
–––––
* հողն ու ջուրը
Որքա՜ն ավել է գեղեցիկը գեղ
Շնորհիվ անուշ զարդի՝ ճշմարտության։
Չքնաղ է վարդը, բայց ավել շքեղ
Անուշ բույրով, հյութով իր էության։
Մասրի ծաղիկն ունի ճոխ թանձր գույն
Ինչպես բուրեղ վարդի խոր երանգները,
Փշերն են նույն դրա, եւ խաղն է նույն,
Երբ շունչն ամռան բացում է կոկոնները․
Սակայն իրենց լոկ տեսքն է զորավոր,
Անհույս ծաղկում են, չհարգված՝ թոշնում,
Մեռնում անհայտ։ Իսկ քաղցր վարդն է որ,
Անուշ մեռնում է՝ բույր անուշ դառնում․
Եւ ձեզ էլ երբ լքի կյանքի գարունը,
Տաղերը կթորեն ձեր իսկությունը։
Օ՜, որքա՜ն ավելի գեղեցիկ է թվում գեղեցկությունը,
Երբ զարդարված է ճշմարտության քաղցր շնորհով.
Վարդը չքնաղ է թվում, բայց մենք նրան ավելի ենք գովում
Այն քաղցր բուրմունքի համար, որ նա կրում է իր մեջ:
Մամխի վայրի վարդերն էլ ունեն նույնպիսի գույն,
Ինչպես անուշաբույր վարդերի բուրավետ կոկոնները,
Կրում են նույն փշերը եւ նույնպես խաղում են քամու հետ,
Երբ ամառվա շունչը բացում է նրանց դիմակավորված կոկոնները:
Բայց քանի որ նրանց ողջ արժանիքը լոկ իրենց տեսքն է,
Նրանք ապրում են աննկատ եւ թոշնում անփառունակ,
Մեռնելով իրենց մեջ. մինչդեռ քաղցր վարդերը
Իրենց մահից հետո էլ թորվում են ամենաքաղցր բուրմունքի:
Այդպես էլ դու, չքնաղ ու սիրելի պատանի,
Երբ թոշնի քո գեղը, իմ տաղերում կապրի քո ճշմարիտ հոգին:
Ամեն սիրուն բան չքնա՜ղ կթվար մեզ յոթնապատիկ,
Թե ճշմարտություն եւ Արդարություն կրեր իր խորքում.—
Չքնա՜ղ է վարդը,— սակայն չքնաղ է նա բյուրապատիկ,
Այն անուշ բույրով, որ թաքնված է նրա ընդերքում…
Վայրի մասուրին իսկույն չե՜ս զատի այգու վարդերից—
Նույն կարմիր գույնն է, նույն դեղին առէջքն ու նույն թերթերը,
Նույն թուփն է ասես, որ օրորվում է նույն զեփյուռներից,
Նույն տերեւներն են եւ նույն ճյուղերի սուր-սուր փշերը…
Սակայն մասուրի արժանիքը լոկ տեսքն է արտաքին,
Աչքից հեռո՜ւ է ծաղկում ու թոշնում մասուրն աշխարհում,
Երբ մեռնո՜ւմ է նա՝ նրա բույրն էլ է մեռնում իր թփին,
Մինչ այգու վարդը, իր մահով, անմահ բուրմու՜նք է ծնում…
Ինչքա՜ն էլ թոշնի, չքնա՛ղ պատանի, հմայքդ կյանքում,
Քո էությունն ու տեսքը հմայիչ կապրեն իմ երգում:
(64) Փեղեցիկն որքա՛ն կը պըննազարդուի աւելի դեղով
Ճչմարտութիւնն երբ զայն Հըրրապուրիչ չնորձով զարդարէ:
Վարդն է գեղեցիկ. բայց ան աւելի մեզի գեղեցիկ
ԿԸ ԹԸւի իր մէֆ ապրող քաղցըը այն բոյբին պատճառով:
Որդնոտ բողբոքներն ալ ունին նոյն մու դոյնն անուչաբոյը
ՈՐ վարդերն ունին, եւ նոյնպէս փշոտ Թուփէն կը կախուին,
Եւ նոյն Քրժայքով կը Հրրապուրեն, երբ չունչն ամառուան
Կը բանայ գոցուած կոկոններն անոնց: -- Բայց որովՀետեւ
Առաքինությւնն ասոնց տեսքին մէջ Ժնայն կը ծաղկի,
Առանց աիրունլու կ՚ապրին, կը Թռումին, եւ անյարդալից
կանցնին, կ՚անՀետին։ Բուրմունքով փմարդերն այդպէս չեն մեռներ.
Քաղցը անոնց մաՀով ՀիւԹեր քաղցրաբոյը կը բազմաբաչխույին։
Դուն այլ նոյնպէս, ով աիրելի ու գեղեցիկ պարմանի,
Երբ Թառաժ իս, իժ Քերթուածով Քու ճշմարիտ մութիւնդ
Պիտի Թորի, պիտի զբտուի, եւ դուն՝ դեղով: լալանըւիա
Օ՜, որքա՜ն անգամ պերճանքն ավելի պերճ է երեվում
Անույշ այն զարդով, որ ճշմարտությունն է տալիս արդար.
Վարդը պերճաշուք որքա՜ն ավելի պերճ ենք համարում
Նրա մեջ ապրող այն անուշահոտ բուրմունքի համար:
Վիրախոտերի բողբոջը ունի նույնքան թուխ երանգ,
Որքան գեղատես իր թերթիկներով վարդը բուրավետ.
Նույն փշից կախված` նույն անհոգությամբ խաղում են նրանք`
Բացելով իրենց ծպտյալ բողբոջներն ամռան շնչի հետ:
Սակայն քանի որ լոկ արտաքուստ են նրանք բարետես,
Ապրում են անսեր, ընդմիշտ մոռացված ու սիրատոչոր
Մեռնում միայնակ.— վարդերը, սակայն, չեն մեռնում այդպես.
Նրանց մահվան հետ ի՜նչ բուրմունքներ են ծնվում նորանոր:
Այդպես նաեւ դու, եթե թառամես, ջահե՛լ բարեկամ,
Քո իսկությունը երգո՛վ կքամեմ ես ամեն անգամ:
Թե էս անիմաստ միս ու արունս հանկարծ միտք դառնար,
Իմ ու քու միջի հսկա արանքին հեչ չէ´ի նայի:
Որովհետեւ, էս անգամ, թե սերըս ինձնից շա´տ-շատ հեռանար,
Վայրկյան չէր տեւի, աշխարհի ծերից մոտդ կգայի:
Հեռո´ւ ըլնեինք, ի´նքը, կամ էլ ե´ս, օտար մի հողում,
Թեկուզ աշխարհի ամենահեռու ծերին պաղ ու մութ,
Վռազ կգայի, որովհետեւ սուր միտքը, ծովն է´լ ա լողում
Մի ակնթարթում, կտրում ու անցնում ծածաղուտ ու խութ:
Բայց խելըռում եմ, որ արարված չեմ օդից ու հրից,
Որ մտքի նման անցնեմ օվկիանոս, անապատ ու սար,
Երբ դու մոտըս չես: Որ ե´ս, արարված լոկ հող ու ջրից,
Պիտի հառաչով մի կերպ անցկացնեմ ժամերս տկար,
Որովհետեւ էս էրկու տարրը հիմնական* — ծանր ա ու նվաղ,
Մեր էրկուսին էլ տալիս են մենակ արցունք ու «ավաղ»:
–––––
* հողն ու ջուրը
Որքա՜ն ավել է գեղեցիկը գեղ
Շնորհիվ անուշ զարդի՝ ճշմարտության։
Չքնաղ է վարդը, բայց ավել շքեղ
Անուշ բույրով, հյութով իր էության։
Մասրի ծաղիկն ունի ճոխ թանձր գույն
Ինչպես բուրեղ վարդի խոր երանգները,
Փշերն են նույն դրա, եւ խաղն է նույն,
Երբ շունչն ամռան բացում է կոկոնները․
Սակայն իրենց լոկ տեսքն է զորավոր,
Անհույս ծաղկում են, չհարգված՝ թոշնում,
Մեռնում անհայտ։ Իսկ քաղցր վարդն է որ,
Անուշ մեռնում է՝ բույր անուշ դառնում․
Եւ ձեզ էլ երբ լքի կյանքի գարունը,
Տաղերը կթորեն ձեր իսկությունը։