Մի՛ սգա ինձ համար ավելի երկար, երբ ես մեռնեմ,
Քան այն պահը, երբ կլսես տխուր, մռայլ զանգի ձայնը,
Որն ազդարարում է աշխարհին, թե ես հեռացել եմ
Այս ստոր աշխարհից՝ բնակվելու ամենաստոր որդերի հետ:
Եթե կարդաս այս տողերը, մի՛ հիշիր այն ձեռքը,
Որը գրել է դրանք. քանզի ես այնքան շատ եմ սիրում քեզ,
Որ կնախընտրեի մոռացվել քո քաղցր մտքերում,
Եթե իմ մասին մտածելը պիտի վիշտ պատճառի քեզ:
Օ՜, եթե դու նայես այս տողերին (ասում եմ ես),
Երբ ես արդեն խառնված կլինեմ հողի հետ,
Մի՛ կրկնիր իմ խեղճ անունը բարձրաձայն,
Այլ թո՛ւյլ տուր, որ քո սերը մեռնի իմ կյանքի հետ:
Որպեսզի իմաստուն աշխարհը չնայի քո վշտին,
Եվ չծաղրի քեզ ինձ հետ միասին՝ իմ մահից հետո:
Երբ ես մեռնեմ, իմ վրա սգա այնքա՛ն ժամանակ,
Ավետում է քանի դեռ մահվան կոչնակը հլու,
Որ ես այս փո՜ւչ աշխարհից, աշխարհից վատ ու անարգ,
Գնում եմ… վատն ավելի՝ որդերին կե՜ր դառնալու…
Երբ այս մատյանը կարդաս, մի՛ հիշիր այն ձե՛ռքն անգամ,
Որ այս տողե՛րն է գրել — ես այնպե՜ս եմ քեզ սիրում.
Որ պատրաստ եմ մոռացվե՜լ — եթե մի պահ իսկ զգամ.
Թե ինձ հիշելը, անգին, քեզ վիշտ ու ցավ է բերում:
Եթե մի օր, երբեւէ, դու այս տողերն ընթերցես,—
Երբ հո՜ղ լինեմ ես արդեն, խառնված այս բիրտ հողին,—
Ոչ իմ անո՛ւնը հիշիր, ոչ էլ իմ սե՛րը՝ առ քեզ,
Թող այդ սե՛րն էլ, կյանքիս հետ, մտնի մահվան անկողին.
Թե չէ աշխարհն այս անարգ, սուգդ թաքուն կլսի՛,
Եւ քե՜զ էլ կբամբասի՝ մեռածի հետ միասին…
(45) ՄաՀուանըս լուրն որ առնես, մժ՚ողբար երկար աւելի
Քան զանդակին ողբաճունչ՝ ձայնը դժխեմ, Հեզնախառուն,
ՈՐ աչխարձին պիտ յայտնէ Թէ ես փախուստ եմ տրւեր
Այս դարչելի աչխարծէն, գարչելագոյն որդերուն
Հետ ապրելու: Այս տողերն եթէ կարդաս, ԺԱ, մի իակ
Ցիչեր ձեռքն այն որ գրրեց, զի քեզ այնպես սիրեցի,
Ցլիչելը զիս եթէ քեզ ապերֆանիկ պիտ դարձնէ:
Մ ինչեւ անգամ, ՉՀ, ԵԹԷ այս քերթուած ին աչք նետես,
Երբ ես արդէն կաւին Հետ միախառնուած պիտ ըլլամ,
Անունըս խեղճ փոխանակ քու չրԹթներէն լսելու,
Իւ կեանքիս Հետ սէրըդ Թող նոյնպէս փտտլի, անՀետի,
ՈՐ չըլլայ Թէ աչխարձի իմաստունները զննեն լ
Ոզբըղ, եւ քեզ ինծի Հետ ծաղրեն, երբ ես ա՛լ չըկամ։ Է.
ԲեթղերէԷմ
Երբ ես չլինեմ, ա՜խ, վախճանը իմ դու ողբա այնքան,
Մինչեւ ականջիդ ղողանջը հասնի տխուր ու տրտում,
Որ կազդարարի իմ մեկնումը այս հավիտենական
Նվաստ աշխարհից` ապրելու նվաստ որդերի գրկում:
Եթե ընթերցես այս տողերը, որ քեզ եմ նվիրել,
Ձե՛ռքն իմ մոռացիր, քանզի քեզ կյանքում սիրել եմ այնպես,
Որ ես կուզենամ քո անուշ մտքում մոռացված լինել,
Եթե իմ մասին խորհելը չնչին ցավ պատճառի քեզ:
Եւ եթե նորի՛ց դու իմ քերթության էջերը կարդաս,
Երբ իմ աճյունը, արդեն հող դարձած, կործանվի հավետ,
Պետք չե, որ տխուր մտորմունքներում իմ անունը տաս,
Այլ թող քո սերը հավիտյան ննջի հանգած կյանքիս հետ,
Որ այս աշխարհը երբեք չլսի հառաչները քո
Եւ քեզ էլ, ի՛նձ հետ, չծաղրի հանկարծ իմ մահից հետույ:
Երբ որ ես մեռնեմ, արցունքի ո´չ մի կաթիլ կամ առու:
Հենց որ քեզ հասնի խո´լ ժամազանգի ղողա´նջը մռայլ,
Ասա´ աշխարհին, որ արդեն չկա´մ, փախել եմ հեռո´ւ,
Որ մասնակից եմ դժնի որդերի խնջույքի´ն շռայլ:
Ու երբ սա կարդաս, թո ո´չ մի վայրկյան սրանց հեղինակ
Ձե´ռը չհիշես, որովհետեւ քեզ էնքան, էնքա´ն եմ սիրում,
Որ չե´մ ուզենա, որ ինձ հիշելով, մի օր, օրինակ,
Ի´նձ միտդ բերես, ու նորից ողբաս — արցո´ւնք ու արուն:
Ու շա´տ լավ կըլնի, որ հեգ անունս շատ հաճախ չտաս,
Ու ապագայում, գալիք օրերին, երբ դառնամ փոշի,
Ոչ մի պայմանով գիրըս չբացե´ս, չլա´ս, չխնդա´ս:
Թո իմ անունը թաղվի խորքե´րը քու միտք ու հուշի:
Ախր որ սրանք մի´ վայրկյան տենան, որ սգավոր ես,
Թե ի´նձ ձեռ կառնեն, թե քու հրճվա´նքը, թե քու սո´ւգն ու քե´զ:
Երբ որ մեռնեմ ես սգացեք դուք ինձ,
Քանի դեռ կլսվի ղողանջ դժգույն,
Ազդարարող, որ աշխարհից այս պիղծ
Փախել եմ որդերի մոտ պղծագույն․
Եւ թե կարդաք այս տողը, մի՛ հիշեք
Գրողի ձեռքն․ այնպես եմ ձեզ սիրում,
Որ լավ է մտքերից ձեր ինձ հանեք,
Քան ինձ հիշելը ձեզ դարձնի տրտում։
Կամ թե այդժամ նայեք դուք այս տաղին,
Երբ ես կավին ձուլված լինեմ անհետ,
Չասեք անգամ դուք խեղճ անունը իմ,
Բայց թող կորչի, անցնի ձեր սերն ինձ հետ,
Որ չտեսնեն ինչպես եք ինձ ողբում,
Եւ չծաղրի աշխարհը իմաստուն։
Մի՛ սգա ինձ համար ավելի երկար, երբ ես մեռնեմ,
Քան այն պահը, երբ կլսես տխուր, մռայլ զանգի ձայնը,
Որն ազդարարում է աշխարհին, թե ես հեռացել եմ
Այս ստոր աշխարհից՝ բնակվելու ամենաստոր որդերի հետ:
Եթե կարդաս այս տողերը, մի՛ հիշիր այն ձեռքը,
Որը գրել է դրանք. քանզի ես այնքան շատ եմ սիրում քեզ,
Որ կնախընտրեի մոռացվել քո քաղցր մտքերում,
Եթե իմ մասին մտածելը պիտի վիշտ պատճառի քեզ:
Օ՜, եթե դու նայես այս տողերին (ասում եմ ես),
Երբ ես արդեն խառնված կլինեմ հողի հետ,
Մի՛ կրկնիր իմ խեղճ անունը բարձրաձայն,
Այլ թո՛ւյլ տուր, որ քո սերը մեռնի իմ կյանքի հետ:
Որպեսզի իմաստուն աշխարհը չնայի քո վշտին,
Եվ չծաղրի քեզ ինձ հետ միասին՝ իմ մահից հետո:
Երբ ես մեռնեմ, իմ վրա սգա այնքա՛ն ժամանակ,
Ավետում է քանի դեռ մահվան կոչնակը հլու,
Որ ես այս փո՜ւչ աշխարհից, աշխարհից վատ ու անարգ,
Գնում եմ… վատն ավելի՝ որդերին կե՜ր դառնալու…
Երբ այս մատյանը կարդաս, մի՛ հիշիր այն ձե՛ռքն անգամ,
Որ այս տողե՛րն է գրել — ես այնպե՜ս եմ քեզ սիրում.
Որ պատրաստ եմ մոռացվե՜լ — եթե մի պահ իսկ զգամ.
Թե ինձ հիշելը, անգին, քեզ վիշտ ու ցավ է բերում:
Եթե մի օր, երբեւէ, դու այս տողերն ընթերցես,—
Երբ հո՜ղ լինեմ ես արդեն, խառնված այս բիրտ հողին,—
Ոչ իմ անո՛ւնը հիշիր, ոչ էլ իմ սե՛րը՝ առ քեզ,
Թող այդ սե՛րն էլ, կյանքիս հետ, մտնի մահվան անկողին.
Թե չէ աշխարհն այս անարգ, սուգդ թաքուն կլսի՛,
Եւ քե՜զ էլ կբամբասի՝ մեռածի հետ միասին…
(45) ՄաՀուանըս լուրն որ առնես, մժ՚ողբար երկար աւելի
Քան զանդակին ողբաճունչ՝ ձայնը դժխեմ, Հեզնախառուն,
ՈՐ աչխարձին պիտ յայտնէ Թէ ես փախուստ եմ տրւեր
Այս դարչելի աչխարծէն, գարչելագոյն որդերուն
Հետ ապրելու: Այս տողերն եթէ կարդաս, ԺԱ, մի իակ
Ցիչեր ձեռքն այն որ գրրեց, զի քեզ այնպես սիրեցի,
Ցլիչելը զիս եթէ քեզ ապերֆանիկ պիտ դարձնէ:
Մ ինչեւ անգամ, ՉՀ, ԵԹԷ այս քերթուած ին աչք նետես,
Երբ ես արդէն կաւին Հետ միախառնուած պիտ ըլլամ,
Անունըս խեղճ փոխանակ քու չրԹթներէն լսելու,
Իւ կեանքիս Հետ սէրըդ Թող նոյնպէս փտտլի, անՀետի,
ՈՐ չըլլայ Թէ աչխարձի իմաստունները զննեն լ
Ոզբըղ, եւ քեզ ինծի Հետ ծաղրեն, երբ ես ա՛լ չըկամ։ Է.
ԲեթղերէԷմ
Երբ ես չլինեմ, ա՜խ, վախճանը իմ դու ողբա այնքան,
Մինչեւ ականջիդ ղողանջը հասնի տխուր ու տրտում,
Որ կազդարարի իմ մեկնումը այս հավիտենական
Նվաստ աշխարհից` ապրելու նվաստ որդերի գրկում:
Եթե ընթերցես այս տողերը, որ քեզ եմ նվիրել,
Ձե՛ռքն իմ մոռացիր, քանզի քեզ կյանքում սիրել եմ այնպես,
Որ ես կուզենամ քո անուշ մտքում մոռացված լինել,
Եթե իմ մասին խորհելը չնչին ցավ պատճառի քեզ:
Եւ եթե նորի՛ց դու իմ քերթության էջերը կարդաս,
Երբ իմ աճյունը, արդեն հող դարձած, կործանվի հավետ,
Պետք չե, որ տխուր մտորմունքներում իմ անունը տաս,
Այլ թող քո սերը հավիտյան ննջի հանգած կյանքիս հետ,
Որ այս աշխարհը երբեք չլսի հառաչները քո
Եւ քեզ էլ, ի՛նձ հետ, չծաղրի հանկարծ իմ մահից հետույ:
Երբ որ ես մեռնեմ, արցունքի ո´չ մի կաթիլ կամ առու:
Հենց որ քեզ հասնի խո´լ ժամազանգի ղողա´նջը մռայլ,
Ասա´ աշխարհին, որ արդեն չկա´մ, փախել եմ հեռո´ւ,
Որ մասնակից եմ դժնի որդերի խնջույքի´ն շռայլ:
Ու երբ սա կարդաս, թո ո´չ մի վայրկյան սրանց հեղինակ
Ձե´ռը չհիշես, որովհետեւ քեզ էնքան, էնքա´ն եմ սիրում,
Որ չե´մ ուզենա, որ ինձ հիշելով, մի օր, օրինակ,
Ի´նձ միտդ բերես, ու նորից ողբաս — արցո´ւնք ու արուն:
Ու շա´տ լավ կըլնի, որ հեգ անունս շատ հաճախ չտաս,
Ու ապագայում, գալիք օրերին, երբ դառնամ փոշի,
Ոչ մի պայմանով գիրըս չբացե´ս, չլա´ս, չխնդա´ս:
Թո իմ անունը թաղվի խորքե´րը քու միտք ու հուշի:
Ախր որ սրանք մի´ վայրկյան տենան, որ սգավոր ես,
Թե ի´նձ ձեռ կառնեն, թե քու հրճվա´նքը, թե քու սո´ւգն ու քե´զ:
Երբ որ մեռնեմ ես սգացեք դուք ինձ,
Քանի դեռ կլսվի ղողանջ դժգույն,
Ազդարարող, որ աշխարհից այս պիղծ
Փախել եմ որդերի մոտ պղծագույն․
Եւ թե կարդաք այս տողը, մի՛ հիշեք
Գրողի ձեռքն․ այնպես եմ ձեզ սիրում,
Որ լավ է մտքերից ձեր ինձ հանեք,
Քան ինձ հիշելը ձեզ դարձնի տրտում։
Կամ թե այդժամ նայեք դուք այս տաղին,
Երբ ես կավին ձուլված լինեմ անհետ,
Չասեք անգամ դուք խեղճ անունը իմ,
Բայց թող կորչի, անցնի ձեր սերն ինձ հետ,
Որ չտեսնեն ինչպես եք ինձ ողբում,
Եւ չծաղրի աշխարհը իմաստուն։