Այդպես պիտի քեզ կարծեմ հավատարիմ ու անկեղծ,
Պիտի ապրեմ միամիտ, ինչպես խաբված ամուսին.
Սիրո միայն պատկերը մեզ թվում է սեր անեղծ,
Թեկուզ վրաս լոկ նայիր, թե սիրում ես ուրիշին։
Քո աչքերում չեմ տեսնում ատելություն նենգամիտ,
Այնտեղ չկա թշնամանք եւ դրժումներ հանցավոր,
Չէ՞ որ հաճախ կեղծ սրտի պատմությունը ճշմարիտ
Կարդում ենք խեթ հայացքում, կնճիռներում անսովոր։
Սակայն ուժը երկնքի ուզեց կերտել քեզ այդպես,
Որ մտքերդ եւ հոգիդ թեկուզ ինչ էլ որ լինի,
Սիրո նման ժպտում է քո պատկերը գեղանի,
Իսկ հայացքդ բարի է, միայն ներող, քաղցր ու հեզ։
Եթե անմեղ քո հոգին չնմանվեր քո տեսքին,
Գեղդ նման կլիներ Եւայի պերճ խնձորին։
Դե՛, ի՜նչ արած,— քեզ կրկին հավատարիմ կարծելով,
Պիտի ապրեմ ու սիրեմ, ինչպես խաբվա՜ծ ամուսին,
Սիրո պատրանքը ունայն իսկական սեր կոչելով,—
Երբ ինձ աչքե՛րդ ես տալիս, իսկ քո սիրտը՝ ուրիշի՜ն։
Ատելության ոչ մի կայծ չի՜ շողում քո աչքերում,—
Ուրեմն ինչի՞ց իմանամ, որ ինձ դավո՜ւմ ես, լքո՜ւմ.
Չէ՞ որ երբ մեկը դավո՛ւմ կամ ուրիշի՜ն է սիրում.
Այդ երեւում է նրա աչքերո՛ւմ ու հայացքում…
Բայց երկինքը այնպիսի ձի՛րք է տվել քեզ, անգին,
Որ ինչպիսի՜ վատ մտքեր ու դավեր էլ հղանաս,
Տեսքդ միայն քաղցրություն ու բարություն ճառագի,
Եւ քո հայացքը՝ անմե՜ղ ու անվրդո վ միշտ մնա,—
Չքնա՜ղ, նման Եւայի խնձորի նենգ հմայքին,—
Թե խաբուսիկ քո տեսքին չհարմարվեր քո հոգին։
(74) Ուրեմն այսպէս պիտի ապրիմ, նըման խաբուած ամուսինի,
Ենթադրելով որ ճշմարիտ է ինչ որ դուն ինծի կ՚ըսես.
Ուրեմն այսպէս սիրոյ երեսն ինծի կրնայ սէր երեւնալ,
Թէեւ փոխուած ըլլայ դեռ նոր. նայուածքդ՝ ինձ հետ, սիրտդ՝ ուրիշ տեղ։
Որովհետեւ քու աչքիդ մէջ ատելութիւնը չի կրնար
Երբեք ապրիլ, ուրեմն աչքիդ մէջէն գիտնալ չը կարենամ
Պիտի երբեք՝ թէ փոխուեր ես։ Նայուածքներուն մէջ շատերուն
Արձանագիր կրնաս կարդալ կեղծ, սուտ սրտին պատմութիւններն՝
Տարօրինակ տրամադրութեանց, պոռթկումներու, կնճիռներու
Մէջէն գրուած։
Սակայն կարծես երկինքն այնպէս քու ստեղծուելուդ
Հըրահանգեց, որ դէմքիդ վրայ սէրը քաղցրիկ միշտ բընակի։
Մըտածումներդ եւ կամ սրտիդ ազդմունքներն ինչ քեզ թելադրեն,
Դէմքդ ու նայուածքդ այդ օրուանէն կարծես միայն պարտաւոր են
Քաղցրութիւննե՛ր պատմել ընդմիշտ։
Ուրեմն ինչպէ՞ս խնձորին պէս
Մայր Եւայի, գեղեցկութիւնդ կրնայ աճիլ, եթէ երբեք
Առաքինի քու քաղցրութիւնդ պատասխանել չը կարենայ
Ինչ որ քու տեսքդ ու նայուածքդ է ահա հիմա։
Այդպես էլ կապրեմ՝ քեզ հավատարիմ կարծելով անվերջ,
Խաբված ու դժբախտ ամուսնու նման, եւ սերը անմեղ
Դեռ իմ հայացքին, թեեւ այլափոխ, սեր կթվա պերճ,
Երբ ինձ հետ է միշտ տեսքդ աննման, սիրտդ՝ ուրիշ տեղ։
Օ՜, քո աչքերում չի կարող ապրել ատելությունը,
Ուրեմն ինչպե՞ս կարող եմ տեսնել հայացքը նրա,
Չէ՞ որ ամենուր կեղծավոր լեզվի ողջ պատմությունը
Գրված է խոժոռ, անբարեհամբույր դեմքերի վրա։
Սակայն երկինքը նաեւ արտոնեց քո արարման հետ,
Որ դեմքիդ վրա բնակվի միայն սերը քաղցրաշունչ.
Ինչ էլ մտածես եւ ում էլ դավես սրտով խորագետ,
Մեկ է, սիրելիս, քո աչքերի մեջ քնքշություն է մունջ։
Գեղեցկությունդ կաճի Եւայի խնձորի նման,
Թե վեհությունդ չհավասարվի տեսքիդ աննման։
Դեմքիդ չեմ տենում նշան ատելու կամ էլ փոխվելու։
Թո ես էլ, ասես խաբված ամուսին — հա՛ յոլա էթամ։
Տեսքով ի՛մն էղի, սրտով — ուրի՛շ տեղ, առանց փախնելու։
Ու թո սե՛նց ըլնի, թո դեմքիդ ի՛նքս — մենակ սե՛ր կարդամ։
Հնարավոր չի, հայացքըդ ատի։ Կնշանակի,
Ես քու հայացքի փոփոխությունը չեմ է՛լ նկատի։
Ախր շատ մարդ կա, ում սիրտն ու հոգին — եղծված բազմակի,
Գրվում ա դեմքին։ Ո՞նց չես իմանա, հենց որ քեզ ատի։
Այնինչ, ի վերուստ, քու պայծառ դեմքին, միշտ ու անփոփոխ,
Բնակվում ա լոկ սե՛րն ըսքանչելի, պայծա՛ռ, քե՛զ արժան։
Երբ միտք ու հոգիդ ալեկոծ ա թունդ, չար, հարափոփոխ,
Հայացքդ երբեք չի դառնում անսիրտ, սուրսայր ու դաժան։
Եւայ’ խնձո՛րն ես, չքնաղ ու պայծառ, տեղով — սե՛ր առկայծ,
Դուրսն առաքինի, բայց ներսը անհայտ — ու մո՛ւթ առեղծված։
Կապրեմ՝ հավատարիմ քեզ համարած
Զերդ ամուսին խաբված․ քո վարքն էլ մեղմ
Դեռ սեր ինձ կթվա, թեեւ փոխված․
Ինձ հետ այն կլինի, քո սիրտն՝ այլ տեղ․
Զի տեղ չունի դեմքիդ ատելությունը,
Եւ չեմ զգա, թե դու փոխվես հոգում։
Այլոց դեմքին, սրտի կեղծ պատմությունը
Գրված է ստվերներում, կնճիռներում։
Բայց քեզ երկինքը ստեղծելիս վճռել է,
Որ քո դեմքին միշտ սեր պիտ բնակվի.
Եւ ինչ էլ քո մտքում, սրտում եղել է,
Քո տեսքը քաղցրություն կարտահայտի։
Պերճանքդ՝ Եւայի խնձորն է բուն,
Թե ձիրքը քո տեսքիդ չի պատշաճում։
Պիտի ապրիմ կարծելով, զերդ ամուսին մը խաբուած,
Հաւատարիմ ըզքեզ միշտ, ու պիտի դէմքը սիրոյ
Սիրով լեցուն դեռ ինծի թըւի, ըլլայ իսկ փոխուած,
Նայուածքըդ գայ պիտի հետս՝ եթէ սիրտդ այլո՛ւր տայ զրոհ։
Աչքերուդ մէջ չի կրնար ատելութիւնը շողալ.
Անոնք չ'ըսեն պիտի ինձ թէ դուն փոխուած ես ինձ դէմ.
Կը կարդացուի անհաւատ սրտի մը վէպը յուզեալ
Ակնարկներու, ձեւերու, ծամածռութեան մէջ դժխեմ։
Սակայն երկինք, երբ քեզ ծնաւ, ուզեց որ դէմքըդ միայն
Սէրը շնչող երեւայ, յանցանքներդ ինչ ալ ըլլան
Անուշութիւն միմիայն կը կարդացուի աչքիդ մէջ։
Գեղեցկութիւնդ ի՜նչքան նման է Եւայի խնձորին,
Քանի որ չի բնակիր քու պատկերիդ ալ ետին,
Անմեղութիւն մը անուշ՝ արժող անոր տեսքը պերճ...։
Այդպես պիտի քեզ կարծեմ հավատարիմ ու անկեղծ,
Պիտի ապրեմ միամիտ, ինչպես խաբված ամուսին.
Սիրո միայն պատկերը մեզ թվում է սեր անեղծ,
Թեկուզ վրաս լոկ նայիր, թե սիրում ես ուրիշին։
Քո աչքերում չեմ տեսնում ատելություն նենգամիտ,
Այնտեղ չկա թշնամանք եւ դրժումներ հանցավոր,
Չէ՞ որ հաճախ կեղծ սրտի պատմությունը ճշմարիտ
Կարդում ենք խեթ հայացքում, կնճիռներում անսովոր։
Սակայն ուժը երկնքի ուզեց կերտել քեզ այդպես,
Որ մտքերդ եւ հոգիդ թեկուզ ինչ էլ որ լինի,
Սիրո նման ժպտում է քո պատկերը գեղանի,
Իսկ հայացքդ բարի է, միայն ներող, քաղցր ու հեզ։
Եթե անմեղ քո հոգին չնմանվեր քո տեսքին,
Գեղդ նման կլիներ Եւայի պերճ խնձորին։
Դե՛, ի՜նչ արած,— քեզ կրկին հավատարիմ կարծելով,
Պիտի ապրեմ ու սիրեմ, ինչպես խաբվա՜ծ ամուսին,
Սիրո պատրանքը ունայն իսկական սեր կոչելով,—
Երբ ինձ աչքե՛րդ ես տալիս, իսկ քո սիրտը՝ ուրիշի՜ն։
Ատելության ոչ մի կայծ չի՜ շողում քո աչքերում,—
Ուրեմն ինչի՞ց իմանամ, որ ինձ դավո՜ւմ ես, լքո՜ւմ.
Չէ՞ որ երբ մեկը դավո՛ւմ կամ ուրիշի՜ն է սիրում.
Այդ երեւում է նրա աչքերո՛ւմ ու հայացքում…
Բայց երկինքը այնպիսի ձի՛րք է տվել քեզ, անգին,
Որ ինչպիսի՜ վատ մտքեր ու դավեր էլ հղանաս,
Տեսքդ միայն քաղցրություն ու բարություն ճառագի,
Եւ քո հայացքը՝ անմե՜ղ ու անվրդո վ միշտ մնա,—
Չքնա՜ղ, նման Եւայի խնձորի նենգ հմայքին,—
Թե խաբուսիկ քո տեսքին չհարմարվեր քո հոգին։
(74) Ուրեմն այսպէս պիտի ապրիմ, նըման խաբուած ամուսինի,
Ենթադրելով որ ճշմարիտ է ինչ որ դուն ինծի կ՚ըսես.
Ուրեմն այսպէս սիրոյ երեսն ինծի կրնայ սէր երեւնալ,
Թէեւ փոխուած ըլլայ դեռ նոր. նայուածքդ՝ ինձ հետ, սիրտդ՝ ուրիշ տեղ։
Որովհետեւ քու աչքիդ մէջ ատելութիւնը չի կրնար
Երբեք ապրիլ, ուրեմն աչքիդ մէջէն գիտնալ չը կարենամ
Պիտի երբեք՝ թէ փոխուեր ես։ Նայուածքներուն մէջ շատերուն
Արձանագիր կրնաս կարդալ կեղծ, սուտ սրտին պատմութիւններն՝
Տարօրինակ տրամադրութեանց, պոռթկումներու, կնճիռներու
Մէջէն գրուած։
Սակայն կարծես երկինքն այնպէս քու ստեղծուելուդ
Հըրահանգեց, որ դէմքիդ վրայ սէրը քաղցրիկ միշտ բընակի։
Մըտածումներդ եւ կամ սրտիդ ազդմունքներն ինչ քեզ թելադրեն,
Դէմքդ ու նայուածքդ այդ օրուանէն կարծես միայն պարտաւոր են
Քաղցրութիւննե՛ր պատմել ընդմիշտ։
Ուրեմն ինչպէ՞ս խնձորին պէս
Մայր Եւայի, գեղեցկութիւնդ կրնայ աճիլ, եթէ երբեք
Առաքինի քու քաղցրութիւնդ պատասխանել չը կարենայ
Ինչ որ քու տեսքդ ու նայուածքդ է ահա հիմա։
Այդպես էլ կապրեմ՝ քեզ հավատարիմ կարծելով անվերջ,
Խաբված ու դժբախտ ամուսնու նման, եւ սերը անմեղ
Դեռ իմ հայացքին, թեեւ այլափոխ, սեր կթվա պերճ,
Երբ ինձ հետ է միշտ տեսքդ աննման, սիրտդ՝ ուրիշ տեղ։
Օ՜, քո աչքերում չի կարող ապրել ատելությունը,
Ուրեմն ինչպե՞ս կարող եմ տեսնել հայացքը նրա,
Չէ՞ որ ամենուր կեղծավոր լեզվի ողջ պատմությունը
Գրված է խոժոռ, անբարեհամբույր դեմքերի վրա։
Սակայն երկինքը նաեւ արտոնեց քո արարման հետ,
Որ դեմքիդ վրա բնակվի միայն սերը քաղցրաշունչ.
Ինչ էլ մտածես եւ ում էլ դավես սրտով խորագետ,
Մեկ է, սիրելիս, քո աչքերի մեջ քնքշություն է մունջ։
Գեղեցկությունդ կաճի Եւայի խնձորի նման,
Թե վեհությունդ չհավասարվի տեսքիդ աննման։
Դեմքիդ չեմ տենում նշան ատելու կամ էլ փոխվելու։
Թո ես էլ, ասես խաբված ամուսին — հա՛ յոլա էթամ։
Տեսքով ի՛մն էղի, սրտով — ուրի՛շ տեղ, առանց փախնելու։
Ու թո սե՛նց ըլնի, թո դեմքիդ ի՛նքս — մենակ սե՛ր կարդամ։
Հնարավոր չի, հայացքըդ ատի։ Կնշանակի,
Ես քու հայացքի փոփոխությունը չեմ է՛լ նկատի։
Ախր շատ մարդ կա, ում սիրտն ու հոգին — եղծված բազմակի,
Գրվում ա դեմքին։ Ո՞նց չես իմանա, հենց որ քեզ ատի։
Այնինչ, ի վերուստ, քու պայծառ դեմքին, միշտ ու անփոփոխ,
Բնակվում ա լոկ սե՛րն ըսքանչելի, պայծա՛ռ, քե՛զ արժան։
Երբ միտք ու հոգիդ ալեկոծ ա թունդ, չար, հարափոփոխ,
Հայացքդ երբեք չի դառնում անսիրտ, սուրսայր ու դաժան։
Եւայ’ խնձո՛րն ես, չքնաղ ու պայծառ, տեղով — սե՛ր առկայծ,
Դուրսն առաքինի, բայց ներսը անհայտ — ու մո՛ւթ առեղծված։
Կապրեմ՝ հավատարիմ քեզ համարած
Զերդ ամուսին խաբված․ քո վարքն էլ մեղմ
Դեռ սեր ինձ կթվա, թեեւ փոխված․
Ինձ հետ այն կլինի, քո սիրտն՝ այլ տեղ․
Զի տեղ չունի դեմքիդ ատելությունը,
Եւ չեմ զգա, թե դու փոխվես հոգում։
Այլոց դեմքին, սրտի կեղծ պատմությունը
Գրված է ստվերներում, կնճիռներում։
Բայց քեզ երկինքը ստեղծելիս վճռել է,
Որ քո դեմքին միշտ սեր պիտ բնակվի.
Եւ ինչ էլ քո մտքում, սրտում եղել է,
Քո տեսքը քաղցրություն կարտահայտի։
Պերճանքդ՝ Եւայի խնձորն է բուն,
Թե ձիրքը քո տեսքիդ չի պատշաճում։
Պիտի ապրիմ կարծելով, զերդ ամուսին մը խաբուած,
Հաւատարիմ ըզքեզ միշտ, ու պիտի դէմքը սիրոյ
Սիրով լեցուն դեռ ինծի թըւի, ըլլայ իսկ փոխուած,
Նայուածքըդ գայ պիտի հետս՝ եթէ սիրտդ այլո՛ւր տայ զրոհ։
Աչքերուդ մէջ չի կրնար ատելութիւնը շողալ.
Անոնք չ'ըսեն պիտի ինձ թէ դուն փոխուած ես ինձ դէմ.
Կը կարդացուի անհաւատ սրտի մը վէպը յուզեալ
Ակնարկներու, ձեւերու, ծամածռութեան մէջ դժխեմ։
Սակայն երկինք, երբ քեզ ծնաւ, ուզեց որ դէմքըդ միայն
Սէրը շնչող երեւայ, յանցանքներդ ինչ ալ ըլլան
Անուշութիւն միմիայն կը կարդացուի աչքիդ մէջ։
Գեղեցկութիւնդ ի՜նչքան նման է Եւայի խնձորին,
Քանի որ չի բնակիր քու պատկերիդ ալ ետին,
Անմեղութիւն մը անուշ՝ արժող անոր տեսքը պերճ...։