Երբ սիրուհիս երդվում է, որ անկեղծ է նա ինձ հետ,
Հավատում եմ ես նրան, թեեւ հաստատ ես գիտեմ,
Որ նա միայն ստում է նենգաբար ու անխոհեմ,
Կարծելով, թե դեռահաս պատանի եմ եւ տգետ:
Այդպես նա ինձ միամիտ երիտասարդ է կարծում,
Երբ օրերս վաղ գարնան արդեն վաղուց են հոսել,
Ես էլ նրա ստահոդ, սին խոսքերին հավատում,
Եվ իրական վիճակից հեռանում ենք երկուսս էլ:
Բայց ինչո՞ւ եմ ես ժխտում իմ տարիքը զառամյալ,
Իսկ նա իր սերն է կեղծում եւ խաբում է ինձ նորից,
Քանզի սերը ապրում է վստահությամբ կարծեցյալ,
Եվ տարեցը սիրելով ամաչում է տարիքից:
Մենք երկուսս էլ իրարու լոկ ստում ենք եւ խաբում,
Եվ այդ պատիր զրույցով մեր մեղքերը սքողում:
Երբ երդվում է սիրուհիս, թե սո՜ւրբ է ու հրեշտա՛կ,
Ես հավատո՜ւմ եմ նրան, թեեւ ստո՜ւմ է, գիտեմ,—
Թող նա կարծի՛, թե անփո՜րձ մի պատանի եմ ես խակ՝
Անծանո՜թ այս աշխարհի դավերին մութ ու դժխեմ:
Շոյվա՜ծ ու գո՜հ, որ նա ինձ համարում է պատանի,—
Թեեւ ինձնից լա՜վ գիտե իմ տարիքը իսկական,—
Ես հավատո՜ւմ եմ նրա ստերին յոթ գլխանի,
Եւ երկո՛ւսս էլ, խաբվելով, իրարից գո՜հ ենք այնքան…
Բայց ինչո՛ւ է իմ աչքին նա հրեշտա՜կ ձեւանում,
Իսկ ես՝ տարիքս ծածկո՜ւմ իմ սիրուհու սուր աչքից.—
Քանզի սերը կարծեցյալ հավատի՜ն է միշտ հենվում,
Եւ սիրահարը տարեց՝ ամաչո՜ւմ իր տարիքից:—
Ուստի, ստո՜ւմ ենք-պառկո՜ւմ՝ մենք իբրեւ խե՛նթ սիրահար
Եւ այդ ստել-պառկելով մխիթարո՜ւմ ենք իրար:
(144) Սէրը երբ կ՚երդնու Թէ ճչմարտությիւնն իակ ինքն է ամբողֆ,
Իր ըսածին ես Հաւատք կ՚ընծայեմ, Թէպէտ դիտեմ որ
Նա սուտ կը խօսի, նաեւ Թէ կրնայ ան զիս նկատել
Անդաստիարակ մի երիտասարդ, անգետ աչխարձի
կեղծպատեր ու սոււտ խորամանկութեանց:
Այսպեսով ի զուր
կարծել տալով Թէ երիտասարդի տեղ զիս կը դընէ,
Թէպետեւ գիտե լաւագոյն օրերս անցած են արդէն.
Կը դրնաձատեմ պարզապէս անոր սըրտախօս լեղուն.
Երկու կողմեն ալ ճչմարտութիւնն է որ կը խափանուլի։
Բայց ինչո՞ւ չըրսեր Թէ ինք արդար չէ, եւ ինչու ես չեմ
Ըաեր Թէ ծեր եմ։ 0, ամենալաւ աիրոլ կերպարն է
Երեւնալ իբրեւ փատաձելի անձ, իակ աիրոլ մէջ ալ
Տարիքն չի սիրեր որ մարդիկ Հաչուեն իրեն տարիներն:
Ուստի ես իրեն, եւ ինքն ալ ինծի, այսպէս կը սրտեն,
Եւ մեր Թերութեանց մէջ մենք սուտերով կը չողոքոր Թուին:
Երբ նա երդվում է, թե արարված է անխարդախ ու հեզ,
Ես չեմ կասկածում, թեեւ լավ գիտեմ, որ նենգում է զուտ.
Թող նա մտածի, թե մի անաղարտ պատանի եմ ես
Եւ չեմ հասկանում այս կեղծ աշխարհի նրբությունը սուտ:
Զուր մտածելով, թե ինձ տակավին ջահել է կարծում
(Թեեւ լավ գիտի, որ անցած է իմ ջահելությունը),
Միամտաբար կեղծախոս լեզվին ես չեմ կասկածում,
Եւ մենք երկուսով խեղդում ենք այս պարզ ճշմարտությունը:
Եւ սակայն ինչո՞ւ նա չի ընդունում, որ խարդախ է շատ,
Ինչո՞ւ չեմ ասում, որ ծերությունից փորձում եմ փախչել.
Օ՜, սիրո ընտիր սովորույթն է մեզ բերում կեղծ հավատ,
Եւ չի ցանկանում սիրո մեջ տարիքն իրեն ճանաչել:
Այսպես սիրելով` մենք խաբում ենք եւ նենգում անդադար
Եւ մեղքերի մեջ ստախոսությամբ քծնում ենք իրար:
Երդվո´ւմ ա սերըս, թե ճշմարի´տ ա — ինքը ծերից ծե´ր,
Ու հավատում եմ, չնայած գիտեմ (գուցե կարիքից),
Որ ձե´վ ա անում՝ յանի ջահել եմ, անփորձ ու ո´չ ծեր,
Ու անտեղյա´կ եմ էս մեծ աշխարհի չարիք-բարիքից:
Ու արդեն ինքըս ասում եմ հենց ի´նձ. «Ի´նքն ա հավատում,
Որ պատանի´ եմ, չնայած գիտի´, դարըս ոսկեզօծ —
Անցյա´լ ա արդեն»: Ու իրա սուտը արդեն չե´մ ատում:
Սրա համար էլ սուտ ենք էրկուսո´վ, առանց լաց ու կոծ:
Բայց ախր ինքը խի՞ ա հա ասում, «Սուտ չեմ արարում»,
Ու խի՞ ա ասում, թե պատանի եմ: Էլի՞ կարիքից:
Է´ն սերը սեր չի, ում ասածները ճիշտ չեն համարում —
Ծեր մարդու սերը չի ուզում լսի — մի խո´սք տարիքից:
Չքմեղանալով, սրա´ համար ա, որ սուտ ենք ասում,
Ու հե´նց անկողնում թե «ջա´ն» ենք ասում, թե «ջա´ն» ենք լսում:
Շեքսպիրի բնագրի վերջի կուպլետը գերազանց բառախաղի մի վկայությունն ա: Անգլերեն lie բառը էրկու գլխավոր իմաստ ունի, «սուտ ասել»-ը ու «պառկել»-ը: I lie with her-ն նշանակում ա. «ես, իրա հետ միասին, սուտ եմ ասում», բայց, համ էլ. «ես, իրա հետ միասին, պառկում եմ»:
–––––
Երդվում է նե, թե պարզ է, անաղարտ,
Ես հավատում եմ, բայց գիտեմ․ ստում է,
Որ նե կարծում է ինձ երիտասարդ,
Չճանաչած կյանքի կեղծիքն ու թույնը:
Ինձ հաճելի է հույս նման տածել,
Մինչ նա գիտի, որ կյանքն իմ անցյալում է,
Իր կեղծ լեզվին ուզում եմ վստահել.
Երկու կողմից էլ ճիշտը քողարկվում է:
Ինչո՞ւ է նե ստում, թե անաղարտ է:
Ինչո՞ւ եմ ես տարիքս թաքցնում:
Սիրո հանդերձը ձեւական հավատն է,
Իսկ տարեցին տարիքն է խանգարում:
Ուստի նե՝ ինձ եւ ես՝ ներան ստում ենք,
Եւ մեր արատների ստով շոյվում ենք:
Երբ սիրուհիս երդվում է, որ անկեղծ է նա ինձ հետ,
Հավատում եմ ես նրան, թեեւ հաստատ ես գիտեմ,
Որ նա միայն ստում է նենգաբար ու անխոհեմ,
Կարծելով, թե դեռահաս պատանի եմ եւ տգետ:
Այդպես նա ինձ միամիտ երիտասարդ է կարծում,
Երբ օրերս վաղ գարնան արդեն վաղուց են հոսել,
Ես էլ նրա ստահոդ, սին խոսքերին հավատում,
Եվ իրական վիճակից հեռանում ենք երկուսս էլ:
Բայց ինչո՞ւ եմ ես ժխտում իմ տարիքը զառամյալ,
Իսկ նա իր սերն է կեղծում եւ խաբում է ինձ նորից,
Քանզի սերը ապրում է վստահությամբ կարծեցյալ,
Եվ տարեցը սիրելով ամաչում է տարիքից:
Մենք երկուսս էլ իրարու լոկ ստում ենք եւ խաբում,
Եվ այդ պատիր զրույցով մեր մեղքերը սքողում:
Երբ երդվում է սիրուհիս, թե սո՜ւրբ է ու հրեշտա՛կ,
Ես հավատո՜ւմ եմ նրան, թեեւ ստո՜ւմ է, գիտեմ,—
Թող նա կարծի՛, թե անփո՜րձ մի պատանի եմ ես խակ՝
Անծանո՜թ այս աշխարհի դավերին մութ ու դժխեմ:
Շոյվա՜ծ ու գո՜հ, որ նա ինձ համարում է պատանի,—
Թեեւ ինձնից լա՜վ գիտե իմ տարիքը իսկական,—
Ես հավատո՜ւմ եմ նրա ստերին յոթ գլխանի,
Եւ երկո՛ւսս էլ, խաբվելով, իրարից գո՜հ ենք այնքան…
Բայց ինչո՛ւ է իմ աչքին նա հրեշտա՜կ ձեւանում,
Իսկ ես՝ տարիքս ծածկո՜ւմ իմ սիրուհու սուր աչքից.—
Քանզի սերը կարծեցյալ հավատի՜ն է միշտ հենվում,
Եւ սիրահարը տարեց՝ ամաչո՜ւմ իր տարիքից:—
Ուստի, ստո՜ւմ ենք-պառկո՜ւմ՝ մենք իբրեւ խե՛նթ սիրահար
Եւ այդ ստել-պառկելով մխիթարո՜ւմ ենք իրար:
(144) Սէրը երբ կ՚երդնու Թէ ճչմարտությիւնն իակ ինքն է ամբողֆ,
Իր ըսածին ես Հաւատք կ՚ընծայեմ, Թէպէտ դիտեմ որ
Նա սուտ կը խօսի, նաեւ Թէ կրնայ ան զիս նկատել
Անդաստիարակ մի երիտասարդ, անգետ աչխարձի
կեղծպատեր ու սոււտ խորամանկութեանց:
Այսպեսով ի զուր
կարծել տալով Թէ երիտասարդի տեղ զիս կը դընէ,
Թէպետեւ գիտե լաւագոյն օրերս անցած են արդէն.
Կը դրնաձատեմ պարզապէս անոր սըրտախօս լեղուն.
Երկու կողմեն ալ ճչմարտութիւնն է որ կը խափանուլի։
Բայց ինչո՞ւ չըրսեր Թէ ինք արդար չէ, եւ ինչու ես չեմ
Ըաեր Թէ ծեր եմ։ 0, ամենալաւ աիրոլ կերպարն է
Երեւնալ իբրեւ փատաձելի անձ, իակ աիրոլ մէջ ալ
Տարիքն չի սիրեր որ մարդիկ Հաչուեն իրեն տարիներն:
Ուստի ես իրեն, եւ ինքն ալ ինծի, այսպէս կը սրտեն,
Եւ մեր Թերութեանց մէջ մենք սուտերով կը չողոքոր Թուին:
Երբ նա երդվում է, թե արարված է անխարդախ ու հեզ,
Ես չեմ կասկածում, թեեւ լավ գիտեմ, որ նենգում է զուտ.
Թող նա մտածի, թե մի անաղարտ պատանի եմ ես
Եւ չեմ հասկանում այս կեղծ աշխարհի նրբությունը սուտ:
Զուր մտածելով, թե ինձ տակավին ջահել է կարծում
(Թեեւ լավ գիտի, որ անցած է իմ ջահելությունը),
Միամտաբար կեղծախոս լեզվին ես չեմ կասկածում,
Եւ մենք երկուսով խեղդում ենք այս պարզ ճշմարտությունը:
Եւ սակայն ինչո՞ւ նա չի ընդունում, որ խարդախ է շատ,
Ինչո՞ւ չեմ ասում, որ ծերությունից փորձում եմ փախչել.
Օ՜, սիրո ընտիր սովորույթն է մեզ բերում կեղծ հավատ,
Եւ չի ցանկանում սիրո մեջ տարիքն իրեն ճանաչել:
Այսպես սիրելով` մենք խաբում ենք եւ նենգում անդադար
Եւ մեղքերի մեջ ստախոսությամբ քծնում ենք իրար:
Երդվո´ւմ ա սերըս, թե ճշմարի´տ ա — ինքը ծերից ծե´ր,
Ու հավատում եմ, չնայած գիտեմ (գուցե կարիքից),
Որ ձե´վ ա անում՝ յանի ջահել եմ, անփորձ ու ո´չ ծեր,
Ու անտեղյա´կ եմ էս մեծ աշխարհի չարիք-բարիքից:
Ու արդեն ինքըս ասում եմ հենց ի´նձ. «Ի´նքն ա հավատում,
Որ պատանի´ եմ, չնայած գիտի´, դարըս ոսկեզօծ —
Անցյա´լ ա արդեն»: Ու իրա սուտը արդեն չե´մ ատում:
Սրա համար էլ սուտ ենք էրկուսո´վ, առանց լաց ու կոծ:
Բայց ախր ինքը խի՞ ա հա ասում, «Սուտ չեմ արարում»,
Ու խի՞ ա ասում, թե պատանի եմ: Էլի՞ կարիքից:
Է´ն սերը սեր չի, ում ասածները ճիշտ չեն համարում —
Ծեր մարդու սերը չի ուզում լսի — մի խո´սք տարիքից:
Չքմեղանալով, սրա´ համար ա, որ սուտ ենք ասում,
Ու հե´նց անկողնում թե «ջա´ն» ենք ասում, թե «ջա´ն» ենք լսում:
Շեքսպիրի բնագրի վերջի կուպլետը գերազանց բառախաղի մի վկայությունն ա: Անգլերեն lie բառը էրկու գլխավոր իմաստ ունի, «սուտ ասել»-ը ու «պառկել»-ը: I lie with her-ն նշանակում ա. «ես, իրա հետ միասին, սուտ եմ ասում», բայց, համ էլ. «ես, իրա հետ միասին, պառկում եմ»:
–––––
Երդվում է նե, թե պարզ է, անաղարտ,
Ես հավատում եմ, բայց գիտեմ․ ստում է,
Որ նե կարծում է ինձ երիտասարդ,
Չճանաչած կյանքի կեղծիքն ու թույնը:
Ինձ հաճելի է հույս նման տածել,
Մինչ նա գիտի, որ կյանքն իմ անցյալում է,
Իր կեղծ լեզվին ուզում եմ վստահել.
Երկու կողմից էլ ճիշտը քողարկվում է:
Ինչո՞ւ է նե ստում, թե անաղարտ է:
Ինչո՞ւ եմ ես տարիքս թաքցնում:
Սիրո հանդերձը ձեւական հավատն է,
Իսկ տարեցին տարիքն է խանգարում:
Ուստի նե՝ ինձ եւ ես՝ ներան ստում ենք,
Եւ մեր արատների ստով շոյվում ենք: