Ինձ հիշում են երկու սեր՝ սփոփման եւ վհատման,
Չարիքի եւ բարիքի երկու հզոր ոգիներ.
Մեկը՝ բարի մի մարդ է, հանց հրեշտակ աննման,
Իսկ մյուսը՝ մի տգեղ ու չար կին է սեւասեր:
Իմ էգ դեւը, որպեսզի դժոխքի մեջ ինձ քարշ տա,
Հեռացնում է ինձանից հրեշտակին իմ բարի,
Կախարդանքով ջանում է նրան անել սատանա,
Հետապնդում է նրա մաքրությունը անթերի:
Բայց ես հաստատ չեմ պնդում, դա դեռ կասկած է միայն.
Եվ նա որքան կողմնակալ ընկեր է այդ երկուսին,
Իմ հանդեպ է նույն չափով խստաբարո ու դաժան,
Եվ կարծում եմ, որ մեկը դժոխքումն է մյուսի:
Կասկածի մեջ, անվստահ ես սպասեմ դեռ պիտի,
Մինչեւ որ չար էգ դեւը նրան դուրս կշպրտի:
Երկու մեծ սե՜ր ունեմ ես՝ վիշտ տվո՛ղ ու սփոփի՛չ,
Որոնք, երկու Ոգու պես, ինձ ուղեկցո՜ւմ են կյանքում,—
Տղամա՜րդ է ոսկեհեր հրեշտա՛կն իմ ամոքիչ
Իսկ չար դեւն ու սատանա՛ն՝ տիկի՜ն է մի թխագույն:
Իմ էգ դեւ՛ը, տենչալով ինձ շուտ դժո՜խք ուղարկել,
Հրեշտակիս գայթակղո՜ւմ, հեռացնո՜ւմ է ինձանից,
Կամենալով նրան չար սատանայի փոխարկել,
Պղծե՜լ լկտի իր սեւով նրա ճերմա՛կը անբիծ…
Կարո՞ղ է նա դարձնել հրեշտակիս սատանա,—
Ո՞վ կարող է գուշակել, ո՞վ գիտե վարքը դեւի,—
Բայց, երբ հեռո՜ւ են ինձնից՝ բարեկամնե՜ր են նրանք,
Եւ հրեշտակն իմ, ավա՜ղ, դժոխքո՜ւմ է երեւի…
Բայց դժվա՜ր թե այդ մասին ես ստույգ բան իմանամ,
Մինչեւ նրան այնտեղից չվռնդի՜ սատանան:
(153) Իւք մժէջըս ունիմ ես երկու աէրեր՝ Քաջալերութեան
Եւ վրստածութեան, որոնք ինծի միչտ խըրատ, Թելադրանջ
Կը բաչխեն նըման զոյգ ոդիներու. լաւ, բարի Հրեչտակն
Մարդ մըն է իրօք ուղիղ Էւ արդար, փակ վատթար ոգին
Կին մըն է չատ գել գոյնով չրպարուած:
Զիս չուտով դժոխք
Հրրապուրելու Համար՝ իմ այս էդ չար ոգին թԹչուտո,
Իմ բարի Հրեչտակն իմ քովեն Հեռու մեղքի փորձութեան
Քաչել կը փորձէ, եւ ԵԹԷ կրնայ իմ սուրբը պիտի
ԱՆ ապականե, որ Հրրեչ դառնալ, Հրրապուրելով
Սրբութիւնն անոր, իր կեղծ, գարչելի Հըրպարտությիւնով:
Թէ արդեօք Գրեչտակա պիտի վերածուի Հրրէչ սատանի,
կրնամ կասկածիլ, բայց ոչ ուղղակի արտաատըւել.
Բայց Քանի անոնք երկուքն ինձմէ են, եւ իրարու Հեւո
Բարեկամ, ընկեր իւրաքանչիւըն են, մերեւակայեմ
ԹԷ ինչպես Հրեչտակ մը կրնայ ապրիլ ուրիչ Հրեչտակի
ՄԸ դժոխքին մէջ.
Բայց այս ես երբեք պիտի չը գիտնա,
Եւ կասկած ի 31 պիտի ես ապրիմ, մինչեւ որ իժ չար
Հրրեչտակըս դո՛ւրս վրտարէ իժ լաւ Հրեչտակըս բարի:
Երկու սեր ունեմ` հուսահատության եւ սփոփանքի,
Գիշեր ու ցերեկ հոգիս կախարդող երկու ոգիներ.
Նրանցից բարին խարտյաշ մազերով տղամարդ է մի,
Իսկ վատթար ոգին մի չարախնդաց կին է թխահեր:
Ինձ դեպի դժոխք տանելու համար կինը հեշտագին
Իմ բարի ոգուն գայթակղում է չարամանկությամբ
Եւ ուզենալով սատանա դարձնել իմ հրեշտակին`
Նրա ջինջ սիրտը սիրաշահում է թովիչ ցանկությամբ:
Բայց ես չգիտեմ` իմ բարի ոգուն կդարձնի՞ նա չար,—
Կասկածում եմ լոկ, բայց հաստատապես չեմ կարող պնդել—
Բայց քանզի նրանք, ինձ մենակ թողած, սիրում են իրար,
Ենթադրում եմ, որ մե կմյուսի դժոխքն է մտել.
Բայց ա՛յն ժամանակ հայտնի կդառնա այդ գաղտնիքը խոր,
Երբ տարափոխվի իմ բարի ոգին չար ոգուց մի օր:
Էրկո´ւ սեր ունեմ — թե´ հուսակոտոր, թե´ մխիթարող:
Էրկու ոգու պես, մե´կը հրեշտակ, չքնա´ղ տղամարդ,
Մի´շտ ծառայակամ, ու մի´շտ ձեռի տակ, ամենակարո´ղ —
Ոնց որ մյուսը, էն չար կի´ն-ոգին, թուխ-մա´շկը հպարտ:
Էս չար սատանան գայթակղում ա իմ հրեշտակին,
Որ ինձ վեկալի ու վռազ կոխի դժո´խքն իր անձուկ:
Ու թե կարենար, դիվահմայքով՝ մեղկ ու հեշտագին,
Կաղտոտե´ր սրբիս — դժո´խք հնոցում արճճահեղձուկ:
Ու էս էրկուսն էլ, ջո´կ ու առանձին, ընկե´ր են իրար,
Ու բնակվում են դժոխք-դրախտում մեկը մյուսի:
Բայց կկարենա՞, սատանան ահեղ, սրբիս դարձնի չար,
Իր խոլ դավերով: Երեւի, գուցե, հաստատ չեմ ասի:
Ի՞նչ կըլնի վերջը: Ըսենց էլ կապրեմ, լուռ ու սուսուփուս,
Մինչեւ չար ոգիս իմ բարի սրբին չվռնդի դուս*:
–––––
* Անկասկած, սոնետը նորից բազմարժեք ա ու աղերս ունի Վիլ-բանի թեմային:
Երկու սերեր ունեմ ես՝ վիշտ եւ հույս,
Որ՝ ինձ երկու հոգով փորձում են հար.
Լավ հրեշտակը մարդ է՝ ինքը լույս.
Իսկ վատ ոգին՝ մի կին՝ ներկված է չար:
Որ ինձ արագ դժոխք հասցնի, չար կինը
Տանում է հրեշտակիս գայթակղելով,
Կցանկանար նա դեւ դարձնել սրբին իմ,
Փայլով պիղծ՝ մաքրությունն իր փորձելով:
Արդյո՞ք լուսե հրեշտակն իմ չարք դարձավ,
Ինձ այդ մասին մնում է ենթադրել,
Բայց զի այդ ընկերները հեռացան,
Կարծեմ մեկի դժոխքն է մյուսն ընկել:
Բայց դա երբեք հաստատ չի իմացվի,
Մինչեւ չարուց բարին չվտարվի:
Ինձ հիշում են երկու սեր՝ սփոփման եւ վհատման,
Չարիքի եւ բարիքի երկու հզոր ոգիներ.
Մեկը՝ բարի մի մարդ է, հանց հրեշտակ աննման,
Իսկ մյուսը՝ մի տգեղ ու չար կին է սեւասեր:
Իմ էգ դեւը, որպեսզի դժոխքի մեջ ինձ քարշ տա,
Հեռացնում է ինձանից հրեշտակին իմ բարի,
Կախարդանքով ջանում է նրան անել սատանա,
Հետապնդում է նրա մաքրությունը անթերի:
Բայց ես հաստատ չեմ պնդում, դա դեռ կասկած է միայն.
Եվ նա որքան կողմնակալ ընկեր է այդ երկուսին,
Իմ հանդեպ է նույն չափով խստաբարո ու դաժան,
Եվ կարծում եմ, որ մեկը դժոխքումն է մյուսի:
Կասկածի մեջ, անվստահ ես սպասեմ դեռ պիտի,
Մինչեւ որ չար էգ դեւը նրան դուրս կշպրտի:
Երկու մեծ սե՜ր ունեմ ես՝ վիշտ տվո՛ղ ու սփոփի՛չ,
Որոնք, երկու Ոգու պես, ինձ ուղեկցո՜ւմ են կյանքում,—
Տղամա՜րդ է ոսկեհեր հրեշտա՛կն իմ ամոքիչ
Իսկ չար դեւն ու սատանա՛ն՝ տիկի՜ն է մի թխագույն:
Իմ էգ դեւ՛ը, տենչալով ինձ շուտ դժո՜խք ուղարկել,
Հրեշտակիս գայթակղո՜ւմ, հեռացնո՜ւմ է ինձանից,
Կամենալով նրան չար սատանայի փոխարկել,
Պղծե՜լ լկտի իր սեւով նրա ճերմա՛կը անբիծ…
Կարո՞ղ է նա դարձնել հրեշտակիս սատանա,—
Ո՞վ կարող է գուշակել, ո՞վ գիտե վարքը դեւի,—
Բայց, երբ հեռո՜ւ են ինձնից՝ բարեկամնե՜ր են նրանք,
Եւ հրեշտակն իմ, ավա՜ղ, դժոխքո՜ւմ է երեւի…
Բայց դժվա՜ր թե այդ մասին ես ստույգ բան իմանամ,
Մինչեւ նրան այնտեղից չվռնդի՜ սատանան:
(153) Իւք մժէջըս ունիմ ես երկու աէրեր՝ Քաջալերութեան
Եւ վրստածութեան, որոնք ինծի միչտ խըրատ, Թելադրանջ
Կը բաչխեն նըման զոյգ ոդիներու. լաւ, բարի Հրեչտակն
Մարդ մըն է իրօք ուղիղ Էւ արդար, փակ վատթար ոգին
Կին մըն է չատ գել գոյնով չրպարուած:
Զիս չուտով դժոխք
Հրրապուրելու Համար՝ իմ այս էդ չար ոգին թԹչուտո,
Իմ բարի Հրեչտակն իմ քովեն Հեռու մեղքի փորձութեան
Քաչել կը փորձէ, եւ ԵԹԷ կրնայ իմ սուրբը պիտի
ԱՆ ապականե, որ Հրրեչ դառնալ, Հրրապուրելով
Սրբութիւնն անոր, իր կեղծ, գարչելի Հըրպարտությիւնով:
Թէ արդեօք Գրեչտակա պիտի վերածուի Հրրէչ սատանի,
կրնամ կասկածիլ, բայց ոչ ուղղակի արտաատըւել.
Բայց Քանի անոնք երկուքն ինձմէ են, եւ իրարու Հեւո
Բարեկամ, ընկեր իւրաքանչիւըն են, մերեւակայեմ
ԹԷ ինչպես Հրեչտակ մը կրնայ ապրիլ ուրիչ Հրեչտակի
ՄԸ դժոխքին մէջ.
Բայց այս ես երբեք պիտի չը գիտնա,
Եւ կասկած ի 31 պիտի ես ապրիմ, մինչեւ որ իժ չար
Հրրեչտակըս դո՛ւրս վրտարէ իժ լաւ Հրեչտակըս բարի:
Երկու սեր ունեմ` հուսահատության եւ սփոփանքի,
Գիշեր ու ցերեկ հոգիս կախարդող երկու ոգիներ.
Նրանցից բարին խարտյաշ մազերով տղամարդ է մի,
Իսկ վատթար ոգին մի չարախնդաց կին է թխահեր:
Ինձ դեպի դժոխք տանելու համար կինը հեշտագին
Իմ բարի ոգուն գայթակղում է չարամանկությամբ
Եւ ուզենալով սատանա դարձնել իմ հրեշտակին`
Նրա ջինջ սիրտը սիրաշահում է թովիչ ցանկությամբ:
Բայց ես չգիտեմ` իմ բարի ոգուն կդարձնի՞ նա չար,—
Կասկածում եմ լոկ, բայց հաստատապես չեմ կարող պնդել—
Բայց քանզի նրանք, ինձ մենակ թողած, սիրում են իրար,
Ենթադրում եմ, որ մե կմյուսի դժոխքն է մտել.
Բայց ա՛յն ժամանակ հայտնի կդառնա այդ գաղտնիքը խոր,
Երբ տարափոխվի իմ բարի ոգին չար ոգուց մի օր:
Էրկո´ւ սեր ունեմ — թե´ հուսակոտոր, թե´ մխիթարող:
Էրկու ոգու պես, մե´կը հրեշտակ, չքնա´ղ տղամարդ,
Մի´շտ ծառայակամ, ու մի´շտ ձեռի տակ, ամենակարո´ղ —
Ոնց որ մյուսը, էն չար կի´ն-ոգին, թուխ-մա´շկը հպարտ:
Էս չար սատանան գայթակղում ա իմ հրեշտակին,
Որ ինձ վեկալի ու վռազ կոխի դժո´խքն իր անձուկ:
Ու թե կարենար, դիվահմայքով՝ մեղկ ու հեշտագին,
Կաղտոտե´ր սրբիս — դժո´խք հնոցում արճճահեղձուկ:
Ու էս էրկուսն էլ, ջո´կ ու առանձին, ընկե´ր են իրար,
Ու բնակվում են դժոխք-դրախտում մեկը մյուսի:
Բայց կկարենա՞, սատանան ահեղ, սրբիս դարձնի չար,
Իր խոլ դավերով: Երեւի, գուցե, հաստատ չեմ ասի:
Ի՞նչ կըլնի վերջը: Ըսենց էլ կապրեմ, լուռ ու սուսուփուս,
Մինչեւ չար ոգիս իմ բարի սրբին չվռնդի դուս*:
–––––
* Անկասկած, սոնետը նորից բազմարժեք ա ու աղերս ունի Վիլ-բանի թեմային:
Երկու սերեր ունեմ ես՝ վիշտ եւ հույս,
Որ՝ ինձ երկու հոգով փորձում են հար.
Լավ հրեշտակը մարդ է՝ ինքը լույս.
Իսկ վատ ոգին՝ մի կին՝ ներկված է չար:
Որ ինձ արագ դժոխք հասցնի, չար կինը
Տանում է հրեշտակիս գայթակղելով,
Կցանկանար նա դեւ դարձնել սրբին իմ,
Փայլով պիղծ՝ մաքրությունն իր փորձելով:
Արդյո՞ք լուսե հրեշտակն իմ չարք դարձավ,
Ինձ այդ մասին մնում է ենթադրել,
Բայց զի այդ ընկերները հեռացան,
Կարծեմ մեկի դժոխքն է մյուսն ընկել:
Բայց դա երբեք հաստատ չի իմացվի,
Մինչեւ չարուց բարին չվտարվի: