Ո՛չ մարմարը, ո՛չ արքայական ոսկեզօծ հուշարձանները
Չեն կարող ապրել ավելի երկար, քան այս հզոր տաղը.
Դու այս տողերում կշողաս ավելի պայծառ լույսով,
Քան փոշոտված քարերի վրա՝ ժամանակի ավերած:
Երբ կործանարար պատերազմը կտապալի արձանները,
Եվ խռովությունները կհիմնահատակեն ամուր շինությունները,
Ո՛չ Մարսի սուրը, ո՛չ պատերազմի կործանիչ կրակը
Չեն կարող այրել քո կենդանի հիշատակի այս արձանը:
Ընդդեմ մահվան եւ ամեն տեսակ թշնամական մոռացության
Դու առաջ կքայլես. քո գովքը միշտ կգտնի իր տեղը
Գալիք բոլոր սերունդների աչքերի մեջ,
Որոնք կմաշեն այս աշխարհը մինչեւ վերջին դատաստանը:
Այսպես, մինչեւ դու հարություն առնես դատաստանի օրը,
Դու կապրես այստեղ եւ սիրողների աչքերում:
Արքայական դամբանի տոկուն մարմարն ու ոսկին
Չեն դիմանա ավելի՛, քան իմ տողերը գրած,
Դու կշողաս նրանց մեջ ավելի՛ վառ, իմ անգին,
Քան դարերում փոշոտվա՜ծ, մաշված քարերը նրանց:
Պատերազմներն անհամար ու նախճիրները անթիվ
Ի զորու են հիմն ի վեր այս աշխարհը կործանե՜լ,
Բայց ոչ Մարսի սո՛ւրն ահեղ, ոչ վայրագ շո՛ւնչը մարտի,
Չե՜ն հանդգնի կենդանի այս Կոթողը սասանել…
Ընդդեմ մահվան, կորստի եւ մոռացման չարիքի
Կհավերժի՜ քո գովքի Հուշարձանը փառահեղ
Սերունդների աչքերո՛ւմ եւ ականջո՛ւմ գալիքի,
Մինչեւ վախճանն աշխարհի, Դատաստանի Օ՛րն ահեղ.
Եւ դու կապրես, քանի դեռ չի՜ եկել Օրն այդ հեռու,
Սիրողների սրտերում եւ իմ անմահ երգերում:
(97) Ոչ մարմարեաց, ո՛չ ոակեպատ յուչարձաններն
Իչխաններու, կրնան ըլլալ վեճ, գերազանց,
Երկարակեաց քան այս Հրզօր տողայանդերն.
Բայց դուն պիտի պայծառ. չողաս մէջն այս տաղին,
Աւելի քան չը մաքրըւած, անտաչ քարերն,
Ապականած՝ կործանարար ժամանակէն:
Երբ ըապառ.իչ պատերազմներ կործանումն են
Արձաններուն, եւ կազ-կըոիւ արմատախիլ
կ՚ընէ ամէն չինարար դործ, ո՛չ Մարսըն իր
Սուրով, եւ ո՛չ բոնկւող կըրակն պատերազմի
կրնան այրել կեանքով լեցուն արձանացումն
Քու մուչերուղ:
Թէ փոկ քայլես ընդդէմ մաՀուան,
Ընդդէմ ամէն Թշնամական անտեսում ի,
Գովքիդ Համար միչտ տեղ մը բաց պիտ՚ դտնըւի,
Մ ինչեւ անդամ աչքին դիմաց յաւերժութեան,
ՌԸ աչխարձՀն այս պիտ ըապառէ փախճանական
Դատաստանովի չ
Այսպէս, մինչեւ դատաստանի
Աջը կանդնիա, պիտի ապրիաւ եւ բնակի
Աչքերուն մէջ աիրել գիտցող Հոգիներուն:
Ո՛չ մարմարակերտ եւ ո՛չ ոսկեզոծ հուշարձանները
Թագավորների` իմ հզոր երգից չեն ապրի երկար.
Այստե՛ղ ավելի մաքուր կշողա քո վառ պատկերը,
Քան ժամանակի փոշուց խունացած ամեն շիրմաքար:
Երբ պատերազմներն արձան ու կոթող քանդեն հիմն ի վեր,
Երբ բնաջնջվեն վեհ ձեռնարկները քարագործության,
Ո՛չ սուրը Մարսի, ո՛չ պատերազմի հուրը կարեվեր
Չեն ոչնչացնի արձանագիրը քո հիշողության:
Եւ մոռացական թշնամանքներին, մահին հակառակ
Դու դեռ կքայլես, որ քո պարծանքը եւ անունն արի
Ապրեն հետագա մեր սերունդների սրտում փառունակ,
Մինչեւ որ նրանք տեսնեն վերջնական օրը աշխարհի.
Մինչեւ դատաստանն ամենքին էլ իր վախճանը բերի,
Դու կապրես այստե՛ղ եւ աչքերի մեջ սիրահարների:
Իշխան-արքայի ոչ մի հուշարձան — գրանիտ, մարմար,
Ավել չի ապրի իմ էս տողերից — հզոր, ոգեշունչ,
Ու դու կշողաս գրվածքներիս մեջ — հարատեւ, անմար,
Ավելի´ անմեռ, քան քարը փոշոտ — մաշված, անմռունչ:
Ավե´ր ա դարձնում ամեն մի դղյակ — պատերազմն ահեղ,
Ու հիմնահատակ տափսաղաղ անում ամեն մի քանդակ,
Բայց սուրը Մարսի — հզոր, զինավառ, գոռ ու փառահեղ,
Զորու չի — եղծի քու էս պատկերի լուսը բովանդակ:
Ու դու կընթանաս դարերի միջով, խանդին հակընդդեմ,
Հաղթելով ամմե´ն սեւ թշնամություն, ամմե´ն մոռացմունք,
Ու սերունդները լուռ կքարանան իմ տողերի դեմ,
Ու հայացքն իրանց կլուսարձակի միայն հիացմունք:
Ու մինչեւ օրը գոռ դատաստանի — կապրե´ս դարեդար,
Սիրող սրտերի իմ էս տողերում, անմե´ռ, անդադար:
Ո՛չ մարմարե, ո՛չ ոսկեզօծ արձանը
Չեն վերապրի հզոր տողերը այս,
Ուր կշողաք դուք ավելի պայծառ քան,
Քարերն անօգ, ժամանակից մաշված։
Երբ Արձաններ շրջեն քանդիչ մարտերը,
Եւ խռովքներ փշրեն գործք որմնադրի,
Ո՛չ թուր Մարսի, եւ ո՛չ կռվի բոցերը,
Ձեր կենդանի կերպարն այս չեն այրի։
Ընդդեմ մահվան եւ մոռացնող դավի
Կանցնեք առաջ․ ձեր գովքը միշտ անշեջ է
Բյուր աչքերում բոլոր սերունդների,
Որ կմաշեն աշխարհն այս մինչ իր վերջը։
Արդ, դատաստանը մինչ, երբ կհառնե՛ք,
Տաղում, աչքում սիրողների ապրե՛ք։
Ո՛չ մարմարը, ո՛չ արքայական ոսկեզօծ հուշարձանները
Չեն կարող ապրել ավելի երկար, քան այս հզոր տաղը.
Դու այս տողերում կշողաս ավելի պայծառ լույսով,
Քան փոշոտված քարերի վրա՝ ժամանակի ավերած:
Երբ կործանարար պատերազմը կտապալի արձանները,
Եվ խռովությունները կհիմնահատակեն ամուր շինությունները,
Ո՛չ Մարսի սուրը, ո՛չ պատերազմի կործանիչ կրակը
Չեն կարող այրել քո կենդանի հիշատակի այս արձանը:
Ընդդեմ մահվան եւ ամեն տեսակ թշնամական մոռացության
Դու առաջ կքայլես. քո գովքը միշտ կգտնի իր տեղը
Գալիք բոլոր սերունդների աչքերի մեջ,
Որոնք կմաշեն այս աշխարհը մինչեւ վերջին դատաստանը:
Այսպես, մինչեւ դու հարություն առնես դատաստանի օրը,
Դու կապրես այստեղ եւ սիրողների աչքերում:
Արքայական դամբանի տոկուն մարմարն ու ոսկին
Չեն դիմանա ավելի՛, քան իմ տողերը գրած,
Դու կշողաս նրանց մեջ ավելի՛ վառ, իմ անգին,
Քան դարերում փոշոտվա՜ծ, մաշված քարերը նրանց:
Պատերազմներն անհամար ու նախճիրները անթիվ
Ի զորու են հիմն ի վեր այս աշխարհը կործանե՜լ,
Բայց ոչ Մարսի սո՛ւրն ահեղ, ոչ վայրագ շո՛ւնչը մարտի,
Չե՜ն հանդգնի կենդանի այս Կոթողը սասանել…
Ընդդեմ մահվան, կորստի եւ մոռացման չարիքի
Կհավերժի՜ քո գովքի Հուշարձանը փառահեղ
Սերունդների աչքերո՛ւմ եւ ականջո՛ւմ գալիքի,
Մինչեւ վախճանն աշխարհի, Դատաստանի Օ՛րն ահեղ.
Եւ դու կապրես, քանի դեռ չի՜ եկել Օրն այդ հեռու,
Սիրողների սրտերում եւ իմ անմահ երգերում:
(97) Ոչ մարմարեաց, ո՛չ ոակեպատ յուչարձաններն
Իչխաններու, կրնան ըլլալ վեճ, գերազանց,
Երկարակեաց քան այս Հրզօր տողայանդերն.
Բայց դուն պիտի պայծառ. չողաս մէջն այս տաղին,
Աւելի քան չը մաքրըւած, անտաչ քարերն,
Ապականած՝ կործանարար ժամանակէն:
Երբ ըապառ.իչ պատերազմներ կործանումն են
Արձաններուն, եւ կազ-կըոիւ արմատախիլ
կ՚ընէ ամէն չինարար դործ, ո՛չ Մարսըն իր
Սուրով, եւ ո՛չ բոնկւող կըրակն պատերազմի
կրնան այրել կեանքով լեցուն արձանացումն
Քու մուչերուղ:
Թէ փոկ քայլես ընդդէմ մաՀուան,
Ընդդէմ ամէն Թշնամական անտեսում ի,
Գովքիդ Համար միչտ տեղ մը բաց պիտ՚ դտնըւի,
Մ ինչեւ անդամ աչքին դիմաց յաւերժութեան,
ՌԸ աչխարձՀն այս պիտ ըապառէ փախճանական
Դատաստանովի չ
Այսպէս, մինչեւ դատաստանի
Աջը կանդնիա, պիտի ապրիաւ եւ բնակի
Աչքերուն մէջ աիրել գիտցող Հոգիներուն:
Ո՛չ մարմարակերտ եւ ո՛չ ոսկեզոծ հուշարձանները
Թագավորների` իմ հզոր երգից չեն ապրի երկար.
Այստե՛ղ ավելի մաքուր կշողա քո վառ պատկերը,
Քան ժամանակի փոշուց խունացած ամեն շիրմաքար:
Երբ պատերազմներն արձան ու կոթող քանդեն հիմն ի վեր,
Երբ բնաջնջվեն վեհ ձեռնարկները քարագործության,
Ո՛չ սուրը Մարսի, ո՛չ պատերազմի հուրը կարեվեր
Չեն ոչնչացնի արձանագիրը քո հիշողության:
Եւ մոռացական թշնամանքներին, մահին հակառակ
Դու դեռ կքայլես, որ քո պարծանքը եւ անունն արի
Ապրեն հետագա մեր սերունդների սրտում փառունակ,
Մինչեւ որ նրանք տեսնեն վերջնական օրը աշխարհի.
Մինչեւ դատաստանն ամենքին էլ իր վախճանը բերի,
Դու կապրես այստե՛ղ եւ աչքերի մեջ սիրահարների:
Իշխան-արքայի ոչ մի հուշարձան — գրանիտ, մարմար,
Ավել չի ապրի իմ էս տողերից — հզոր, ոգեշունչ,
Ու դու կշողաս գրվածքներիս մեջ — հարատեւ, անմար,
Ավելի´ անմեռ, քան քարը փոշոտ — մաշված, անմռունչ:
Ավե´ր ա դարձնում ամեն մի դղյակ — պատերազմն ահեղ,
Ու հիմնահատակ տափսաղաղ անում ամեն մի քանդակ,
Բայց սուրը Մարսի — հզոր, զինավառ, գոռ ու փառահեղ,
Զորու չի — եղծի քու էս պատկերի լուսը բովանդակ:
Ու դու կընթանաս դարերի միջով, խանդին հակընդդեմ,
Հաղթելով ամմե´ն սեւ թշնամություն, ամմե´ն մոռացմունք,
Ու սերունդները լուռ կքարանան իմ տողերի դեմ,
Ու հայացքն իրանց կլուսարձակի միայն հիացմունք:
Ու մինչեւ օրը գոռ դատաստանի — կապրե´ս դարեդար,
Սիրող սրտերի իմ էս տողերում, անմե´ռ, անդադար:
Ո՛չ մարմարե, ո՛չ ոսկեզօծ արձանը
Չեն վերապրի հզոր տողերը այս,
Ուր կշողաք դուք ավելի պայծառ քան,
Քարերն անօգ, ժամանակից մաշված։
Երբ Արձաններ շրջեն քանդիչ մարտերը,
Եւ խռովքներ փշրեն գործք որմնադրի,
Ո՛չ թուր Մարսի, եւ ո՛չ կռվի բոցերը,
Ձեր կենդանի կերպարն այս չեն այրի։
Ընդդեմ մահվան եւ մոռացնող դավի
Կանցնեք առաջ․ ձեր գովքը միշտ անշեջ է
Բյուր աչքերում բոլոր սերունդների,
Որ կմաշեն աշխարհն այս մինչ իր վերջը։
Արդ, դատաստանը մինչ, երբ կհառնե՛ք,
Տաղում, աչքում սիրողների ապրե՛ք։