Թե դեմ է կույր հոգիդ, որ իրարու այցի գանք,
Նրան երդվի՛ր, որ Վիլյամն իր բաղձանքն է սիրածար.
Նա գիտի, որ հոգու մեջ իղձը ունի մեծ հարգանք,
Ա՜հ, ուրեմն՝ ընդունիր սիրուս ճիչը տարփավառ:
Վիլյամն է, որ քո սիրտը պիտի համակ լիացնի,
Լիության մեջ մարդն իրեն շատ երջանիկ է զգում,
Մինչդեռ մեկը՝ անհամար, խառնիճաղանջ ամբոխում,
Հավասար է զրոյի, եւ իրեն չի զգացնի:
Թող ամբոխում ես անցնեմ բոլորովին աննշան,
Թեեւ ոչինչ կդիտվեմ սիրողներիդ մեծ թվում,
Թե հաճո է, ինձ նայիր որպես մարդու անարժան,
Բայց իմացի՛ր, ես եմ լոկ քեզ խնդություն պատճառում:
Իմ անունը դու սիրի՛ր, իմ սիրելի բարեկամ,
Եվ ինձ անշուշտ կսիրես, քանզի անունս է Վիլյամ:
Եթե դե՛մ է խիղճը քո մերձեցմա՜նը երկուսիս,
Հիշեցրո՛ւ եւ ասա՛, որ ես քո Վի՜լլն* եմ կրքոտ,
Իսկ նա գիտե՛, որ քեզ մոտ նա՜ մո՛ւտք ունի՝ ե՜րբ ուզի,—
Ա՛րդ, հանո՜ւն այդ խենթ կրքի, կատարի՜ր իղձն իմ ու քո…
Վիլլն ափե-ափ կլցնի՜ գանձարանը քո սիրո,—
Լցված բազո՜ւմ տենչերով եւ իմ տենչո՛վ մի հատիկ,—
Երբ հաշիվներ են անում մե՜ծ թվերի գումարով,
Մի տենչ ավե՛լ կամ պակաս՝ հաշվո՜ղն էլ չի նկատի…
Ե՛ս էլ անտես թող անցնեմ այդ թվերի արանքում,
Եթե իմաստն իմ անվան դու փայփայես քո սրտում
Անշուշտ ի՜նձ էլ կսիրես,— քանզի ինձ Վիլլ են կոչում:
Բայց միավո՛ր մնամ միշտ՝ սիրողներիդ ցանկի մեջ,
Ուրիշների համար ես ոչի՜նչ լինեմ թող կյանքում,
Իսկ քեզ համար՝ ինչ-որ բան, որին սիրում են հավերժ.
Եթե իմաստն իմ անվան դու փայփայես քո սրտում
Անշուշի ի՜նձ էլ կսիրես,— քանզի ինձ Վիլլ են կոչում։
*Նախորդ եւ մանավանդ այս սոնետը կառուցված է բառախաղի վրա: Բնագրում Վիլլը ոչ միայն Վիլյամ անվան (Շեքսպիրի, ինչպես նաեւ Թուխ Տիկնոջ ամուսնու անունների) կրճատ ձեւն է, այլեւ բազմիմաստ մի բառ, որը նշանակում էր՝ կամք, ցանկություն, կիրք, իղձ տենչ եւ առնանդամ (ծանոթ թարգմանչի)։
(131 Ա) ԵԹԷ քու Հոգիդ քեզ յանդիմանէ որ այնքան մօտիկ
Ես Քեզի կուդամ, երդուն քու այդ կոյր Հոգիիդ Թէ ես
Քու «կամօք» էի, եւ կամքը այնտեղ, քու Հոգիդ դիտէ,
Ընդունելի է. այսքանը սիրու Համար ժի միայն,
Դարպաս իժ աիխրոյա՝ քաղցըը, կատարեալ:
ամքը» պիտի քու դանձերը սիրոյ իրականացնէ.
Զայն ամբողֆութեամբ լեցուր կամ քերով, եւ իմ մէկ կամքս ալ
Աւ ելնելով. ըստացուած բազում բաներու չարքին
Դիւրին է փաստել թէ մէլ թիւն ոչինչ պիտի նկատուի
Թող այդ մեծաթիւ
Շարջքին մԼՋԱՆ ես անցնիմ աննըկատ, Թէպէտ ամբարիդ
Հաչիւներուն մ42 պիտի ես միայն մէկը նՆըրկատուիմ.
Որով Հետեւ զիա ոչինչ կը զապէ, Թող քեզ Հաճելի
Թի զապել զիս, զիա որ ոչինչ էմ, բայց քաղցը շեղ Համար:
Անունըս սամայն բր սէրը Քու, եւ պայն Ժժիչտ սիրէ,
Ապա պիտի դուն զիս սիրես, Քանզի «կամք» Է իմ անուն:
(131 Բ) ԵԹԷ Քու Հոգիդ քեզ լանդիմանէ որ այնքան մօտիկ
ծա Քեզի կուղամ, երդուն քու այդ կոյր Հոգիի Թէ էս
Քու «Ո«Վելլին» էի. եւ կամջը Րունլլն) այնտեղ, քու Հոգիդ դիաէ,
Ընդունելի է. այսքանը սիրոլ Համար մի միայն,
Դարպաս իմ ախրոյս՝ քաղցըը, կատարեալ:
Ուելլին» պիտի քու
Փանձերը սիրոյ իրականացնէ, ա՛լ, զայն լիովին
Լեցուր կամքերով, Էւ իժ մէկ կամքս այ աւելացնելով.
Րստացուած բազում բաներու չարքին, դիւրին է փաստել
ԹԷ մէկ Թիւն ոչինչ պիտի նկատուի:
Թող այս մեծաթիւ
Շարջին մէջէն ես անցնիմ աննկատ, Թէեւ ամբարիդ
Հաչլիւներուն մէջ պիտի ես միայն մէկը նըրկատուիմ.
ՈրովՀետեւ զիս ոչինչ կը զոպէ, թող քեզ Հաճելի
Թուփ զապել զիա, զիա որ ոչինչ եմ, բայց քաղցը քեղ Համար.
Անունըս սակայն ըրէ աները քու, եւ զայն ժիչտ աիրէ,
Ասյա պիտի դուն աիրես զիա, Քանզի անունս է «Ունլլի»։
Թե չուզի հոգիդ, որ ես քո մարմնին այսքան մոտ լինեմ,
Երդվիր կույր հոգուդ, որ եղել եմ քո Will-ը սիրահար:
Օ՜՛, գիտի՛ հոգիդ, որ ինքը Will-ին դեռ չի եղել դեմ,
Ուրեմն, անգին, ընդունիր սրտիս աղերսը արդար:
Will-ը միայնակ պիտի լիացնի գանձը քո սիրո,
Նրա մեկ Will-ը սերդ Will-երով լեցուն կդարձնի
Իսկ ամբոխի մեջ դժվար է լինել երջանիկ ու գոհ,
Զի մեկին այնտեղ ուշադրություն ո՞վ պիտի դարձնի:
Ուստի, սիրելիս, չհաշվես դու ինձ ուրիշների հետ,
Թեեւ ի՞նչ եմ ես սիրահարներիդ բանակում անծիր:
Ինձ մի համարիր մե կնրանցից, անտեսիր հավետ,
Բայց ինձ, ոչնչիս, քո հոգու անգին սերը միշտ կարծիր:
Սիրիր անունս, քանզի դրանով դու ինձ կսիրես,
Իմ անունը միշտ քեզ հետ կլինի, քանզի Will-ն եմ ես:
Թե սրտնեղում ես, որ Վիլ-բանը շա´տ, շա´տ չի քեզնից զատ,
Քրֆի քո´ւ սրտին, որ չի նկատում, որ քո´ւ բանն էի:
Ախր լա´վ գիտե´ս, որ բանըս արդեն քե´զ էր հարազատ:
Հանուն սիրո չէ՞ր, ո´վ բանի հայցվոր, որ բանում էի:
Բանըս կբանի ու կիրագործի ի´ղձըդ անհատակ:
Քու բազում բանից — բա կարա՞ս ասես. «Վի´լն ա փինաչին:
Բանի պահանջը ինչքան շատ ըլնի, ո´վ դու, բա´նկատակ,
Բոլոր բաներից էսի´ ա մենակ բա´նը առաջին:
Լիքը բանի մեջ գուցե չէրեվա բա´նը անծպտուն,
Բայց բանվորներիդ մատյանի էջին թո մի Վիլ ըլնի´:
Լոկ անվան համար էս բանն է´լ պահի, ու մի´ թող անտուն:
Որ չըլնի, ոչինչ, բայց էղավ, ախր, քե´զ քաղցր կըլնի:
Անունի´ս խաթեր սիրի ինձ հավետ: Վիլը անբան չի:
Չասես. «Վիլը հեչ»: Բա´ն անտեսելը բանի նման չի´:
–––––
* Տես նախորդ սոնետի տակի դիտողությունը:
Եթե հոգիդ ասի, թե շատ եմ մոտ,
Երդվիր քո կույր հոգուն, որ ես քո Ւիլլն եմ,
Ես Իղձ եմ, նա գիտի, եւ իղձ կրքոտ․
Մարմնավորի՛ր, իմ սեր, սիրո տեսիլս:
Սիրո քո գանձը Ւիլլը կլրի,
Իղձեր անդ կլցնի, եւ մեկն էլ՝ իմը:
Մենք լավ գիտենք․ շարքում մեծ թվերի
Մեկ թիվը աննշան է ու չնչին է.
Ուստի թող ես անցնեմ, եւ մի՛ հաշվիր,
Թեկուզ քո պահեստում ինձ մեկ գրես.
Ոչնչի տեղ պահիր, միայն՝ պահիր,
Որ ես, ոչինչս, հաճելի եմ քեզ:
Սիրիր անունս, որ սիրես եւ ինձ․
Քանզի անունս Ւիլլ է, այն է՝ Իղձ:
Թե դեմ է կույր հոգիդ, որ իրարու այցի գանք,
Նրան երդվի՛ր, որ Վիլյամն իր բաղձանքն է սիրածար.
Նա գիտի, որ հոգու մեջ իղձը ունի մեծ հարգանք,
Ա՜հ, ուրեմն՝ ընդունիր սիրուս ճիչը տարփավառ:
Վիլյամն է, որ քո սիրտը պիտի համակ լիացնի,
Լիության մեջ մարդն իրեն շատ երջանիկ է զգում,
Մինչդեռ մեկը՝ անհամար, խառնիճաղանջ ամբոխում,
Հավասար է զրոյի, եւ իրեն չի զգացնի:
Թող ամբոխում ես անցնեմ բոլորովին աննշան,
Թեեւ ոչինչ կդիտվեմ սիրողներիդ մեծ թվում,
Թե հաճո է, ինձ նայիր որպես մարդու անարժան,
Բայց իմացի՛ր, ես եմ լոկ քեզ խնդություն պատճառում:
Իմ անունը դու սիրի՛ր, իմ սիրելի բարեկամ,
Եվ ինձ անշուշտ կսիրես, քանզի անունս է Վիլյամ:
Եթե դե՛մ է խիղճը քո մերձեցմա՜նը երկուսիս,
Հիշեցրո՛ւ եւ ասա՛, որ ես քո Վի՜լլն* եմ կրքոտ,
Իսկ նա գիտե՛, որ քեզ մոտ նա՜ մո՛ւտք ունի՝ ե՜րբ ուզի,—
Ա՛րդ, հանո՜ւն այդ խենթ կրքի, կատարի՜ր իղձն իմ ու քո…
Վիլլն ափե-ափ կլցնի՜ գանձարանը քո սիրո,—
Լցված բազո՜ւմ տենչերով եւ իմ տենչո՛վ մի հատիկ,—
Երբ հաշիվներ են անում մե՜ծ թվերի գումարով,
Մի տենչ ավե՛լ կամ պակաս՝ հաշվո՜ղն էլ չի նկատի…
Ե՛ս էլ անտես թող անցնեմ այդ թվերի արանքում,
Եթե իմաստն իմ անվան դու փայփայես քո սրտում
Անշուշտ ի՜նձ էլ կսիրես,— քանզի ինձ Վիլլ են կոչում:
Բայց միավո՛ր մնամ միշտ՝ սիրողներիդ ցանկի մեջ,
Ուրիշների համար ես ոչի՜նչ լինեմ թող կյանքում,
Իսկ քեզ համար՝ ինչ-որ բան, որին սիրում են հավերժ.
Եթե իմաստն իմ անվան դու փայփայես քո սրտում
Անշուշի ի՜նձ էլ կսիրես,— քանզի ինձ Վիլլ են կոչում։
*Նախորդ եւ մանավանդ այս սոնետը կառուցված է բառախաղի վրա: Բնագրում Վիլլը ոչ միայն Վիլյամ անվան (Շեքսպիրի, ինչպես նաեւ Թուխ Տիկնոջ ամուսնու անունների) կրճատ ձեւն է, այլեւ բազմիմաստ մի բառ, որը նշանակում էր՝ կամք, ցանկություն, կիրք, իղձ տենչ եւ առնանդամ (ծանոթ թարգմանչի)։
(131 Ա) ԵԹԷ քու Հոգիդ քեզ յանդիմանէ որ այնքան մօտիկ
Ես Քեզի կուդամ, երդուն քու այդ կոյր Հոգիիդ Թէ ես
Քու «կամօք» էի, եւ կամքը այնտեղ, քու Հոգիդ դիտէ,
Ընդունելի է. այսքանը սիրու Համար ժի միայն,
Դարպաս իժ աիխրոյա՝ քաղցըը, կատարեալ:
ամքը» պիտի քու դանձերը սիրոյ իրականացնէ.
Զայն ամբողֆութեամբ լեցուր կամ քերով, եւ իմ մէկ կամքս ալ
Աւ ելնելով. ըստացուած բազում բաներու չարքին
Դիւրին է փաստել թէ մէլ թիւն ոչինչ պիտի նկատուի
Թող այդ մեծաթիւ
Շարջքին մԼՋԱՆ ես անցնիմ աննըկատ, Թէպէտ ամբարիդ
Հաչիւներուն մ42 պիտի ես միայն մէկը նՆըրկատուիմ.
Որով Հետեւ զիա ոչինչ կը զապէ, Թող քեզ Հաճելի
Թի զապել զիս, զիա որ ոչինչ էմ, բայց քաղցը շեղ Համար:
Անունըս սամայն բր սէրը Քու, եւ պայն Ժժիչտ սիրէ,
Ապա պիտի դուն զիս սիրես, Քանզի «կամք» Է իմ անուն:
(131 Բ) ԵԹԷ Քու Հոգիդ քեզ լանդիմանէ որ այնքան մօտիկ
ծա Քեզի կուղամ, երդուն քու այդ կոյր Հոգիի Թէ էս
Քու «Ո«Վելլին» էի. եւ կամջը Րունլլն) այնտեղ, քու Հոգիդ դիաէ,
Ընդունելի է. այսքանը սիրոլ Համար մի միայն,
Դարպաս իմ ախրոյս՝ քաղցըը, կատարեալ:
Ուելլին» պիտի քու
Փանձերը սիրոյ իրականացնէ, ա՛լ, զայն լիովին
Լեցուր կամքերով, Էւ իժ մէկ կամքս այ աւելացնելով.
Րստացուած բազում բաներու չարքին, դիւրին է փաստել
ԹԷ մէկ Թիւն ոչինչ պիտի նկատուի:
Թող այս մեծաթիւ
Շարջին մէջէն ես անցնիմ աննկատ, Թէեւ ամբարիդ
Հաչլիւներուն մէջ պիտի ես միայն մէկը նըրկատուիմ.
ՈրովՀետեւ զիս ոչինչ կը զոպէ, թող քեզ Հաճելի
Թուփ զապել զիա, զիա որ ոչինչ եմ, բայց քաղցը քեղ Համար.
Անունըս սակայն ըրէ աները քու, եւ զայն ժիչտ աիրէ,
Ասյա պիտի դուն աիրես զիա, Քանզի անունս է «Ունլլի»։
Թե չուզի հոգիդ, որ ես քո մարմնին այսքան մոտ լինեմ,
Երդվիր կույր հոգուդ, որ եղել եմ քո Will-ը սիրահար:
Օ՜՛, գիտի՛ հոգիդ, որ ինքը Will-ին դեռ չի եղել դեմ,
Ուրեմն, անգին, ընդունիր սրտիս աղերսը արդար:
Will-ը միայնակ պիտի լիացնի գանձը քո սիրո,
Նրա մեկ Will-ը սերդ Will-երով լեցուն կդարձնի
Իսկ ամբոխի մեջ դժվար է լինել երջանիկ ու գոհ,
Զի մեկին այնտեղ ուշադրություն ո՞վ պիտի դարձնի:
Ուստի, սիրելիս, չհաշվես դու ինձ ուրիշների հետ,
Թեեւ ի՞նչ եմ ես սիրահարներիդ բանակում անծիր:
Ինձ մի համարիր մե կնրանցից, անտեսիր հավետ,
Բայց ինձ, ոչնչիս, քո հոգու անգին սերը միշտ կարծիր:
Սիրիր անունս, քանզի դրանով դու ինձ կսիրես,
Իմ անունը միշտ քեզ հետ կլինի, քանզի Will-ն եմ ես:
Թե սրտնեղում ես, որ Վիլ-բանը շա´տ, շա´տ չի քեզնից զատ,
Քրֆի քո´ւ սրտին, որ չի նկատում, որ քո´ւ բանն էի:
Ախր լա´վ գիտե´ս, որ բանըս արդեն քե´զ էր հարազատ:
Հանուն սիրո չէ՞ր, ո´վ բանի հայցվոր, որ բանում էի:
Բանըս կբանի ու կիրագործի ի´ղձըդ անհատակ:
Քու բազում բանից — բա կարա՞ս ասես. «Վի´լն ա փինաչին:
Բանի պահանջը ինչքան շատ ըլնի, ո´վ դու, բա´նկատակ,
Բոլոր բաներից էսի´ ա մենակ բա´նը առաջին:
Լիքը բանի մեջ գուցե չէրեվա բա´նը անծպտուն,
Բայց բանվորներիդ մատյանի էջին թո մի Վիլ ըլնի´:
Լոկ անվան համար էս բանն է´լ պահի, ու մի´ թող անտուն:
Որ չըլնի, ոչինչ, բայց էղավ, ախր, քե´զ քաղցր կըլնի:
Անունի´ս խաթեր սիրի ինձ հավետ: Վիլը անբան չի:
Չասես. «Վիլը հեչ»: Բա´ն անտեսելը բանի նման չի´:
–––––
* Տես նախորդ սոնետի տակի դիտողությունը:
Եթե հոգիդ ասի, թե շատ եմ մոտ,
Երդվիր քո կույր հոգուն, որ ես քո Ւիլլն եմ,
Ես Իղձ եմ, նա գիտի, եւ իղձ կրքոտ․
Մարմնավորի՛ր, իմ սեր, սիրո տեսիլս:
Սիրո քո գանձը Ւիլլը կլրի,
Իղձեր անդ կլցնի, եւ մեկն էլ՝ իմը:
Մենք լավ գիտենք․ շարքում մեծ թվերի
Մեկ թիվը աննշան է ու չնչին է.
Ուստի թող ես անցնեմ, եւ մի՛ հաշվիր,
Թեկուզ քո պահեստում ինձ մեկ գրես.
Ոչնչի տեղ պահիր, միայն՝ պահիր,
Որ ես, ոչինչս, հաճելի եմ քեզ:
Սիրիր անունս, որ սիրես եւ ինձ․
Քանզի անունս Ւիլլ է, այն է՝ Իղձ: