153 | ՇԵՔՍՊԻՐԻ ՀՆՉՅԱԿՆԵՐԸ

1 / 1

Բնագիր

Cupid laid by his brand, and fell asleep:

A maid of Dian's this advantage found,

And his love-kindling fire did quickly steep

In a cold valley-fountain of that ground;

Which borrowed from this holy fire of Love

A dateless lively heat, still to endure,

And grew a seething bath, which yet men prove

Against strange maladies a sovereign cure.

But at my mistress' eye Love's brand new fired,

The boy for trial needs would touch my breast;

I, sick withal, the help of bath desired,

And thither hied, a sad distempered guest;

But found no cure: the bath for my help lies

Where Cupid got new fire - my mistress' eyes.

1 / 1

Տողացի

Ռուբէն Թարումեանի թարգմանությամբ

Տենչը (Կուպիդը) դրեց մի կողմ իր ջահը եւ անցավ քնով*.

Մի կույս Դիանի սրանից օգտվեց,

Եւ նրա սիրավառ հուրը արագորեն սուզեց

Սառը դաշտային աղբրում այդ տեղանքի,

Որը փոխառեց այդ սուրբ հրից Սիրո

Անժամկետ կենարար շոգը, որն ընդմիշտ մնաց,

Եւ դարձավ եռացող բաղնիս, որը՝ դեռ մարդիկ են համոզվում են,

Ընդդեմ տարօրինակ հիվանդությունների՝ հոյակապ բուժում է:

Բայց իմ տիրուհու հայացքից Սիրո ջահը նորից վառվեց,

Տղան փորձի համար ցանկացավ դիպչել իմ կրծքին.

Ես՝ հիվանդացած արդյունքում, օգնություն բաղնիսից ցանկացա,

Եւ այնտեղ շտապեցի՝ տխուր թախծած հյուր.

Բայց չգտա բուժում. լոգանքը, որ ինձ կօգնի գտնվում է

Ուր Տենչը ստացել է նոր հուր` իմ տիրուհու աչքերում:

* Վերջին երկու հնչյակները Ե-Զ դարերի բյուզանդացի բանաստեղծ Մարիան Սքոլաստիկի (Marianus Scholasticus) հայտնի մակագրի մշակումներն են։

1 / 6

Դավիթ Դավթյանի եւ Հովհաննես Քելեշյանի

թարգմանությամբ

Կուպիդոնը իր ջահը դրեց կողքին ու նիրհեց.
Մի լուսադեմ նազող կույս՝ Անահիտի դուստրերից,
Օգտըվելով շուտափույթ բարեպատեհ առիթից,
Սիրո ջահը ձորակի աղբյուրի մեջ ընկղմեց,
Որտեղ ջուրը վառ սիրո այդ կրակից սրբազան
Հոգենորոգ, կենսատու մի ջերմություն ստացավ,
Եվ ահա նա փոխարկվեց, դարձավ մի ջերմ ավազան,
Որտեղ մարդիկ բուժում են անպատմելի ախտ ու ցավ:
Օ՜, բայց տղան սիրուհուս աչքերի դեմ ջահն այրեց
Եվ պինդ հպեց իմ սրտին, որ նրանով ինձ փորձի,
Ես ցավերից խելահեղ՝ այդ ջրի մեջ նետվեցի,
Ուր ցավատանջ իմ սիրտը ամենեւին չբուժվեց:

Ավազանը այդ բուժիչ այնտեղ գտա ես միայն,
Ուր Էրոսը իր ջահը բոցավառեց հավիտյան:

Կուպիդոնն իր ջահն այրվող կողքին դրեց ու ննջե՜ց.
Դիանայի նիմփերից մեկն, իմացա՛ծ այդ մասին,
Գողացա՜վ ջահը իսկույն եւ աղբյուրի մեջ սուզեց,
Կամենալով հանգցնել սիրո հո՛ւրը երկնածին:
Բայց, սրբազան այդ հրից, աղբյուրի ջուրը եռա՜ց,
Փոքրիկ աղբյուրը դարծավ բուժիչ ջրի ավազա՛ն,
Եւ հիվանդները սիրո, այդ աղբյուրից ջուր խմած,
Նրա ջրո՜վ են բուժվում, գտնում դեղ ու բալասան:
Բայց, սիրուհուս աչքերից ջահը կրկի՜ն վառելով,
Կուպիդոնն այդ հուրն անշեջ մոտեցրեց իմ կրծքին,
Եւ ես, սիրուց խենթացա՜ծ ու փրկությո՜ւն տենչալով,
Շարավ շուրթըս հպեցի այդ աղբյուրի ակունքին,

Բայց փրկություն չգտա՝… Բուժիչ աղբյո՜ւրն իմ միակ
Սիրո ջահին հուր տվող չքնաղ աչքե՜րդ են միայն:

(147) ա. խնա աաա,
ԱՆ՚ սիրոյ աստուած Քիւփիտ, իր ջաճին Քուք ընկողմանած
Մրրափեց ի քուն. օդտրւելու այս պատեճութենէն,
Մէկը կոյսերէն միւս աստուածուծւոյն՝ Ֆիան-ԱնաՀիտ,
Այդ աէր-առկայծող կըրակը անոր փութով մրխըրճեց
Լեռնամմջ Հովտին նոյն տեղւոյն վըրայ պաղ աղբիւրին մէջ,
Որով փոխ առաւ արբազնամաքուր Սիրոյ կրրակէն
Թէ անժամանակ եւ թէ կենսալիր ուժեղ Քերմութիւն,
Ծաւերժ դիմացող, որ վերածուեցաւ եռուն բաղնիքի,
Եւ արուն մասին դեռ կը վկայեն մարդիկ թէ ինչպէս
Շատ տարօրինակ Հիւանդութեանը դէմ ան արքայական
Ազբիւը 5 բուժման:
Բայց իմ ախըրուՀւոյս աչքին դատումով,
Սէրն ամբողֆովին նոր վառուած: ֆամ է, եւ փորձի Համար
Տղան իմ կուրծքին Հպիլ անպայման պիտ պարտաւորուէը.
Մակայն եւ այնպէս, ես Հիւանդացած, կարիքն ըզդացի
Այդ բաղանիջին, եւ ըչտապեցի այնտեղ ուղղըւել,
Իբրեւ տրտում Հիւր եւ անտրամադլեր:
Այնտեղ չը գըտալ
Մակայն ես դարման. ինձի դարմանող եւ ինձ օգտակար
Բազղնիքն լոկ այնտեղ կը դտնըւէր, ուր Քիւփիտն ըստացաւ

Բրուընկող նոր Հուրն, որ իմ աիրումւոյս աչքերն ունէին:

Ամուրը պառկեց իր աղեղի մոտ եւ խոր քուն մտաւ,
Եւ Դիանայի կույսերից մե կպահն օգտագործեց—
Նա սրտեր այրող կրակի համար շատրվան գտաւ
Եւ հուրն Ամուրի այդ շատրվանի սառնությամբ փորձեց:
Սիրո սրբազան կրակից եռաց շատրվանն հանկարծ,
Ջերմություն ելավ ահավոր, անսաստ, բայց հանդուրժելի,
Եւ այն եռացող լոգարան դարձաւ, որ մարդիկ տկար
Նրա ջրերում իրենց ցավերը դարձնեն բուժելի,
Բայց իմ սիրուհու աչքերից սիրո կրա կմիայն
Վառվեց վերստին, եւ խոցեց տղան իմ կուրծքը շուտով,
Ես հյվանդացած տենչացի բուժող շատրվանը այն,
Տխուր ու անզուսպ` դեպի աղբյուրը վազեցի փութով,

Բայց չբուժվեցի, քանզի այնտե՛ղ է իմ միակ ճարը,
Որտեղից տղան վերստին վառեց իր հանգած ջահը:

Ամուրն իր ջահը յա´ն դրեց, քնավ: Գոռ Դիանայի
Կուսերից մեկը, մոմենտը ջոկեց, իսկույն մոտ վազեց,
Սիրո էդ ջահը վռազ վեկալավ, ու էդ ամայի
Ցուրտ դաշտավայրի մի սառն ախպուրի ջրի մեջ թաղեց:
Սիրո էդ անմար, հավիտյան անշեջ ու հուր կրակից,
Ջինջ ու սրբազան, որ էսօր էլ ա նույն թափով վառվում,
Ջուրը բլբլթաց: Ասում են՝ ջուրն էդ, ճա´ր ա վարակից
(Օտար, անսովոր*), հզո´ր ու հավե´տ, ու էլ չի´ սառում:
Բայց էդ մանուկը կրակն առել էր սիրածի´ս հրից,
Ու էդ կրակի բոցը քցել էր ի´մ կուրծքն ու հոգին:
Ես է´լ եմ էթում, որ մի ճա´ր առնեմ էդ եռման ջրից —
Հուսահատ, արագ, որ էդ սուրբ ջուրը հո´ւրըս ամոքի:

Բայց ճար չեմ քթնում, որովհետեւ էդ ճարը, արդեն շա´տ վաղուց —
Սիրո´ւս աչքերն են: Ինքը, Ամո´ւրն ա ջա´հ վառում ընդուց:

–––––
* Ելիզավետյան Անգլիայում համարում էին, որ սիֆիլիսն ու վեներական մնացած հիվանդությունները Ֆրանսիայից են էկե, ուրեմն «օտար ու անսովոր» են:

Դրեց իր ջահը Տենչը ու քնեց.
Եւ Դիանի մի կույս ուզեց օգտվի,
Եւ հուրը սիրավառ արագ սուզեց
Պաղ դաշտային աղբյուրն այդ տեղանքի,
Որ փոխառեց այդ սուրբ Սիրո հրից
Իր շոգը կենարար, ու մշտատաք
Եւ ջերմ բաղնիս դարձավ հայտնի, բուժիչ,
Ընդդեմ շատ ախտերի տարօրինակ:
Բայց ջահն աչքից սիրուս վառվեց նորից,
Կրծքիս դիպավ տղան փորձի համար.
Եւ պետք եղավ բուժում այդ բաղնիսից,
Եւ շտապեցի դեպ ջուրն այդ բուժարար.

Բայց դեղը իմ այլ տեղ է գտնվում՝
Ուր Տենչն իր հուրն առավ` սիրուս աչքում: