Այս ամենից հոգնաբեկ անդորր-մա՜հ եմ փափագում.—
Ծա՜նր է տեսնել Արժանո՛ւն՝ մուրացիկի վիճակում,
Եւ անարժան Ոչինչի՛ն՝ վայելքներից հղփացած.
Եւ Հավա՛տը անբասիր՝ դրժված, ավա՜ղ, եւ խաբված.
Եւ ոսկեզօծ Պատի՛վը՝ պատվազուրկին ընծայվող,
Եւ Կուսությունը պարկեշտ՝ բռնաբարվո՜ղ ու պղծվո՜ղ,
Եւ Կատարյա՛լը իրավ՝ շնորհազու՜րկ ու լքվա՜ծ,
Եւ ո՛ւժը՝ կա՛ղ կարգերի կա՜ղ ոտքերի տակ ընկած.
Եւ Արվե՛ստը՝ կարկամած բռնության բիրտ բռունցքից,
Իմացությո՛ւնը՝ կախված հիմարությա՜ն կարծիքից,
Եւ պարզունակ համարվող Պարզությո՛ւնը ճշմարիտ,
Եւ Բարությու՛նը՝ ծառա հաղթող լծի տակ չարի…

Այս ամենից հոգնաբեկ, կուզեմ անդարձ հեռանա՜մ,—
Բայց ինչպե՜ս իմ սիրելուն մենա՜կ թողնեմ ու գնամ…

(45) Ես կը բաղձամ մած ժը Հանգիստ, յոգնած եմ ես այս բոլորէն.
Այսպէս՝ տեսնել արժանավփարձն ծըրնած իբրեւ մի մուրացիկ,
Եւ կարօտեայն ոչինչ զեղչած՝ զըւարճութեան ցանկութենէն,
Մաքրամաջքուր եւ զուտ Հաւատքը ուրացուած դժբախտօրէն,
Ռակեզօծուած պատվւըն ալ, ի՛նչ ամօլԹանք, տարատեղուած:
Եւ կուսութիւնն առաքինի՝ ի՛նչ կոչտութեամբ պոռնըկացուած,
Եւ ուղղամիտ կատարեալն ալ՝ ապաչնորձեալ, մեղադըրեալ,
Եւ զօրութիւնը կաղն ի կաղ, տիրապետող անկարներուն,
Եւ արուեստներն ալ լրունցուած՝ իչխանութեանը սաստումներով.
Յիմարությիւնն՝ իբրեւ բժիշկ, ղեկավարող ճարտարութեան,
Եւ պարզունակ ճչմարտությիւնն՝ պարզմ տութիւն կոչուած սխալմամբ,
հակ տակաւին բարի գերին, ըսպասարկող՝ չար իր պետին:

Ցոգնած եւ էս այս բոլորէն. պիտ 1ՐՔԷի բոլորըն ալ.
Բացի ա՛յն որ՝ իժ մեռնելով, սերս առանձին պիտի Թողում։

Յոգնած սրանցից` ես անդորրաբեր մահին եմ կանչում,
Երբ որ տեսնում եմ արժանավորին` մուրացիկ ծնված,
Եւ ոչինչը սին` ինչպես է խինդի մեջ բարգավաճում,
Եւ հավատն անբիծ` տարաբախտորեն խաբված ու մերժված,
Եւ պատյուը թանկ ուրիշին տրված անամոթաբար,
Եւ կույսի պատյուն` անառակացած ու անկարեկից,
Եւ բնորինակ կատարելությունն` եղծված անարդար,
Եւ զորությունը` հաշմված կաղոտն իշխանությունից,
Եւ արվեստն անեղծ` իշխանապետի ձեռքով կարկամած,
Եւ անխելքությունն` իբրեւ խրատտու, խելքին փորձելիս,
Եւ պարզությունը` պարզամտություն սխալմամբ կոչված,
Եւ չարն հաղթական` հպատակ բարուն շահագործելիս.

Յոգնած ու զզված` ինչպե՜ս կուզեի թողնել ես սրանք,
Եթե իմ մահով սերս չմնար աշխարհում մենակ:

Հենց որ տենում եմ՝ արժանավորը — մուրացկան ծնված,
Ոչնչությունը — հպարտ ու վստահ, խանդավառ ու պերճ,
Անմեղ հավատը — հարգ ու պատվից զուրկ, խեղճ ու կործանված,
Քե´զ եմ կանչում, մա´հ — որ փրկես էս խոլ ցավերից անվերջ:
Ախր պատիվը — տրված լոկ ցոփի՞ն, լկտի´ ու բորոտ,
Կույս առաքինին — հարկադիր պոռնիկ կամ զորեղին հա՞րճ,
Ուղղամիտ, ազնիվ, գոռ կատարյալը — տանիքի կարո՞տ,
Իսկական ուժը — մի խեղճ հաշմանդա՞մ, թերասուն ու կա՞րճ,
Արվեստի լեզուն — կապած ու կտրա՞ծ, տգետի կամքո՞վ,
Շառլատանները — հանճարին հսկո՞ղ, հռչակված հանճա՞ր,
Պարզ ու հստակը — անպատիվ արած լկտի լուտանքո՞վ,
Ու բարին — գերի՞ բռնակալներին, հլու ու անճա՞ր:

Սրանցից հոգնած — կէթա´յի, սե´ր իմ, լո´ւռ, անժամանակ,
Թե որ մեռնելով — քե´զ չթողայի անտե´ր ու մենակ:

–––––
* Համեմատելի ա Համլետի մենախոսության մի կտորի հետ:

Իսպառ հոգնած՝ կանչում եմ մահը ես․
Երբ որ տեսնում եմ․ արժանին աղքատ է,
Եւ անպետքին՝ զուգված շքեղապես,
Եւ ստորաբար լքված անեղծ հավատը,
Եւ ոսկե փառք՝ անարժանին տրված,
Եւ անառակեցված ջինջ կուսությունը,
Եւ կատարելությունը անարգված,
Եւ ուժն, ում տերը կաղ իշխանությունն է,
Եւ գեղ արվեստ՝ լեզվին կապանք դրված,
Եւ հմտություն հսկող տխմարությունը,
Եւ պարզ անկեղծը՝ պարզամիտ դիտված,
Եւ չարության ծառա՝ բարիությունը․

Իսպառ հոգնած, ամենն այս կլքեմ,
Բայց ոնց մեռնեմ՝ սիրուս մենակ թողնեմ։

Քեզ եմ կանչում, ո՛վ մահ, քեզ եմ կանչում վաստակաբեկ,
Տանջվեցա տեսնելով պատիվը ոտնակոխ,
Արժանիքը՝ ցնցոտիներով, անմեղությունը պղծված,
Հավատարմությունը՝ մատնված, ճշմարտությունը՝ շղթայակապ,
Հիմարներ, որ պարծենում են իրենց դափնիներով,
Իմաստուններ, նշավակության առարկա եւ հալածված,
Երկնային հրաշալի ձիրքը՝ կույրերի ծաղրին ենթարկված,
Տխմար զրպարտիչների չար հաղթանակը։
Եւ արվեստը՝ ահաբեկ իշխանության բռնությունից,
Ամբարտավան ճակատը ողորմելի անմտության
Եւ ոսկու ույժը եւ կործանիչ կրքեր
Եւ Բարիքը՝ գերի տիրագլուխ Չարիքի ձեռքին։

–––––
* Թարգմանված է ռուսերենից (Ֆ․ Չերվինսկու թարգմանությունից)։

Հոգնած սըրանցից՝ լավ է ինձ հայցել հանգուցիչ մահը,
Քան դիտել հավետ արժանիքն այստեղ մուրացիկ ծնված,
Աղքատ ոչինչը շքեղ պճնըված,
Ամենամաքուր հավատարմությունն իզուր դրժըված,
Ոսկեզօծ պատիվն անամոթաբար անտեղի տըված,
Կուսական անբիծ առաքինությունը բրտորեն պղծված,
Կատարելությունն անիրավորեն վարկաբեկ արված,
Կաղ վարչության տակ կորովն ուժաթափ,
Իշխանության տակ գիտության լեզուն կաշկանդած ու կապ,
Հիմարությունը վարդապետորեն իշխող հանճարին,
Պարզ ճշմարտությունն անարգված որպես պարզամտություն
Եւ գերի բարին ծառայող դարձած գերիշխող չարին,

Հոգնած սըրանցից, ա՜խ, հոգիս սըրանք թողներ ու գնա՜ր,
Եթե մեռնելովս իմ սրտակիցը մենակ չըմնար։

Մահվան անդորրն եմ տենչում այս ամենից ես հոգնած․
Երբ տեսնում եմ արժանին՝ թշվառության մեջ ծընված,
Եւ գոսնելի ոչնչին՝ մետաքսներում զարդարված,
Եւ լուսեղեն հավատը՝ նենգորեն գետնահարված,
Եւ պատիվը ոսկեզօծ՝ անպատիվ մարդուն տըրված,
Եւ անբիծ առաքինին՝ վայրենաբար պըղծված
Եւ կատարյալը վսեմ՝ անիրավ վարկաբեկված,
Եւ ուժը կաղ վարչությամբ՝ զորությունից զըրկըված,
Եւ արվեստը բռնությամբ՝ լեզվակապ ու լըլկըված,
Եւ ապուշը հանց գիտուն՝ վերակացու հանճարին,
Եւ ճշմարիտ անսքող՝ տխմարություն հորջորջված,
Եւ իշխան չարի առաջ՝ ծնկաչոք ըստրուկ բարին։

Այս ամենից ես հոգնած մահվան անդորրն եմ տենչում,
Բայց, սե՜ր, ինչպե՞ս քեզ լքեմ, ա՜խ, այդ ցավն է ինձ տանջում։

Այս բոլորեն ես հոգնած՝ կըղձամ մահվան հանգիստին,—
Արժանիքի տեր անձ մը՝ տեսնել ծընած մուրացկան
Կամ ճոխ, զվարթ կյանքի մեջ՝ ոչնչություն մ՚անարժան,
Կամ մեկը, որ կըխաբե հավատացող, պարզ հոգին,
Կամ պատիվը ոսկեզօծ՝ սխալ տիրոջ ընծայված,
Կամ կույսն անբիծ՝ զոր բռնի վերածած են պոռնիկի,
Կամ անարդար կոխոտումն իրավունքին անթերի,
Կամ ուժը, որ չարաչար գործածությամբ կիջնե ցած,
Կամ արվեստը՝ իշխողին դատապարտված համրության,
Կամ խենթը, որ վարիչ է, իմաստության հովերով,
Կամ ճշմարիտն ակներեւ՝ կոչված պարզուկ միտքի մով,
Եւ կամ գերին վեհոգի՝ հիվանդ տիրոջն իր պաշտպան,

Այս բոլորեն ես հոգնած՝ կուզեմ հրաժեշտ տալ կյանքին,
Բայց թե մեռնիմ, սիրելիս պիտի մնա առանձին։