Շէն-Մահի (Թորգոմ Մանուկյան) թարգմանությամբ

1

From fairest creatures we desire increase,
That thereby beauty's Rose might never die,
But as the riper should by time decease,
His tender heir might bear his memory:
But thou, contracted to thine own bright eyes,
Feed'st thy light's flame with self-substantial fuel,
Making a famine where abundance lies,
Thyself thy foe, to thy sweet self too cruel.
Thou that art now the world's fresh ornament
And only herald to the gaudy spring,
Within thine own bud buriest thy content,
And, tender churl, mak'st waste in niggarding:
 
Pity the world, or else this glutton be,
To eat the world's due, by the grave and thee.

(15) Մենք գեղեցիկ էակներէն կ՚ակնկալենք որ բազմանան,
Եւ այդպէսով գեղեցիկին վարդը երբեք որ չը մեռնի.
Հասունացածը եթէ իակ Ժամանակին պիտ՚ մահանայ,
Ազնըւածին իր ժառանգորդն գոնէ կըրէ յիչատակն իր:

Բայց դուն այնպէս սիրով կապուած քու իսկ պայծառ աչքերուն հետ,
Բոցը լոյսիդ կը հրահրես քու ինքնութեանըդ քարիւղով,
Ամէն կողմ սով տարածելով՝ առատութիւն ուր կը տիրէ,
Ինքըդ քեզի դուն թշնամի քաղցը ինքնութեանըդ դէմ անգութ:

Եւ հիմա դուն որ աչխարհի նորագոյն զարդն ես պաշտելի,
Նախաձայնող, պատգամաբեր գարնան շըքեղ գեղեցկութեան,
Քու իսկ ծիլին մէջ կը թաղես քու ինքնութիւնըդ գոհունակ,
եւ, սիրազեղ դուն դեղջկուհի, զայն կը վատնես իբրեւ կծծի։

Բայց մեղքըցիր դուն աշխարհին, կամ այլապէս անկուշտն եղիր՝ 
Լափելու ինչ որ աշխարհին կը պատկանի՝ գերեզմանին
Եւ քու ձեռքով:

2

When forty Winters shall besiege thy brow,
And dig deep trenches in thy beauty's field,
Thy youth's proud livery so gazed on now
Will be a tottered weed of small worth held:
Then being asked where all thy beauty lies,
Where all the treasure of thy lusty days,
To say within thine own deep-sunken eyes
Were an all-eating shame, and thriftless praise.
How much more praise deserved thy beauty's use,
If thou couldst answer, 'This fair child of mine
Shall sum my count, and make my old excuse',
Proving his beauty by succession thine.

This were to be new made when thou art old,
And see thy blood warm when thou feel'st it cold.
 

(16) Յօնքդ ու ճակատըդ երբ քառսուն ցուրտ ձմեռներ պաշարեն,
Գեղեցկութեանըդ դաշտին մէջ խոր ակօսներ փորելով,
Երիտասարդ պերճանքդ հպարտ, ուր կը յառի ամէն աչք,
Իբրեւ խլեակ մը անարժէք մէկ կողմ պիտի նա նետուի:

Այն ատեն երբ հարցնեն՝ ո՞ւր է գեղեցկութիւնըդ ամբողջ,
Ո՞ւր Է նաեւ գանձը աշխոյժ ու կորովի օրերուդ,
Ըսել այնտե՛ղ, թաղուած մէջն է խոր ընկղմած աչքերուդ,
Պիտի լինէր կրծող ամօթ, եւ անխորհուրդ գովասանք:

Մինչ մեծ գովքի ալ արժանի պիտի դառնար գործածուիլն
Գեղեցկութեանդ, թէ պատասխան տայիր այսպես. «Գեղեցիկ
Զաւակն իմ այս, պիտի հաշիւն իմ փակէ, իմ ծերութեան պատճառով»,
Հաստատելով գեղեցկութիւնն իր՝ իբր ժառանգ քու գեղիդ։

Այսպէս պիտի նորոգուէիր, ծերանայիր երբոր դուն,
Արիւնըդ տա՛ք պիտ՚ տեսնէիր՝ երբ զայն դուն պաղ ըզգայիր:

3

Look in thy glass and tell the face thou viewest,
Now is the time that face should form another,
Whose fresh repair if now thou not renewest,
Thou dost beguile the world, unbless some mother.
For where is she so fair whose uneared womb
Disdains the tillage of thy husbandry?
Or who is he so fond will be the tomb
Of his self-love to stop posterity?
Thou art thy mother's glass, and she in thee
Calls back the lovely April of her prime;
So thou through windows of thine age shalt see,
Despite of wrinkles, this thy golden time.

But if thou live rememb'red not to be,
Die single, and thine image dies with thee.

(24) Հայելիիդ մեջ նայելով ըսէ թէ ի՞նչ դէմք կը տեսնես.
Ժամն է հիմա որ դէմքը այդ կազմէ ուրիչ դէմք մ՚իր նըման,
Որուն եըԷ թարմ նորոգումը այժըմ դուն չը կատարես,
Պիտի աշխարհն յուսախաբես, եւ օրհնանքէն մայր մը գրկես:

Ո՞ւր Է հասուն այն դեղուհին որուն արդանդն անընկալուչ
Արհամարհե հոգատարիդ մրչակումի աշխատանքներ.
Կամ ո՞վ այնպէս է միամիտ որ դամբարան ուզէ դառնալ
Իբր անձնասէր, կասեցնելով սերումն հաջորդ սերունդներուն:

Դուն հայելին ես մայրիկիդ, էւ ան քու մէջ ետ կը կանչէ՚
Ապրիլ ամիան այն սիրելի իր կատարյալ ճասունութեան,
Որպես զի դուն քու տարիքիդ պատուհանին մէջԷն տեսնես,
Կնճիռներուդ ալ հակառակ, քու իակ ոսկի ժամանակն այս:

Բայց թէ ապրիս՝ յիշուելով թէ գոյութիւն իսկ չես ունեցած,
Մեռեր մինակ, եւ քեզի հետ քու պատկերն այ պիտի մեռնի:

4

Unthrifty loveliness, why dost thou spend
Upon thyself thy beauty's legacy?
Nature's bequest gives nothing, but doth lend,
And being frank she lends to those are free:
Then, beauteous niggard, why dost thou abuse
The bounteous largess given thee to give?
Profitless usurer, why dost thou use
So great a sum of sums, yet canst not live?
For having traffic with thyself alone,
Thou of thyself thy sweet self dost deceive:
Then how, when nature calls thee to be gone,
What acceptable Audit canst thou leave?

Thy unused beauty must be tombed with thee,
Which used lives th'executor to be.

(17) Շըռայլ սիրելի, ինքզինքիդ վըրայ
Քու ժառանգութիւնը գեղեցկութեան
Ինչո՞ւ կը ծախսես։ Բընութիւնն ոչինչ
Քեզ կը կըտակէ․ միայն փոխ կուտայ,
Եւ սրտաբաց, անկեղծ, փոխ կուտայ անո՛նց՝
Որոնք ձերբազատ, նաեւ էն ազատ:
Ուրեմըն ինչո՞ւ, ով դո՛ւն, դուն կծծի,
Բայց եւ բարեսէր, կը չարաշահես
Այն առատաձեռն նուերներն որոնք
Քեզի են տրուած որ դուն ալ բաշխես։
Անշահ վաշխառո՛ւ, ինչո՞ւ կը վատնես
Գումարներն անգին, ու դուն չես կրնար
Մինչեւ իսկ ապրիլ։ Միայն անձիդ շուրջ
Երթեւեկն այսպէս կղզիացնելով,
Դուն բու քաղցր անձիդ պատրանքով կ՚ապրիս,
Դուն քեզ կը խաբես: Այն ատեն ինչպե՞ս
Բընությիւնը քեզ երբ անյայտացնէ,
Պիտի կարենաս տալ ընդունելի
Քու հաշուեյարդար:
                                        Քու չը գործածուած
Գեղեցկութիւնն ալ քեզի հետ պիտի
Դամբարան իջնէ, մինչդեռ եթէ զայն
Դուն գործածէիր՝ պիտի ապրէր զերթ կտակակատար։

5

Those hours that with gentle work did frame
The lovely gaze where every eye doth dwell
Will play the tyrants to the very same,
And that unfair which fairly doth excel;
For never-resting time leads summer on
To hideous winter and confounds him there,
Sap checked with frost and lusty leaves quite gone,
Beauty o'ersnowed and bareness every where:
Then were not summer's distillation left
A liquid prisoner pent in walls of glass,
Beauty's effect with beauty were bereft,
Nor it nor no remembrance what it was.

But flowers distilled, though they with winter meet,
Leese but their show; their substance still lives sweet.

(21) ժամերն որոնք ազնիւ գործով շրջանակի մը մէջ առին
Գողտրիկ նայուածքն որուն ամէն աչք կը յառի,
Բռնակալի դեր պիտ՚ խաղան ընդդէմ գողտրիկ նոյն նայուածքին.
Այգ՝ անարդար եւ անիրաւ, բայց աւելի քան տիրական:

Զի ժամանակը անդադրում՝ կ՚առաջնորդէ ամառն դէպի
Սառնամանիքը ձըժեռուան, խառնափնդոր շուարանքին,
Ծուծը ծառին սառով պատած, ծառը շէնշող տերեւաթափ,
Գեղեցկութիւնը ձիւնածածկ, ամայութիւն ամենուրեք:

Թէ ամառուան գոլորշիէն հեղուկ մասնիկ մը բանտարկեալ
Ապակիէ պատերուն մէջ չըգտնըւէր արդգելակուած,
Գեղեցկությիւնն ինքնին եւ իր ազդեցությիւն պիտ՚ ջնջուէին,
Ո՛չ գայն եւ ո՛չ անոր ինչպէս լինելն պիտի յիշեն մարդիկ:

Բայց ծաղկանց հիւթն ու էութիւն, թէ իսկ ձմրան դէմ յանդիման,
Առիթներ են ցուցադրութեան, ու կ՚ապրին քաղցր իրենց բնութիւն։

6

Then let not winter's ragged hand deface
In thee thy summer ere thou be distilled:
Make sweet some vial; treasure thou some place
With beauty's treasure ere it be self-killed:
That use is not forbidden usury
Which happies those that pay the willing loan;
That's for thyself to breed another thee,
Or ten times happier be it ten for one;
Ten times thyself were happier than thou art,
If ten of thine ten times refigured thee:
Then what could death do if thou shouldst depart,
Leaving thee living in posterity?

Be not self-willed, for thou art much too fair
To be death's conquest and make worms thine heir.

(22) Ուրեմն մի՛ թոյլ տար ձմրան բիրտ, կոշտ ձեռքերն եղծեն քու մէջ
Քու կենսունակ, քնքուշ ամառն, նախ քան որ դուն ցուրտէն կըծկիս․
Պատրաստէ դուն քաղցըր սրուակ քու դեղերու։ Շտեմարանէ
Վայրի մը մէջ գեղեցկութեան յարգի գանձեր, նախքան իրաւ 
Անոնք լինին դեղ ինքնասպան: Գործածությիւնն այդ արգելուած
Վաշխառութիւն չի նկատուիր, կ՚ուրախացնէ երբոր զանոնք
Որոնք պատրաստ են ինքնակամ փոխառութիւնը վըճարել:

Արդ՚ յըղանալ է ինքզինքիդ համար ուրիշ «Քու ինքնութիւնդ»,
Կամ տասն անգամ երջանկանալ, մէկի տեղ տասն սերընդելով.
Տասըն անգամ ինքդ աւելի կ՚երջանկանաս քան ինչ որ ես։
Տասը քեզմէ երբ տասն անգամ քեզի կրկնեն, վերատպեն,
Մահն այն ատեն ի՞նչ կրնայ քեզ ընել, եթէ մեկնած լինես
Քեզ թողնելով հաւերժութեան մէջ որ ապրիս:

Մի լինիր դուն խեռ, ինքնակամ, զի գեղեցիկ ես դուն այնքան.
Մե՛ղք՝ որ դառնաս դուն մահուան զոհ, եւ որդերն ալ քեզ ժառանգորդ։

7

Lo in the orient when the gracious light
Lifts up his burning head, each under eye
Doth homage to his new-appearing sight,
Serving with looks his sacred majesty;
And having climbed the steep-up heavenly hill,
Resembling strong youth in his middle age,
Yet mortal looks adore his beauty still,
Attending on his golden pilgrimage:
But when from highmost pitch, with weary car,
Like feeble age he reeleth from the day,
The eyes (fore duteous) now converted are
From his low tract and look another way:

So thou, thyself outgoing in thy noon,
Unlooked on diest unless thou get a son.

(27) Շրնորհալի լոյսը երբոր Արեւելքէն, տե՛ս, կը ծագի
Կըրակ-գըլուխն իր վեր բռնած, իւրաքանչիւրն աչքի տակէն
Կը դառնայ նոր երկըրպագու նոր-երեւոյթ կերպարանքին,
Նայուածքներով ծառայ դարձած դիմացն անոր սուրբ վեհութեան:

Եւ երբ արդեն մագըլցած ցից ու երկնային բրլուրն ի վեր,
Նըմանութիւնը կը բերէ զօրեղ, հըզօը, միջին տարիք պարմանիին,
Գեղեցկությունն անոր դեռ եւըս կը պաշտեն մահկանացու
Նոյն նայուածքներ, ծառայելով անոր ոսկեայ ուխտ-երթութեան:

Բայց բարձրագոյն այդ գէնիթէն երը յոգնաբեկ կառքն ըսկսի
Տատանելով ա՛լ հեռանալ լուսածագէն, ծեր, ուժասպառ,
Պարտաճանաչ աչքերըն այն այժըմ այլեւս կը զառածին,
Եւ անոր ցած տափաստանէն դեպ՚ ուրիշ կողմ կը սեւեռին:

Այսպէս եւ դուն, Քու կէսօրին երբ գերազանց կ՚երթաս առաջ,
Պիտի մեռնիս անտեսուելուվ՝ եթէ զաւակ դուն չը ծընիս։

8

Music to hear, why hear'st thou music sadly?
Sweets with sweets war not, joy delights in joy:
Why lov'st thou that which thou receiv'st not gladly,
Or else receiv'st with pleasure thine annoy?
If the true concord of well-tuned sounds,
By unions married, do offend thine ear,
They do but sweetly chide thee, who confounds
In singleness the parts that thou shouldst bear;
Mark how one string, sweet husband to another,
Strikes each in each by mutual ordering;
Resembling sire, and child, and happy mother,
Who all in one, one pleasing note do sing;

Whose speechless song being many, seeming one,
Sings this to thee, 'Thou single wilt prove none.'

(23) Նըւագ լսել... բայց դուն ինչո՞ւ կ՚ուզես տխուր նըւագ լսել:
Սիրելիներն իրարու հետ պատերազմել ինչպե՞ս կրնան.
Ուրախութիւնն ուրախութեան մէջ միմիայն հաճոյք կ՚առնէ.
Ինչո՞ւ սիրել ինչ որ դուն չես կրնար վայլել զըւարթութեամբ.
Կամ այլապէս հաճո՞յք արդեօք կ՚առնես դուն քու իսկ ձանձրույթէն:

Եթէ իրաւ ներդաշնութիւնը ձայներու դաշնալարուած,
Ջոգորդութեամբը մասերուն, քու ականջներդ կը զայրացնեն,
Անոնք մեղմիւ կը խրատեն՝ քե՛զ որ մասերն կը շըփոթես
Իրարու հետ, զանոնք կըրել եւ հանդուրժել պէտք Է գիտնաս:

Տե՛ս թէ ինչպէս լարերեն մէկն, իբրեւ միւսին քաղցր ամուսին,
Իւրաքանչիւը լարին կուտայ համաձայնուած շեշտն իր կարգին,
Կարծես ըլլան հայր ու զաւակ, եւ իրենց պէս երջանիկ մայր,
Որոնք բոլորն հաճելի մէկ, մէկ ձայնի վրայ միասին կերգեն:

Որոնց անբառ երգն ըլլալով բազում, բայց քեզ մէկ թրւացող,
Քեզ ա՛յս կ՚երգէ. «Դուն միայնակ ոչինչ կրնաս ապացուցել»:

9

Is it for fear to wet a widow's eye
That thou consum'st thyself in single life?
Ah! if thou issueless shalt hap to die,
The world will wail thee like a makeless wife;
The world will be thy widow and still weep,
That thou no form of thee hast left behind,
When every private widow well may keep,
By children's eyes, her husband's shape in mind:
Look what an unthrift in the world doth spend
Shifts but his place, for still the world enjoys it,
But beauty's waste hath in the world an end,
And kept unused the user so destroys it:

No love toward others in that bosom sits
That on himself such murd'rous shame commits.

(18) Այրի կընոջ արցունքներուն, թաց աչքերուն, վա՞խն է արդեօք,
Որ կը ստիպէ՝ քեզ ըսպառել ինքզինքդ կեանքին մէջ մենաւոր.
Թէ պատահի որ անզաւակ մահանալով դուն հեռանաս,
Աչխարհ պիտի ողբայ ըզքեզ իբրեւ ձախորդ, ըստերջ մի կին.
Աչխարհը քու այրին պիտի դառնայ, ողբայ, որովհետեւ
Դուն քու տիպէն ոչ ոք թողիր քու ետեւէն, քեզ հիշեցնող,
Երբ կեանքին մէջ իւրաքանչիւը պարզուկ այրի իր մտքին մէջ
Կը պահէ կերան իր ամուսնոյն, զաւակներուն աչքին մէջէն:

Տե՛ս, անառակն աշխարհի մժԷջ ինչպէ՜ս ամէն ինչ կը սպառէ,
Միայն իր տեղը փոխելով. ատկէ՝ աշխար հաճոյք կ՚առնէ.
Գեղեցկութեան բայց ըսպառումն աշխարհի մէջ վերջ մը ունի.
Եթէ պահուի՝ չը գործածուած, այդ անձը զայն կ՚ոչնչացնէ։

Ով ինքն իր վրայ մահասարսուռ ամօթը այս որ գործադրէ,
Անոր ծոցին մէջ ոչ մէկ սէր այլոց հանդէպ կրնայ ծընիլ:

11

As fast as thou shalt wane, so fast thou grow'st
In one of thine, from that which thou departest,
And that fresh blood which youngly thou bestow'st
Thou mayst call thine, when thou from youth convertest:
Herein lives wisdom, beauty, and increase,
Without this, folly, age, and cold decay:
If all were minded so, the times should cease,
And threescore year would make the world away.
Let those whom Nature hath not made for store,
Harsh, featureless, and rude, barrenly perish:
Look whom she best endowed she gave the more;
Which bounteous gift thou shouldst in bounty cherish:

She carved thee for her seal, and meant thereby,
Thou shouldst print more, not let that copy die.

(14) Ինչ արագութեամբ ուժասպառ լինիս,
Նոյն արագութեամբ դուն պիտի աճիս
Քեզմէ ընձիւղած մէկ մասնիկին մէջ,
Որմէ, ինքզինքեդ դուն բաժնըւեցար.
Եւ այդ թարմ արիւնն որ կեանքով կ՚օԺտես
Դուն իրաւունքով քուկըդ կը կոչես
Երբ երիտասարդ աշխոյժ տարիքեդ
Կը ձեւաւորես, կը փոխակերպես:
Եւ այա՝ կենդանի իմաստութիւնն Է,
Աճումը նաեւ ու գեղեցկութիւն.
Իսկ առանց ասոնց՝ անմիտ արարքներ,
Փտտում տարիքի, եւ սառն աւերում:
Ամէնքն համախոհ եթէ լինէին
Ժամանակն անծիր պիտի դադարէր,
Աչխարհն կործանէր վաթսուն տարուան մէջ.
Թող անոնք որոնց բընությիւնն երբեք
ՉԷ պահեր ի պահ՝ ամլօրէն կորչին,
Բիրտ, անհըրապոյր, կոշտ ու անազնիւ։
Տե՛ս, ան աւելի շընորհներ կուտայ
Արդէն շընորհով օժտըւածներուն.
Առանձնաշնորհեալ ձիրքերն դուն պիտի
Երջանկութեան մէջ սրտամօտ պահես:

Քեզ կաղապարեց իբրեւ իր կընիք
Ռրպէս զի այդպէս աւելի տըպես,
Եւ թոյլ չը տաս որ այդ տիպը մեռնի։

12

When I do count the clock that tells the time,
And see the brave day sunk in hideous night,
When I behold the violet past prime,
And sable curls all silvered o'er with white,
When lofty trees I see barren of leaves,
Which erst from heat did canopy the herd,
And summer's green all girded up in sheaves
Borne on the bier with white and bristly beard:
Then of thy beauty do I question make
That thou among the wastes of time must go,
Since sweets and beauties do themselves forsake,
And die as fast as they see others grow,

And nothing 'gainst Time's scythe can make defence
Save breed to brave him when he takes thee hence.

(26) Երբ զանգերէն ժամացոյցին ժամանակն ես կը ճշտեմ,
Օրն սքանչելի ընկղմած է՝ գիշերին մէջ ահռելի.
Երբ կը դիտեմ մանուշակին գեղեցկութիւնը թօշնած,
Եւ սեւաթոյր գանգուրներուն արծաթ թելերն ճերմըկած,
Եւ բարձրուղէշ ծառերն իրենց տերեւներէն մերկացած,
Որոնք տօթին ամպհովանի էին եղած հօտերուն,
Ամրան կանաչն ամբողջ ճերմակ մազիկներով եւ փոշ-փուշ,
Խուրձեր կապուած ու դիզուած են դագաղ-կառքով տարուելու,
Ես այն ատեն գեղեցկութիւնըդ կը խորհիմ տանջահար:

Դուն ալ պիտի ժամանակի աւերածին կարգն անցնիս,
Զի քաղցրութիւն, գեղեցկութիւն իրենք իրենց կը լըքեն,
Եւ կը մեռնին անմիջապէս՝ այլոց աճիլն էրբ տեսնեն.

Ոչինչ կրնայ Ժամանակի մանգաղին դեմ պաշտպանել․
Քեզմէ ծընա՛ծը մի միայն պիտ՚ խիզախէ անոր դէմ։

13

O that you were your self! but, love, you are
No longer yours than you yourself here live;
Against this coming end you should prepare,
And your sweet semblance to some other give:
So should that beauty which you hold in lease
Find no determination; then you were
Your self again after yourself's decease,
When your sweet issue your sweet form should bear.
Who lets so fair a house fall to decay,
Which husbandry in honour might uphold
Against the stormy gusts of winter's day
And barren rage of death's eternal cold?

O, none but unthrifts: dear my love, you know
You had a Father, let your Son say so.

(13) Որքան կ՚ուզեի ինքգինքդ ըլլայիր! Բայց դո՛ւն՝ իմ աղուո՛ր,
Այլեւս ինքզինքիդ դուն չես պատկանիր. դուն այստեղ կ՚ապրիս.
Գալիք վախճանին ինքզինքըդ պիտի այժմէն յարդարես.
Եւ մէկ ուրիշին քու քաղցըր բնութիւնդ պէտք է փոխանցես։

Այն գեղեցկութիւնն իբըր վարձակալ ոը պահ ես դըրած
Թող վերք չըգտնէ։ Այն ատեն նորէն ինքզինքիդ պիտի
Դուն վերադառնաս քու իսկ մահէն վերջ անկասկածօրէն,
Երբ քու փափկասուն ծընունդըդ կըրէ քաղցըր ինքնությիւնդ:

Ո՜վ թոյլ պիտի տալ այսպէս գեղեցիկ տուն մը աւերի,
Եւ ո՞ր պատուաւոր հոգատար պիտի պաշտաանէ ընդդէմ
Զըմեռ օրերու փոթորկոտ հովին, տեղատարափին,
Եւ ամուլ, վայրագ, մահուան ցուրտին դէմ յաւիտենական:

Օ՜, ո՛չ ոք, բացի անժոյժն, անառակն, ա՛ղուորս, դուն գիտե՛ս.
Դուն հայր ունէիր, թող զաւակդ նոյնպէս կարենայ ըսել:

14

Not from the stars do I my judgement pluck,
And yet methinks I have astronomy,
But not to tell of good or evil luck,
Of plagues, of dearths, or seasons' quality;
Nor can I fortune to brief minutes tell,
Pointing to each his thunder, rain and wind,
Or say with princes if it shall go well
By oft predict that I in heaven find:
But from thine eyes my knowledge I derive,
And, constant stars, in them I read such art
As truth and beauty shall together thrive
If from thy self to store thou wouldst convert:

Or else of thee this I prognosticate,
Thy end is truth's and beauty's doom and date.

(20) Աստղերէն չէ՛ որ դատումներըս կը քաղեմ,
Սակայն կարծեմ թէ աստղերուն ինքնին ունիմ
Ես գիտութիւնն։ Բայց ո՛չ՝ բարի կամ չար բախտին
Վրայ խօսելու, աղէտ ու սով, եղանակաց
Յատկութիւններ. ո՛չ ալ կրնամ երկվայըկեանով
Բախտ գուշակել, ամէն մէկուն մատնանշել
Իր որոտումն, անձրեւն ու հովն, եւ կամ ըսել
Իշխաններուն թէ ամէն ինչ լաւ կ՚ընթանայ,
Իբր երկիեքէն գուշակութիւնս ներշնչուելով։

Իմ գիտելիքըս կը քաղեմ քու աչքերէն,
Մնայուն աստղեր, ուր կը կարդամ արուեստըն այս՝
Թէ՝ «Միասին պիտի աճին ճշմարտութիւն,
Գեղեցկութիւն, եթէ քեզմէ փոխակերպես,
Շտեմարանես». կամ այլապէս պիտ՚ քու մասին
Կանխասացեմ. «Վախճանը քու յաւերժօրէն
Դատակնիքն է ճշմարիտին, գեղեցիկին։»

15

When I consider every thing that grows
Holds in perfection but a little moment,
That this huge stage presenteth nought but shows
Whereon the stars in secret influence comment;
When I perceive that men as plants increase,
Cheered and checked even by the selfsame sky,
Vaunt in their youthful sap, at height decrease,
And wear their brave state out of memory:
Then the conceit of this inconstant stay
Sets you most rich in youth before my sight,
Where wasteful Time debateth with Decay
To change your day of youth to sullied night,

And all in war with Time for love of you,
As he takes from you, I ingraft you new.

(11) Նրկատեր եմ, որ ամէն ինչ որ կը մեծնայ, ու կ՚աճի,
Կատարեալի գագաթին մօտ կարճ փայրկեան միայն կը հանգչի.
Թէ՝ այս հսկա բեմին վըրայ ցուցահանդէս է միայն
Ցուցադրուող, ՚ւ ազդու աստղեր կը դիտարկեն գաղտնօրէն:

Նշմարեր եմ, տունկերու պէս կը բազմանան մարդիկներ,
Քաջալերուած եւ զըսպուած նոյնինքըն այդ երկինքէն,
Երիտասարդ ու կենսունակ, կը նըւաղին կատարին,
Եւ յաղթական շքերթն իրենց մոռացութեան կը տրուի:

Յարափոփոխ ու ինքնախաբ այս կացութեան յորձքին մէջ
Դուն իմ աչքին ամենաճոխ գեղեցկութեամբ կը գծուիս,
Ուր ըսպառիչ Ժամանակին հետ կը վիճի Աւերիչն,
Աչխոյժ ու թարմ օրերը քու պիղծ գիշերուան փոխելու:

Ժամանակին ընդդէմ ամէնքն կը պայքարին քու սիրոյն,
Ինչ որ քեզմէ ան յօշուտէ, քեզ ի նորոյ կը պատուաստէմ։

16

But wherefore do not you a mightier way
Make war upon this bloody tyrant Time,
And fortify yourself in your decay
With means more blessed than my barren rhyme?
Now stand you on the top of happy hours,
And many maiden gardens, yet unset,
With virtuous wish would bear your living flowers,
Much liker than your painted counterfeit:
So should the lines of life that life repair
Which this time's pencil or my pupil pen
Neither in inward worth nor outward fair
Can make you live yourself in eyes of men:

To give away yourself keeps yourself still,
And you must live drawn by your own sweet skill.

(12) Բայց ինչո՞ւ դուն ուժեղ կերպով չը հրաւիրես մարտակոչ
Այս բռնակալ, արիւնարբու Ժամանակին հակընդդէմ,
Ինքզինքդ ինչո՞ւ չը պաշտպանես դէմն աւերին, փտտումին,
Միջոցներով որ աւելի լինին օրհնեալ, քան ամուլ
Իմ յանկերգներն: Կանգնած ես այժմ երջանկութեան կատարին,
Եւ դեռ քանի՜ կոյս պարտեզներ, չը մշակուած, եւ պարկեշտ
Ցանկութիւնով պիտի ծընունդ տան կենսուրախ քու ծաղկանց,
Ննկարագեղ աւելի քան նմանատիպըդ կեղծող։

Նոյնապես կեանքի երակներով՝ կեանք ներարկող, նորոգող,
Ինքզինքիդ Հետ կրնաս ապրիլ՝ աչքերուն դէմ մարդերուն,
Զոր՝ ո՛չ մատիտն Ժամանակի եւ ո՛չ գրիչն իմ աշկերտի
Ներքին արժէքն ու արտաքին գեղեցկությիւնն պատկերել
Չըկարենան պիտի երբեք:

Տալով ինքզինքդ իսկ ոշրիշին Ինքզինքըդ դեռ կը պահես.
Եւ դուն ապրիս պիտի քու իսկ քաղցը տաղանդով պատկերուած:

17

Who will believe my verse in time to come
If it were filled with your most high deserts?
Though yet, heaven knows, it is but as a tomb
Which hides your life, and shows not half your arts.
If I could write the beauty of your eyes,
And in fresh numbers number all your graces,
The age to come would say, 'This poet lies;
Such heavenly touches ne'er touched earthly faces.'
So should my papers (yellowed with their age)
Be scorned, like old men of less truth than tongue,
And your true rights be termed a poet's rage
And stretched metre of an antique song:

But were some child of yours alive that time,
You should live twice, in it and in my rhyme.

(25) Իմ քերթուածին ո՞վ պիտ՚ հաւտայ գալիք բոլոր դարերուն
Քու շնորհալի արժանիքով եթէ լեցուն ան ըլլար:
Երկինք գիտէ թէ ան դեռ եւս դամբարանի է նըման
Ուր ծածկըւած է կեանքդ ամբողջ, առանց կէսն իսկ ցուցնելու:

Կարենայի եթէ գրրել գեղեցկութիւնն աչքերուդ,
Եւ թարմօրէն թւարկելու թիւերն ամբողջ շնորհներուդ,
Գալիք դարերն պիտի ըսեն. «Քերթողն այս սուտ կը խօսի.
Երկինքն այսպէս երբեք հպած չէ հողեղէն դէմքերու

Թե պատահի որ իմ թուղթերն (դեղնած իրենց տարիքով) 
Արհամարհուին, իբրեւ ծերեր ճշմատազանց լեզուագար,
Եւ քու իրաւ արժանիքներըդ նըկատուին քերթողի
Մոլեգնությիւն, եւ հին երգի չափազանցեալ մի կշռոյթ.

Միայն քեզմ է էթէ զաւակ մը ողջ ապրեր այդ պահուն,
Կրկին պիտի դուն ապրէիր՝ անոր մէջ եւ քերթուածիս։

18

Shall I compare thee to a summer's day?
Thou art more lovely and more temperate:
Rough winds do shake the darling buds of May,
And summer's lease hath all too short a date;
Sometime too hot the eye of heaven shines,
And often is his gold complexion dimmed;
And every fair from fair sometime declines,
By chance or nature's changing course untrimmed:
But thy eternal summer shall not fade,
Nor lose possession of that fair thou ow'st,
Nor shall Death brag thou wand'rest in his shade,
When in eternal lines to time thou grow'st.
 
So long as men can breathe or eyes can see,
So long lives this, and this gives life to thee.

(8) Ինչո՞ւ ես քեզ բաղդատեմ ամառնային օրուան հետ.
Դո՛ւն՝ աւելի սիրելի, եւ աւելի հաճելի.
Հովերը բիրտ կը ցնցեն սիրուն ծիլերն Մայիսի,
Եւ ամառուան ընձեռած առիթներն ալ՝ կարճ են շատ:

Երկինքին աչքն հըրագունդ երբեմն ուժգին կը շողալ,
Եւ դիմագիծն իր ոսկի՝ կը նրւաղի շատ յաճախ.
Իսկ բարեդէպ օրերն ալ իրարմէ շատ են տարբեր,
Բախտով եւ կամ բընութեան փոփոխական ընթացքով:

Բայց քու ամառը յաւերժ՝ պիտի երբեք չը թօշնի,
Ոչ իսկ ձեռքէ պիտ՚ հանէ գեղեցկությիւնն որ իրն Է.
Մահն իբկ պիտի չը պարծի թէ քեզ ունի իր շուքին,
Յաւերժական տաղերով երբ դուն աճիս առ յաւէտ:

Որքան ատեն մարդն՝ շնչել, աչքերն՝ տեսնել կարենան,
Պիտի ապրին տաղերն այս, եւ քեզ ալ կեանք պիտի տան։

19

Devouring time, blunt thou the Lion's paws,
And make the earth devour her own sweet brood;
Pluck the keen teeth from the fierce Tiger's jaws,
And burn the long-lived Phoenix in her blood;
Make glad and sorry seasons as thou fleet'st,
And do whate'er thou wilt, swift-footed time,
To the wide world and all her fading sweets;
But I forbid thee one most heinous crime:
O, carve not with thy hours my love's fair brow,
Nor draw no lines there with thine antique pen;
Him in thy course untainted do allow
For beauty's pattern to succeeding men.
 
Yet, do thy worst, old time: despite thy wrong,
My love shall in my verse ever live young.

(86) Լափող Ժամանակ, առիւծին ժանիքը դուն բրթացո՛ւր,
Եւ երկիրն ինքնին թող լափէ անոր քաղցըր ծընունդներն,
Եւ ծընօտներէն կատաղի վագրի՝ փրցո՛ւր դուն հատու
Ակռաներն անոր, եւ երկարակեաց փիւնիկը այրէ՛
Իր իսկ արեան մէջ, ուրախ ու տըխուր եղանակներն քու
Տորմիղներդ ըրէ: Եւ արագավազ դուն ո՛վ Ժամանակ,
Ըրէ՛ ինչ որ դուն կը կամիս ընել, լայն այս աշխարհին,
Եւ անոր ամբողջ տժգույն, թառամող քաղցրութիւններուն:

Բայց քեզ կ՚արգիլեմ մէկ եւ ամէնէն գարշ, հըրէչային
ՈՃիրն դործելէ․— Օ, քու ժամերովըդ մի՛ կնճռոտեր
Գեղեցիկ ճակատն իմ սիրելիիս, եւ ոչ ալ այնտեղ
Հընաձեւ գրիչովըդ գիծեր քաշէ։
                                                                  Դուն զինքն ընթացքին
Մէջ ժամանակիդ անաղարտ պահէ, տիպար մը իբրեւ
Ջինջ գեղեցկութեան իրերայաջորդ մարդոց սերունդին:

Ո՜վ հին Ժամանակ, քու վատթարագոյնըդ դուն կատարէ.
Զի հակառակ քու տըւած վընասին, Մէրըս պիտ՝ ապրի
Իւ քերթուածին մէջ, թէ՛ երիտասարդ եւ թէ յաւիտեան:

20

A woman's face with nature's own hand painted
Hast thou, the Master-Mistress of my passion;
A woman's gentle heart, but not acquainted
With shifting change, as is false women's fashion;
An eye more bright than theirs, less false in rolling,
Gilding the object whereupon it gazeth;
A man in hue, all hues in his controlling,
Which steals men's eyes and women's souls amazeth.
And for a woman wert thou first created,
Till nature as she wrought thee fell a-doting,
And by addition me of thee defeated,
By adding one thing to my purpose nothing.
 
But since she pricked thee out for women's pleasure,
Mine be thy love and thy love's use their treasure.

(1) Կնոջ մը դէմքն ունիս Դուն, բնութեան ձեռքովն իսկ ներկուած,
Գըլուխ-գործոց գեղուհին՝ իմ խանդագին, բուռն սիրոյն,
Նրբազգած սիրտ մը կնոջ, որ հետամուտ չէ սակայն
Յարափոփոխ լինելու, խոստումնադրուժ կանանց պէս,
Աչք մը պայծառ աւելի, եւ հեռու՝ կեղծ խաղերէ,
Որ ամէն ինչ կ՚օծանէ՝ նայուածքն անոր երբ յառէ:

Ճիչտ գոյնի մարդն է, որուն ենթակայ է ամէն գոյն,
Որ կը գերէ մարդոց աչքն, ու կիներուն ալ հոգին:
Դուն է՛ն առաջ իբրեւ կին ըստեղծուեցար, մինչեւ որ
Բնութիւնն այնպէս քեզ օծեց որ ինքն եղաւ սիրահար.
Եւ աւելին՝ զիս թողուց քեզմէ գերուած, պարտըւած,
Կէտ մ՚ի նպաստ բարդելով, նըպատակիս՝ բայց ոչինչ.

Եւ քանի որ հաճոյքին համար կանանց՝ քե՛զ խոցեց,
Սէրըդ՝ հաճոյքն իմ ըլլայ, սիրոյդ օգդուտն՝ անոնց գանձ:

21

So is it not with me as with that Muse,
Stirred by a painted beauty to his verse,
Who heaven itself for ornament doth use,
And every fair with his fair doth rehearse,
Making a couplement of proud compare
With sun and moon, with earth and sea's rich gems,
With April's first-born flowers, and all things rare
That heaven's air in this huge rondure hems.
O let me, true in love, but truly write,
And then believe me, my love is as fair
As any mother's child, though not so bright
As those gold candles fixed in heaven's air:
 
Let them say more that like of hearsay well,
I will not praise that purpose not to sell.

(61) Նոյնը ինծի չի՛ պատահիր, ինչպէս որ այդ Մուսան կ՚ընէ,
Որ քերթուածն իր կը ներչնչուի գեղցկուհւոյն գեղանկարէն,
Որ երկինքն իսկ կը գործածէ գեղազարդել կարենալու,
Եւ կը կրկնէ իւրաքանչիւը գեղեցկութիւն բաղդատելով
Իր գեղուհւոյն, այսպէս զուգեակ ըստեղծելով, հպարտօրէն
Բաղդատելով արեւ, լուսին, ու թանկագին գոհար քարերն
Երկրին, ծովուն, եւ ապրիլեան թարմ, նորածին ծաղիկներուն,
Եւ հազուագիւտ ուրիչ բոլոր բաներու հետ, որ այդ հսկայ
Երկնակամարն կը ներփակէ կըլորութեան մէջ իր անհուն:

Օհ, թոյլ տուր ինձ, որ նա սիրոյն մէջ ճշմարիտ, ճշմարտօրէն
Եւըս գըրեմ, եւ դուն նաեւ հաւատա՛ ինձ, սէրըս նոյնքան
Է գեղեցիկ, զաւակն որքան որեւէ մօր, թէպէտեւ ո՛չ
Այնքան փայլուն, որքան ոսկեայ մոմերըն այն, վե՛րն երկընքի
Լայն կամարին մէջ զետեղուած:
                                                                  Թող աւելին ըսեն անո՛նք
Որ հերիւրանք լըսել կ՚ուզեն. պիտի երբեք ես չը գովեմ
Նըպատակն այդ՝ ըսես շահու եւ ծախելու սիրոյն համար:

22

My glass shall not persuade me I am old,
So long as youth and thou are of one date,
But when in thee time's furrows I behold,
Then look I death my days should expiate:
For all that beauty that doth cover thee
Is but the seemly raiment of my heart,
Which in thy breast doth live, as thine in me.
How can I then be elder than thou art?
O therefore, love, be of thyself so wary
As I not for myself but for thee will,
Bearing thy heart, which I will keep so chary
As tender nurse her babe from faring ill:
 
Presume not on thy heart when mine is slain;
Thou gav'st me thine, not to give back again.

(7) Իմ հայելին զիս չի կրնար համոզել թէ՝ ծեր եմ ես,
Որքան ատեն ջահելութիւնն ու դուն ունիք նոյն ծընունդ,
Բայց երբ քու մէջ ժամանակին ակօսներն ես նշմարեմ,
Այն ատեն ես կը ցանկանամ որ մահուան հետ հաշտըւիմ,
Զի այդ ամբողծ գեղեցկութիւնն որ քեզ այդպէս կը ծածկէ,
Զարդարուն զգեստն է մի միայն, որ քեզ տըւաւ սիրտը իմ,
Սի՛րտըս՝ կուրծքիդ մէջ բընակող, ինչպէս քու սիրտն ալ իմ մէջ։

Ինչպե՞ս կըրնամ ես այն ատեն լինել տարեց քան դուն ես:
Օ, դուն իմ սէր, եղիր դուն միշտ, միշտ ինքզինքիդ ուշադիր,
Ինչպէս եւ էս պիտի լինեմ՝ ո՛չ ինքզինքիս, այլ քեզ համար,
Քու սիրտն իմ մէջըս կըրելով, զոր պիտ՚ պահեմ խընամքով,
Քնքուշ բոյժ-քոյրն ինչպէս մանուկն հիւանդութեան ախտին դէմ՝

Սիրտըդ երբեք չը չարչարես՝ իմ սիրտը երբ ըսպաննեն,
Քու աիրտը դուն ինծի տըւիր՝ ո՛չ երբեք քեզ դարձնելու:

23

As an imperfect actor on the stage,
Who with his fear is put besides his part,
Or some fierce thing replete with too much rage,
Whose strength's abundance weakens his own heart;
So I, for fear of trust, forget to say
The perfect ceremony of love's rite,
And in mine own love's strength seem to decay,
O'ercharged with burden of mine own love's might:
О let my books be then the eloquence
And dumb presagers of my speaking breast,
Who plead for love, and look for recompense,
More than that tongue that more hath more expressed.
 
О learn to read what silent love hath writ:
To hear with eyes belongs to love's fine wit.

(102) Ինչպէս անկատար դերասան մը, որ իր վախէն՝ բեմին
Վըրայ իր դերէն է մեկուսացուած, եւ կամ կատաղի
Բան մը՝ զայրոյթով լեցուն եւ յորդող, որ սաստկութեամբն իր
Զօրութեան՝ սիրտն իակ կը տկարացնէ, նոյնպէս նաեւ ես,
Անվատահութեան փախէն բռնըւած կը մոռնամ կրկնել
Կատարեալ ու ճիշտ արարողությիւնն սիրո կանոնին,
Ես իմ անձնական սիրոյս ուժին մէջ կարծես կը փտտիմ,
Նոյնիսկ իմ սիրոյս զօրութեան բեռով ծանրաբեռնըւած:

Օ, թող իմ գիրքերս ուրեմըն լինին խօսնակ պերճախօս
Եւ համըր նաեւ կանխագուշակներ իմ խօսուն կուրծքիս,
Որ սէր կ՚աղերսեն, եւ վարձատրութիւն դեռ կ՚ակնկալեն,
Աւելի քան որ այդ լեզուն յաճախ շատ շատ աւելին
Է արտայայտած: 
                                        Օ, սորվէ կարդալ թէ ի՞նչ՝ սէրը լուռ
Ուզած է գրել։ Զի աչքով լսել՝ միմիայն սիրոյ
Նուրբ զգայնութեան, սուր դատողութեան կը վերագրուի։

24

Mine eye hath played the painter and hath stelled
Thy beauty's form in table of my heart;
My body is the frame wherein 'tis held,
And perspective it is best painter's art.
For through the painter must you see his skill
To find where your true image pictured lies,
Which in my bosom's shop is hanging still,
That hath his windows glazed with, thine eyes.
Now see what good turns eyes for eyes have done:
Mine eyes have drawn thy shape, and thine for me
Are windows to my breast, wherethrough the sun
Delights to peep, to gaze therein on thee.
 
Yet eyes this cunning want to grace their art,
They draw but what they see, know not the heart.

(28) Աչքըս՝ նըկարիչ, քու գեղեցկութեան
Տիպն է ամրացրեր սրտիս սեղանին,
Մարմինս՝ շրջանակ, ուր տեղաւորուած,
Ամուր բըռնըւած կը մնայ ան միշտ.
Լաւագոյն արուեստը նըկարիչին
Համեմատութիւնն է ճիչտ բըռնըւած:

Եւ նըկարիչին ընդմէջէն պիտի
Դուն ճարտարութիւնն անոր նշմարես,
Գտնելու համար թէ ո՞ւր իրական
Քու պատկերըդ կայ ճարտար նըրկարուած,
Այն որ իմ կուրծքին պատկերասրահին
Մէջ դեռ կը մնայ կախուած, ամրացուած,
Եւ չընարակուած պատուհաններէն
Կարծես կը նայի քու հուր աչքերով:

Ի՜նչ բարիք հիմա աչքերն աչքերուն,
Տե՛ս կը փոխանցեն աչքերս քու կերպարն
Ահա կը գծեն, եւ ինծի համար
Քու հուր աչուկներն պատուհաններ են
Կուրծքիս վրայ բացուած, որոնց ընդմէջէն
Արեւն հրճուանքով կ՚ուզէ թափանցել
Այնտեղ պչնումով քեզի նայելու։

Ճարտար կերպերով աչքերը մինչդեռ
Կը փորձեն իրենց արուեստն աւելի
Դարձնել շնորհալի եւ հըրապուրիչ։
Անոնք կը գծեն ինչ որ կը տեսնեն,
Բայց սիրտը կարդալ անոնք չեն գիտեր:

25

Let those who are in favour with their stars
Of public honour and proud titles boast,
Whilst I, whom fortune of such triumph bars,
Unlooked for joy in that I honour most.
Great princes' favourites their fair leaves spread
But as the marigold at the sun's eye,
And in themselves their pride lies buried,
For at a frown they in their glory die.
The painful warrior famoused for fight,
After a thousand victories once foiled,
Is from the book of honour rased quite,
And all the rest forgot for which he toiled:
 
Then happy I that love and am beloved,
Where I may not remove, nor be removed.

(3) Անոնք որոնք հաշտ են իրենց աստղերուն հետ թող պարծին
Իրենց հպարտ տիտղոսներով, պատիւներով հանրային,
Մինչ ես, որուն բախտն է զրկեր դափնիներէ այսպիսի,
Կը վայելեմ ա՛յն զոր պատուել ամէնէն շատ կը սիրեմ։

Իչխաններու սիրելիներն իրենց դափնիքն էն սփռեր,
Բայց զերթ ծաղկունք կարմրադեղին որ արեւին աչքին դէմ
Հպարտությիւնն իրենց թաղած իրենց սրտին, ներսիդին,
Մէկ նայուածքի պըռըստումէն իրենց փառքով կը մեռնին։

Այս ցաւատանջ պատերազմին արժանիքով համբաւուած
Հազարավոր յաղթանակի դիմաց եթէ մէկ անգամ
Ան ձախողի, Պատուոյ Գիրքէն անունն անոր կը ջնջեն,
Եւ ամէն ինչ որուն համար կեանքն իր զոհեց՝ չի հիշուիր։

           Երանելի եմ որ կրնամ նաեւ սիրել ու սիրուիլ,
           Զերծ ջնջելու պարտադրանքէն, ջընջըւելու երկիւղէն։

26

Lord of my love, to whom in vassalage
Thy merit hath my duty strongly knit,
To thee I send this written embassage
To witness duty, not to show my wit;
Duty so great, which wit so poor as mine
May make seem bare, in wanting words to show it,
But that I hope some good conceit of thine
In thy soul's thought (all naked) will bestow it,
Till whatsoever star that guides my moving
Points on me graciously with fair aspect,
And puts apparel on my tottered loving,
To show me worthy of thy sweet respect:
 
Then may I dare to boast how I do love thee,
Till then, not show my head where thou mayst prove me.

(101) Դո՛ւն՝ տէրն իմ սիրոյս, քեզ ծառայելէն աւելի՝ գըտայ
Որ արժանիքդ է զիս ուժգին հիւսած պարտականութեանս:
Քեզի կը ղրկեմ պատգամն այս գրաւոր, պարտաւորութեանս
Իբր վկայութիւն, եւ ոչ ցուցնելու սրամտութիւնս.
Պարտաւորութիւն մը այնքան մեծ որ մերկ կրնայ ցոյց տալ,
Նըման իմ աղքատ սրամըրտութեանա, կարօտ լինելով
Բառերու որոնք զայն արտայայտել հստակ կարենան:

Բայց ա՛յդ՝ կը յուսամ, քու մէկ կերպ բարի սընապարծութիւնդ,
Խորը քու հոգւոյդ մրտածմունքին մեջ, մերկ, յստակ ամբողջ,
Պիտի շընորհէ, պաճուճազարդէ. մինչ որեւէ աստղ
Որ կ՚առաջնորդէ շարժումները իմ, շնորհալիօրէն
Զիս մատնանշէ ակն-հաճոյ տեսքով, եւ իմ կարկըտնած
Սէրըս հագուեցնէ ըզդեստով մը նոր, որ զիս արժանի
Կացուցանէ քաղցր քու մեծարանքիդ:
                                                                                           Մինչեւ այն ատեն
Թոյլ տուր որ պարծիմ թէ քեզ ինչ խորունկ սիրով սիրեցի,
Եւ թող չերեւամ, դլուխըս ցոյց չը տամ այնտեղ, ուր կրնաս
Դուն ինձի դատել, եւ կամ քննութեան փորձին ենթարկել:

27

Weary with toil, I baste me to my bed,
The dear repose for limbs with travel tired,
But then begins a journey in my head,
To work my mind, when body's work's expired;
For then my thoughts (from far where I abide)
Intend a zealous pilgrimage to thee,
And keep my drooping eyelids open wide,
Looking on darkness which the blind do see;
Save that my soul's imaginary sight
Presents thy shadow to my sightless view,
Which, like a jewel (hung in ghastly night),
Makes black night beauteous, and her old face new.
 
Lo thus by day my limbs, by night my mind,
For thee, and for myself, no quiet find.

(37) Աշխատանջքեն վաստակաբեկ կ՚աճապարեմ անկողին՝
Ճամբորդելէն յոգնած մարմնոյս համար հանգիստ ցանկալի:
Բայց գանկիս մէջ ճամբորդութիւն մը կը սկսի շրջմոլոր
Միտքըս գործի դընել՝ հազիւ մարմինիս գործն աւարտած:

Իմ բնակած հեռու տեղէն, խոկումներուս թեւերով
Մեծ եռանդով ճամբայ կ՚ելլեմ ուխտի գալու դէպի քեզ,
Փակուող կոպերըս ջանալով արթուն պահել լայնաբիբ,
Աչքերս մութին մէջ սեւեռուն, զոր լոկ կոյրերն կը տեսնեն:

Եւ բացի այդ, ցընորական տեսողութիւնն իմ հոգւոյն
Իմ աչազուրկ տեսողութեան դիմաց քու ստուերն կը գծէ,
Որ զերթ գոհար՝ մահասարսուռ գիշերին մէջ առկախուած,
Սեւ գիշերին՝ գեղ ու հըմայք, դէմքն անոր հին՝ կը նորէ:

Այսպէս մարմինըս ցերեկին, ու միտքըս ալ գիշերին,
Ոչ քեզ համար եւ ոչ ինծի հանգիստ առնել թոյլ կուտան:

28

How can I then return in happy plight
That am debarred the benefit of rest?
When day's oppression is not eased by night,
But day by night and night by day oppressed;
And each (though enemies to either's reign)
Do in consent shake hands to torture me,
The one by toil, the other to complain
How far I toil, still farther off from thee.
I tell the day to please him thou art bright,
And dost him grace when clouds do blot the heaven;
So flatter I the swart-complexioned night,
When sparkling stars twire not thou gild'st the even:
 
But day doth daily draw my sorrows longer,
And night doth nightly make griefs' strength seem stronger.

(41) Ինչպէ՞ս կրնամ վերադառնալ ուրախութեան խոստումով,
Ես որ զրկուած պիտի մընամ իմ հանգիստի բարիքէն.
Երբ ցերեկուան ճնշումներն չեն գիշերուան մէջ մեղմանար,
Այլ գիշերուան ձեռքէն՝ ցերե՛կն, եւ գիշերն ալ՝ ցերեկէն
Կը ճնշըւի: Եւ իրարու հետ համաձայն (թէպէտեւ
Թշնամիներ մէկը միւսին իշխանութեան) իրարու
Ձեռք կը թօթուեն դաշնակցելով չարչարելու համար զիս,
Մէկն՝ անդադրում աշխատանքով, միւսն ալ կարծես միշտ դժգոհ
Թէ որքան շատ ես կաշխատիմ, հեռու մնալով միշտ քեզմէ։

Ես՝ ցերեկին հաճոյք տալու համար՝ կ՚ըսեմ, որ այնքան
Պայծառ ես դուն, եւ շնրոհ կ՚ընես, ամպերն երբոր երկընքին
Երեսն ծածկեն: Մութ սեւ գիշերն շողոքորթել կը փորձեմ
Ըսելով թէ՝ պըլպըլացող աստղերն երբ չեն շողշողար
Դուն երեկոն կ՚ոսկեզօծես:
                                                        Սակայն ցերեկն ամէն օը
Ա՛լ աւելի է հետամուտ ցաւերը իմ երկարել,
Իսկ գիշերն ալ ամէն գիշեր ուժը ցաւին աւելի
Կը զօրացնէ՝ զիս ճնշելու, չարչարելու համար զիս:

29

When in disgrace with Fortune and men's eyes,
I all alone beweep my outcast state,
And trouble deaf heaven with my bootless cries,
And look upon myself and curse my fate,
Wishing me like to one more rich in hope,
Featured like him, like him with friends possessed,
Desiring this man's art and that man's scope,
With what I most enjoy contented least;
Yet in these thoughts myself almost despising,
Haply I think on thee, and then my state
(Like to the lark at break of day arising
From sullen earth) sings hymns at heaven's gate;
 
For thy sweet love rememb'red such wealth brings
That then I scorn to change my state with kings.

(125) Երբ բախտէն լքուած, մարդոց աչքերէն ապաշընորհուած,
Առանձին կ՚ողբամ՝ իմ վրտարանդի վիճակիս վրայ,
Եւ կը վրրդովեմ ականջներով խուլ երկինքն՝ անօգուտ
Իմ լաց ու կոծով, եւ ես ինքզինքիս նայելով՝ անէծք
Կը կարդամ դժխեմ իմ ճակատագրին, փափաքելով որ
Նըմանիմ մէկուն՝ ինձմէ յոյսերով աւելի հարուստ,
Եւ կերպարանքով անոր նրմանած, եւ անոր նըման
Բարեկամներով եւըս ճոխացած, եւ ցանկանալով
Արուեստն այս մարդուն, եւ միւս այն մարդուն՝ տեսադաշտը լայն,
Որ ես ըստանամ ինծի ամէնէն աւելի հաճոյք
Պատճառողէն իոկ իմ նըւազագոյն վայելքը սրտիս:

Այս խոհմունքներով երբ գըրեթէ ես ինքզինքըս կ՚ատեմ,
Գուցէ քու մասին է որ կը խորհիմ, յետոյ միայն իմ
Կացութեան մասին, արտոյտի նըման՝ առտըւան ծագին
Որ վեր սուրալով դաժան այս երկրէն տաղերն իր կ՚երգէ,
Երկնի դուռներուն:
                                           Որովհետեւ քու սերըդ երբ յիշեմ,
Այնպիսի փարթամ ճոխութիւն ինծի ան կը պատճառէ,
Որ այն ժամանակ ես կը քամահրիմ վիճակըս փոխել
Թագաւորներու իսկ վիճակին հետ:

30

When to the sessions of sweet silent thought
I summon up remembrance of things past,
I sigh the lack of many a thing I sought,
And with old woes new wail my dear time's waste:
Then can I drown an eye (unused to flow)
For precious friends hid in death's dateless night,
And weep afresh love's long since cancelled woe,
And moan th'expense of many a vanished sight;
Then can I grieve at grievances foregone,
And heavily from woe to woe tell o'er
The sad account of fore-bemoaned moan,
Which I new pay as if not paid before:
 
But if the while I think on thee (dear friend)
All losses are restored, and sorrows end.

(116) Երբ քաղցըր ու լուռ մտածումներուս խոկումներուն հետ
Կը վերաքաղեմ յուշերն անցեալի, ես կը հառաչեմ
Պակասին համար բազում բաներու զորըս փնտռած եմ.
Այսպէս կը վատնեն։
                                                Կրնա՞մ այն ատեն հոսելու անվարժ
Աչք մը ողողել բարեկամներու համար թանկագին՝
Ընկղմած մահուան մութ, անթուական գիշերներուն մէջ,
Եւ լալ ի նորոյ, երկար ժամանակ ջընջըւած սիրոյ
Կսկիծը վշտի, եւ ողբալ կորուստը անյայտացած
Բազմայիչատակ տեսարաններու:
                                                                         Այն ատեն կրնա՞մ
Ողբալ անցեալի տառապանքին վրայ, եւ շարունակել
Ծանրասիրտ պատմել կրկին ու կրկին ողբերու շարան,
Տխուր պատմութիւնն արդէն ողբացուած կսկիծ վիշտերու,
Զորըս ես դեռ նոր կը հատուցանեմ, կարծես առաջուց
Արդէն հատուցած ես չը լինեի:
                                                                     Բայց այն միջոցին
Որ ես քու մասին լուռ կը մտածեմ, բարեկամ անգին,
Կորուստներն ամբողջ վերահատուցուած, եւ ցաւերն ամբողջ
Վերջ գտած կ՚ըլլան:

31

Thy bosom is endeared with all hearts,
Which I by lacking have supposed dead,
And there reigns love and all love's loving parts,
And all those friends which I thought buried.
How many a holy and obsequious tear
Hath dear religious love stol'n from mine eye,
As interest of the dead; which now appear
But things removed that hidden in thee lie!
Thou art the grave where buried love doth live,
Hung with the trophies of my lovers gone,
Who all their parts of me to thee did give;
That due of many now is thine alone.
 
Their images I loved I view in thee,
And thou (all they) hast all the all of me.

(4) Բոլոր սիրտերն հըրապուրուած են քու գիրկէն ու ծոցէն,
Որմէ զրկուած, կը կարծէի թէ ան մեռած էր յաւէտ.
Բայց այնտեղ սէրն է կը տիրէ, սիրոյ բոլոը մասնիկներ,
Եւ իմ բոլոր բարեկամներ որոնք թաղուած են այնտեղ:

Որքան մաքուր ու սուրբ արցունք, եւ արցունքներ կեղծպատիր,
Կըրօնական եւ սիրելի սէրն է գողցեր իմ աչքէն,
Իբրեւ տոկոս մեռելներու, որոնք հիմա կը թըւին
Լոկ հեռակա իրեր որոնք քու շուջիդ մէջ կը պառկին:

Դուն դամբարանն ես ուր կ՚ապրի գերեզմանուած սէրն անգամ,
Ուր կախուած կան եւ դափնիներն իմ սիրահար անձերուն,
Որոնք ինձմէ առած բոլոր իրենց մասերն քեզ տըւին
Եւ հիմա քուկդ են միմիայն ինչ որ շատերն ունէին:

Պատկերներն իմ սիրածներուս քու մէջըդ ես կը տեսնեմ,
Եւ դուն ունիս (ինչպէս անոնք) ամբողջն ամբողջ որ եսն եմ։

32

If thou survive my well-contented day,
When that churl Death my bones with dust shall cover,
And shalt by fortune once more re-survey
These poor rude lines of thy deceased lover,
Compare them with the bett'ring of the time,
And though they be outstripped by every pen,
Reserve them for my love, not for their rhyme,
Exceeded by the height of happier men.
O then vouchsafe me but this loving thought:
'Had my friend's Muse grown with this growing age,
A dearer birth than this his love had brought
To march in ranks of better equipage:
 
But since he died, and poets better prove,
Theirs for their style I'll read, his for his love'.

(47) Եթէ հանդուրժես՝ լիովին իմ գոհ յղփացած օրուան,
Երբ այդ թշուառ Մահն փոշիով ծածկէ ոսկորներս ամբողջ,
Եւ դուն դիպուածով կարենաս կրկին աչքէ անցընել
Այս խեղճ ու անտաշ տողերն՝ քու մեռած, սիրահար տըղուն,
Բաղդատէ զանոնք բարելաւումին հետ ժամանակին:

Ուրիշ գըրիչներ զանոնք մինչեւ իսկ թէ գերազանցեն,
Պահէ դուն զանոնք իմ սիրոյս համար, ոչ թէ յանգերուն․
Անոնք երջանիկ մարդոց հասակէն աւելի բարձր են։
Օհ, շնորհէ դուն ինձ գոնէ սիրելի մըտածումն այս սոսկ․—

«Ներշնչող մուսան իմ բարեկամիս թէ աճէր՝ աճող
«Այս տարիքին հետ, ասկէ աւելի աիրելի ծընունդ
«Մը պիտ՚ պարգեւէր, քայլելու համար հաւասար շարքով,
«Նոյնքան օժտըւած, ըսպառազինուած գիտելքիներով։

«Բայց իմ մահէն վերք, եւ բանաստեղծներն այս կը հաստատեն,
«Անոնց գրուածքներն՝ լոկ իրենց ոճին, իակ անոր գրածներն՝
«Իր սիրոյն համար եւ պիտի կարդամ մասնաւորապէս»

33

Full many a glorious morning have I seen
Flatter the mountain tops with sovereign eye,
Kissing with golden face the meadows green,
Gilding pale streams with heavenly alcumy,
Anon permit the basest clouds to ride
With ugly rack on his celestial face,
And from the forlorn world his visage hide,
Stealing unseen to west with this disgrace:
Even so my sun one early morn did shine
With all triumphant splendor on my brow;
But out alack, he was but one hour mine,
The region cloud hath masked him from me now.
 
Yet him for this my love no whit disdaineth:
Suns of the world may stain, when heaven's sun staineth.

(65) Բազու փառաւոր առաւօտներ եմ տեսեր ես, որոնք
Լերանց գագաթները կը փաղաքշեն վեհափառ աչքով,
Եւ համբուրելով ոսկեշող դէմքով մարմանդներն կանաչ,
Ոսկեզօծելով գետերը դալուկ երկնի գոյներով։

Թոյլ կուտան յաճախ որ չարագուշակ ամպերն խափանեն
Տըգեղ շերտերով անոր երկնային դէմքը արեւոտ,
Եւ ծածկեն երեսն այս մեր ահխարհէն՝ լքեալ, միայնակ,
Եւ անտեսօրեն կարծես գողնալով այսպէս շնորհազուրկ
Ապրելու համար:
                                        Նոյնպէս իմ արեւս ամբողջ յաղթական
Իր շքեղութեամբ, առտու մը ճակտիս վըրայ ծագեցաւ։
Բայց, կորաւ ափսոս! Նա իմն էր միայն մեկ ժամուան համար․
Շրջապատի ամպն ինձմէ զայն ծածկած էր արդէն իսկոյն:

Բայց այս պատճառով սէրըս զանիկա պուտ մ՚իսկ չանգոսնեց:
Երկնային արեւն երբ բծաւորուի, երկրի արեւներն
Զարմանալի չէ որ նոյնպէս կրնան արատաւորուիլ:

34

Why didst thou promise such a beauteous day,
And make me travel forth without my cloak,
To let base clouds o'ertake me in my way,
Hiding thy brav'ry in their rotten smoke?
'Tis not enough that through the cloud thou break,
To dry the rain on my storm-beaten face,
For no man well of such a salve can speak,
That heals the wound, and cures not the disgrace:
Nor can thy shame give physic to my grief;
Though thou repent, yet I have still the loss:
Th'offender's sorrow lends but weak relief
To him that bears the strong offence's cross.
 
Ah, but those tears are pearl which thy love sheds,
And they are rich and ransom all ill deeds.

(66) Ինչո՞ւ գեղեցիկ օը մը արեւոտ ինծի խոստացար
Հըրապուրելով որ ես ճամբորդեմ առանց բաճկոնի,
Նաեւ թոյլ տալով որ մըռայլ ամպեր ետեւէս հասնին
Ճամբուս ընթացքին, ուժն ու գեղը քու ծածկելով իրենց
Գորշ ծածքի եւտին։
                                           Բաւարար չէ լոկ ամպերու մէջէն
Քու ճամբան գտնես, իմ փոթորկահար դէմքիս վըրայէն
Անձրեւը չորցնես, զի ոչ ոք կրնայ խօսիլ այնպիսի
Ըսպեղանիի մասին, որ կարող է վէրք դարմանել,
Բայց որ անկարող է նոյն ժամանակ անարգանքն բուժել:

Ոչ ալ քու ամօթը կրնայ վշտիս դեղ տալ, ամոքել.
Թէ իսկ դուն զղջաս, սիրտըս վընասով կը մնայ բեկուած.
Եւ անարգողին զղջումը կուտայ տըկար ըսփոփանք
Եւ կամ ամոքում, անոր որ ուժեղ նախատինքին խաչն
Այդպէս կըրելով պիտի պարտական մընայ տեւական:

Բայց այդ արցունքներն մարգարիտներ են սէրէդ վար թափուող,
Այնքան թանկագին որ ամբողջ քու վատ արարքներուն դէմ
Փրկանաւորող եւ քեզ ազատող գանձեր կը դառնան:

35

No more be grieved at that which thou hast done:
Roses have thorns, and silver fountains mud:
Clouds and eclipses stain both moon and sun,
And loathsome canker lives in sweetest bud.
All men make faults, and even I in this,
Authorizing thy trespass with compare,
Myself corrupting, salving thy amiss,
Excusing thy sins more than their sins are;
For to thy sensual fault I bring in sense,
Thy adverse party is thy advocate,
And 'gainst myself a lawful plea commence:
Such civil war is in my love and hate,
 
That I an accessary needs must be,
To that sweet thief which sourly robs from me.

(77)  Մի՛ ցաւիր երբեք այն բանին համար որ գործած ես դուն.
Վարդերը՝ փուշեր ունին, իակ արծաթ ցայտաղբիւրներն՝ ցեխ,
Ամպերը՝ ինչպէս ե՛ւ խաւարումներ՝ կը բծաւորեն
Լուսինն ու արեւ, նաեւ գարշելի որդը կը սընի
Ամենաքաղցրիկ կոկոնին ալ մէջ։
                                                                  Յանցանքներ ամէն
Մարդեր կը գործեն, եւ մինչեւ իսկ ես՝ նոյն յանցանքի մէջ,
Այլոց բաղդատմամբ քու մեղանչումներն արդարացնելով,
Ինքզինքըս մասամբ դատապարտելով, եւ քու զանցումներն
Ալ դարմանելով, եւ մեղքերը քու միշտ չըքմեղելով՝
Աւելի քան դուն զանոնք գործեր ես:
                                                                       Քանզի տռփական
Քու զանցումիդ մէջ իմաստ կը բերեմ – քու ընդդիմադիրդ
Ինքը կը դառնայ քեզի փաստաբան – եւ ես անձիս դեմ
Օրինաւոր դատ կը սկսիմ բանալ:
                                                                    Այնպիսի ներքին
Պայքար կայ սիրոյս, ատելութեանս մեջ, որ ես մեղսակից
Պարտիմ դառնալ զիս դաժան կողոպտող քաղցըր այդ գողին:

36

Let me confess that we two must be twain,
Although our undivided loves are one:
So shall those blots that do with me remain,
Without thy help, by me be borne alone.
In our two loves there is but one respect,
Though in our lives a separable spite,
Which though it alter not love's sole effect,
Yet doth it steal sweet hours from love's delight.
I may not evermore acknowledge thee,
Lest my bewailed guilt should do thee shame,
Nor thou with public kindness honour me,
Unless thou take that honour from thy name –
 
But do not so; I love thee in such sort,
As thou being mine, mine is thy good report.

(113)  Թոյլ տուր դուն ինծի որ խոստովանիմ թէ երկուքըս մենք
Երկեակ պիտ՚ մընանք, թէպէտ մեր սէրերն անբաժանելի
Մէ՛կ են, պիտ՚ մընան. եւ նոյնպէս պիտի վըրաս մընացող
Արատներըն այն, առանց օգնութեանդ, պիտի առանձինն
Ես զանոնք կըրեմ։
                                           Սակայն մեր երկու սէրերուն մէջ կայ
Միայն միակամ մէկ վերաբերմունք, թէ իսկ չարակամ
Ու անջատ մընանք մեր կեանքերուն մէջ, որ, թէպէտ ոչինչ
Կը փոխէ սիրոյ խոր ու բացարձակ ազդեցութենէն,
Սակայն կը գողնայ քաղցրանուշ ժամեր աիրոյ հաճոյքեն:

Գուցէ քեղ ծանօթ լինելըս երբեք չը հրապարակեմ,
Որ չը լինի քեզ ողբալի յանցանքս ամօթ պատճառէ,
Ոչ ալ հանրութեան ներկայութեան դուն քու ազնըւութեամբ
Գուցէ զիս պատուես, բացի եթէ դուն այս պատիւն ինծի
Տաս քու անունէդ զայն անջատելով:
                                                                            Բայց մ՚ըներ այդպէս.
Զի քեզ կը սիրեմ այնպիսի ձեւով որ դուն իբր իմն ես,
Եւ այդապէսով քու բարի համբաւն ալ իմըս կը դառնայ:

37

As a decrepit father takes delight
To see his active child do deeds of youth,
So I, made lame by Fortune's dearest spite,
Take all my comfort of thy worth and truth;
For whether beauty, birth, or wealth, or wit,
Or any of these all, or all, or more,
Intitled in thy parts, do crowned sit,
I make my love ingrafted to this store:
So then I am not lame, poor, nor despised,
Whilst that this shadow doth such substance give,
That I in thy abundance am sufficed,
And by a part of all thy glory live:
 
Look what is best, that best I wish in thee;
This wish I have, then ten times happy me.

(120)  Ինչպէս որ հաճոյք կ՚առնէ զառամած հայր մը երբ տեսնէ
Գործունեայ, աշխոյժ զաւակն արարքով երիտասարդի,
Ես ալ՝ թէեւ կաղ՝ բախտին չարակամ բացառիկ ոխէն,
Կ՚առնեմ իմ ամբողջ ըսփոփանքը քու արժանիքներէդ,
Ճչմարտութենէն։
                                     Եւ որովհետեւ թէ՛ գեղեցկութիւն,
Կամ հարստությիւն, սրամտութիւն, եւ կամ ալ ծընունդ,
Կամ որեւէ մին այս բոլոր խումբէն, կամ ամբողջն ինքնին,
Եւ կամ աւելին, իրաւասու են քեզ մաս կազմելու,
Եւ թագադըրուած այդպէս բազմելու, ես այս բոլորին
Իմ սէրըս պիտի պատուաստեմ, կապեմ:
                                                                                 Եւ անկե յետոյ
Ես չեմ նկատուիր ո՛չ կաղ, ո՛չ աղքատ եւ ո՛չ ալ երբեք
Արհամարհըւած, քանի մինչեւ իսկ ըստուերն այս կուտայ
Այնպիսի հարուստ նիւթ գոյացութեան, որ բաւարարուած
Կը զգամ ես ինքզինքս քեզմէ պարգեւուած առատութեան մէջ,
Եւ ամբողջ փառքիդ մէկ մասնիկովն իսկ էս կրնամ ապրիլ։

Տե՛ս թէ լաւագոյնն ինչ բանի մէջ է. ա՛յդ լաւագոյնն ես
Կը ցանկանամ քեզ․ այս փափաքն ունի ես քեզի համար․
Ուրեմն այն ատեն ես տասնապատիկ երջանիկ կ՚ապրիմ։

38

How can my Muse want subject to invent
While thou dost breathe, that pour'st into my verse
Thine own sweet argument, too excellent
For every vulgar paper to rehearse?
O give thyself the thanks if aught in me
Worthy perusal stand against thy sight,
For who's so dumb that cannot write to thee,
When thou thyself dost give invention light?
Be thou the tenth Muse, ten times more in worth
Than those old nine which rhymers invocate,
And he that calls on thee, let him bring forth
Eternal numbers to outlive long date.
 
If my slight Muse do please these curious days,
The pain be mine, but thine shall be the praise.

(58) Ինչպե՞ս իմ մուսաս նիւթ կ՚ուզէ հնարել,
Երբ կաս, կը շնչես, իմ քերթուածին մէջ
Քեզմէ ծորելով քաղցըր բընութիւնդ,
Այնքան սքանչելի, զոր անբարեկիրթ
Որեւէ գրրիչ չէ կարող կրկնել:

Միայն ինքզինքիդ չնորհակալ եղիր,
Թէ ինձմէ մի բան արժանի լինի
Քու ներկայութեանդ ընթերցուելու․
Ո՞վ է այն յիմարն որ չը կարենայ
Քեզի գրելու, երբ ինքըդ անոր
Գիւտարարութեան լուսարձակ կուտաս:

Կ՚ուզեմ տասներորդ Մուսան որ ըլլաս,
Տասով աւելի արժանաւոր քան
Իննը հիներէն, որոնց յանգաստեղծ
Քերթողներն իրենց աղերսանքն կ՚ուղղեն:
Եւ անոնք որոնք քեզի կը դիմեն,
Ցաւիտենական տաղեր ըստեղծած
Թող ներկայանան, որպէս զի լաւէրժ
Ապրիլ կարենան ժամանակին մէջ։

Իմ վըտիտ Մուսաս էթէ կարենայ
Հաճույք պատճառել այս անօրինակ
Եւ իմ երկնելու յատուկ օրերուն,
Թող ցաւն իմն ըլլայ, բայց բաժինը քու
Պիտի անպայման գովեստըդ լինի:

39

O how thy worth with manners may I sing,
When thou art all the better part of me?
What can mine own praise to mine own self bring?
And what is't but mine own when I praise thee?
Even for this, let us divided live,
And our dear love lose name of single one,
That by this separation I may give
That due to thee which thou deserv'st alone.
O absence, what a torment wouldst thou prove,
Were it not thy sour leisure gave sweet leave
To entertain the time with thoughts of love,
Which time and thoughts so sweetly doth deceive,
 
And that thou teachest how to make one twain,
By praising him here who doth hence remain.

(113) Օ, ի՞նչ կերպերով արժանիքը քու կրնամ ես երգել,
Երբ իմ լաւագոյն մասն էս դուն արդէն: Իւ իսկ գովասանքս
Ի՞նչ աւելցընել կրընայ իմ անձին, չէ՞ որ ես ինքզինքս
Է որ կը գովեմ, երբ քեզ կը գովեմ։
                                                                    Այս իսկ պատճառով
Մենք երկուքս՝ եկո՛ւր, բաժնըւած ապրինք. եւ մեր թանկագին
Սէրը կորսնցնէ թող մեզմէ մէկին անունը միայն,
Որպէս զի ես այս բաժանումին մէջ կարենամ քեզ տալ
Այն ինչ որ միայն քեզ է արժանի տալ ու վերագրել:

Օ դո՛ւն բացակայ, ի՛նչ խոր տառապանք պիտի ազդէիր
Թէ չունենայիր դառըն պարապոյ ժամըդ ըզբօսման
Որ այդպես տըւաւ քաղցըր ու ազատ ժամեր վայելման
Գըրաւուած սիրոյ մտածումներով, եւ այս ժամանակն
Ու սէր խորհուրդներ այնքա՜ն քաղցրությամբ գիտեն մեզ խաբել:

Եւ թէ դուն գիտես սորվեցնել ինչպէս մէկը երկակի
Կրնանք բաժանել, գովաբանելով զայն այս տողերով,
Ուր հետեւաբար անիկա ներկայ միշտ պիտի մնայ:

40

Take all my loves, my love, yea, take them all;
What hast thou then more than thou hadst before?
No love, my love, that thou mayst true love call;
All mine was thine before thou hadst this more.
Then if for my love thou my love receivest,
I cannot blame thee for my love thou usest;
But yet be blamed, if thou thyself deceivest
By wilful taste of what thyself refusest.
I do forgive thy robb'ry, gentle thief,
Although thou steal thee all my poverty;
And yet love knows it is a greater grief
To bear love's wrong than hate's known injury.
 
Lascivious grace, in whom all ill well shows,
Kill me with spites, yet we must not be foes.

(68) Մէ՛ր իմ, այո", աու, ամբողք իմ սէրերս, ամբողքը արո. դուն.
Ըաէ, աւելի ի՞նչ ունիս Հիմա, քան ինչ ունէիր
Դուն ասկէ առա: Ո՛չ, սիրելիդ իմ, ո՛չ Էն աէր՝ որ դուն
Արդարեւ իրաւ ու ճՃչժարիտ սէր կարենաս կոչել:
Ունեցածս ամբողֆ քուկդ էր, նախքան որ դուն այս աւելին

Ընդունած Էիր: Ուրեմըն ԵԹԷ իմ աիրոյս փոխան

իւք աէրս մ ընդունա, ինչպես մեղադրել Քեզ ես կարենամ

Երբ դուն իմ ամրա է որ կը դործածես. բայց սակայն պիտի
Դուն մեղադըրուիա, ԵԹԷ դուն ինքզինքդ իրաւ կը խաբես
կամաւորապէս ձամտեսելու ա՚յն՝ ինչ ռր կը մերժես:
Աւազակությւնդ այս քեզ կը ներեմ, ո՛ւ դուն ազնիւ դող,
Թէպէտ կը գողնաս աղքատությիւնն իմ ամբող, լիովին:
Եւ աէըն գիտէ Թէ սիրոյ չանցանքն կրել ի՛նչ աւելի մեծ
Վիչտ կը պատճառէ, քան Թէ բացայայտ վէրքն ատելութեան:
Ո՛Վ դուն փվաւաչոտ չընորձ, որուն մէջ ամէն վատութիւն
Կը բացայայտուի, չարակամութեամբ ըաայաննէ դուն զիա.
Բայց պէտք չէ որ մենք ըլլանք ոսոխներ աներկբայօրէն:

41

Those pretty wrongs that liberty commits,
When I am sometime absent from thy heart,
Thy beauty and thy years full well befits,
For still temptation follows where thou art.
Gentle thou art, and therefore to be won,
Beauteous thou art, therefore to be assailed;
And when a woman woos, what woman's son
Will sourly leave her till he have prevailed?
Ay me, but yet thou mightest my seat forbear,
And chide thy beauty and thy straying youth,
Who lead thee in their riot even there
Where thou art forced to break a twofold truth:
 
Hers, by thy beauty tempting her to thee,
Thine, by thy beauty being false to me.

(78) Բոլոր քնքուչ այն յանցանքներն աղատութիւնն որ կը գործէ,
Երբ էս երբեմ ըն բացակայ եմ քու արտէդ, ամբողջովին
ԿԸ վայելէ գեղեցկութեանդ ու տարիքիդ, որովՀետեւ
Միչտ փորձությիւնն է Հետամուտ քեզ, ուր դուն կաս:
Ազնիւ էս դուն,
Հետեւաբար միչտ գդրրաւել քեզ կը ցանկան. գեղեցիկ է,
Այդ պատճառով դուն Թիրախ ես Հիացումի։ կին մը երբոր
Սիրաբանի, ո՞ր կնոֆ-զաւակ պիտի լրքէ զայն դառնացած
Առանց անոր տիրանալու:
Ափառ՛ս ինծի Բայց տակաւին
իւք գրաւած տեղըս Հանդուրժել գուցէ կրնաս, մանդիմանել
Փեղեցկութիւնդ ու պրտրտկան պատանությիւնդ, որոնք ըզքեզ

կառաջնորդեն ըմբոստութեանը մէջ իրենց, մինչեւ այնտեղ
Ուր պարտաւոր ես բացատրել երկ-կողմանի նչմարտութիւն.

42

That thou hast her, it is not all my grief,
And yet it may be said I loved her dearly;
That she hath thee, is of my wailing chief,
A loss in love that touches me more nearly.
Loving offenders, thus I will excuse ye:
Thou dost love her because thou know'st I love her,
And for my sake even so doth she abuse me,
Suffering my friend for my sake to approve her.
If I lose thee, my loss is my love's gain,
And losing her, my friend hath found that loss;
Both find each other, and I lose both twain,
And both for my sake lay on me this cross.
 
But here's the joy, my friend and I are one.
Sweet flattery! then she loves but me alone.

(67) ԹԷ՚ դուն զՆէ ունիա, չէ իմ վիչտն ամբողչ, բայց կրնամ ըսել
ԹԷ զՆԷ աիրեցի անձկօրեն, ուժգին: ԹԷ՚ Նէ քեզ ունի,
Ինծի պատճառող ցաւն է մեծագոյն, սիրո մէջ կորուստ՝
Սիրտըս արիւնող որ ինծի կազդէ աւելի մօտէն:

Դուք իբրեւ սիրող օրինազանցներ ես ձեզ կը ներեմ.
Դուն զՆէ կը սիրես որովՀետեւ դուն գիտես որ ես ալ
ՋԱՆՔԸ կը սիրեմ, եւ զիա մինչեւ իակ սիրոյս պատճառով
ԿԸ ԱԹչնամանէ, Հանդուրժելով որ բարեկամը իմ
Զինքը աւանի իմ սիրոյս Համար:
Քեզ ելԹԷ երբեք
ծա կորսընցընեմ, իմ կորուստը այն չաճն է իմ սիրոյ,
Եւ ԸզՆէ այսպես կորաընցընելով, այդ կորուստը իմ
Փանըւած կ՚ըլլայ բարեկամիս մօտ: Երկուքը իրար
Կը գտնեն այսպէս. եւ ես երկուքն ալ Հաւասարապէս
ԿԸ կորսընցընեմ, եւ երկուքեն ալ իմ աիրոյս Համար

Ծանըը խաչը այս ուսերուս վըրայ անոնք կը դնեն:
Բայց աճաւասիկ ուրախութիւնն իժ. բարեկամիս Հետ
Ուրեմըն այսպէս Նէ միմիայն զիս իրաւ կը սիրե:

43

When most I wink, then do mine eyes best see,
For all the day they view things unrespected;
But when I sleep, in dreams they look on thee,
And darkly bright, are bright in dark directed.
Then thou, whose shadow shadows doth make bright,
How would thy shadow's form form happy show
To the clear day with thy much clearer light,
When to unseeing eyes thy shade shines so!
How would (I say) mine eyes be blessed made,
By looking on thee in the living day,
When in dead night thy fair imperfect shade
Through heavy sleep on sightless eyes doth stay!
 
All days are nights to see till I see thee,
And nights bright days when dreams do show thee me.

(38) Երբ իմ աչքերն ամէնէն չատ ես ՔԹթեմ,
Այն ատեն իմ աչքերն կտեսնեն լաւադոյն,
Զի օրն ամբողջ անճաձ իրեր կը դիտեն,
Բայց երբ քնանամ, երազի մէջ բեզ կը նային,
Եւ մուԹօրէն պայծառ, մութին մէջ նորէն

ժՓայծառօրէն կը ցոլանան, մ ուղղըւին։
նւ դուն որուն չուջը ատունրներ կը լուսէ,
Ի՞նչալէա չուքիդ կերպը կարող է ուրախ
կերպարանքով ցուցնել, յստակ ցերեկին,
տու աւելի յստակ լոյսով, չը տեսնող

Աչքերուն երբ չուքըդ այնպէս կը չողայ։
Ի՞նչպէս կրնան, փ՚րսեմ, աչքերս օրՀնըւիլ
տես դիտելով ցերեկին մէջ կենդանի,
Անկատար ստուերդ՝ ծանըր քունով չը տեսնող
Օրերն ամբողք գիչերներ են տեսնելու

Մինչեւ որ քեզ տեսնել նորէն կարենամ,

Եւ գիչերներն՝ պայծառ. օրեր, երբոր Քեզ
Իմ երազներն ինծի նորէն ցոյց կուտան:
Գշ. 18 Ապրիլ 1995

44

If the dull substance of my flesh were thought,
Injurious distance should not stop my way,
For then despite of space I would be brought,
From limits far remote, where thou dost stay.
No matter then although my foot did stand
Upon the farthest earth removed from thee,
For nimble thought can jump both sea and land
As soon as think the place where he would be.
But ah, thought kills me that I am not thought,
To leap large lengths of miles when thou art gone,
But that, so much of earth and water wrought,
I must attend time's leisure with my moan,
 
Receiving nought by elements so slow
But heavy tears, badges of either's woe.

(35) Եթէ մտածուէը իժ անՀրրապոյը մարմինս մասին,
Հեռաւորութիւնը՝ ցաւ պատճառող, չէր կրնար արգելք
Լինել իժ ճամբուն, զի այն ժամանակ, Հակառակ երկար
Այդ տեւողութեան, պիտի բերուէի մեզ բաժնող, Հեռու

Ամայութենէն, այնտեղ՚ ուր Ժինակ, դուն կը բրնակիա։
Ի՞նչ փոյթ Թէ ոտքերս այդ պաճուն կանգնած էն Հողին մժըրայ
Քեզ է չատ Հեռու. իժ արադաթոիչ մժրտածման Համար
Հեչտ է ԹԱ Հողի ինչպէս եւ ծովի վրայէն սուրալ,

Այն փակ րոպէին ոը ան մրտածէ այդ տեղւոյն մ առին
Ուրտեղ որ դուն կաս, Էւ նոյն ժամանակ ինք մուզէ Լինել:
ԱՀ, գիս կը սպաննէ մրտածելն անդամ Թէ ես չեւ միչուած,
ծատկելու երկար-երկար մղոններ՝ երբ դուն ա՛լ չր կաա.

Այլ Թէ, ես, այսքան Հողի ու տուրի աշխատանքէն վերջ,
Պէտք Ը իժ ողբով լուռ. Համակերպիմ Ժլփիչտ՝ ժամանակին
ՔըրմաՀանոյքին։

Եւ ոչինչ ստանալ այսպիաի դանդաղ
Ֆարրերէն բնութեան, Բացի արցունքներ ծանըը, բը նչան
Եւ խորՀըրդանիչ տեւէ անձի ժիչտյեն, տանքանքին։

45

The other two, slight air and purging fire,
Are both with thee, wherever I abide;
The first my thought, the other my desire,
These present-absent with swift motion slide;
For when these quicker elements are gone
In tender embassy of love to thee,
My life, being made of four, with two alone
Sinks down to death, oppressed with melancholy,
Until life's composition be recured
By those swift messengers returned from thee, -
Who even but now come back again assured
Of thy fair health, recounting it to me.
 
This told, I joy, but then no longer glad,
I send them back again and straight grow sad.

(36) Երկու այն միւասներն՝ օդը նօսրանուրբ եւ մաքրող կրրակն,
Երկուքն ալ քեզի մօտիկ կը մրնան, ուր ալ ես բնակիմ.
Առաջինը իմ մտածմունքն Է նուրբ, երկրորդն ցանկութիւնա.
Ներկայ բացակայ այս երկուքն արագ կը սաճին, կանցնին:

Ջի արագասա այս երկու տարրերն երբոր դէպի քեզ
կուղդան պաչտօնով աիրազեղ սիրոյ դեսպանատարի,
Իմ կեանքը որ չորս տարըէ կազմ ըւած, մժխայն երկուքուվ
կ՚իյնայ մժաճուան գիրկն, մելամաղձութեամբ ճնչուած, ընկճըւած:

Բացի ԹԷ կնանջին վերակազմութիւնն այդ երկու ըչտապ
Հրրեչտակներու դարձովը Քեզ է փերաՀաստատուի,
Որոնք Հիմա իակ նորէն ետ կուդան, մատած կատարեալ
Քու առողքութեան, այս մասին ինծի եւրս պատմելու,

Այս իմանալով էս մուրախանամ։ Բայց անկէ ետու
կորսընցընելով իժ պրւարթութիւնա, զանոնք ես նորէն

Ետ կը դարձընեմ, եւ տրտմութեան մէջ մ ընկղմ իմ ես խոր:
Գշ. 18 Ապրիլ 1995

46

Mine eye and heart are at a mortal war,
How to divide the conquest of thy sight:
Mine eye my heart thy picture's sight would bar,
My heart mine eye the freedom of that right.
My heart doth plead that thou in him dost lie
(A closet never pierced with crystal eyes),
But the defendant doth that plea deny,
And says in him thy fair appearance lies.
To 'cide this title is impanneled
A quest of thoughts, all tenants to the heart,
And by their verdict is determined
The clear eye's moiety and the dear heart's part:
 
As thus: mine eye's due is thy outward part,
And my heart's right thy inward love of heart.

(28) Սիրտն իմ ու աչքս իրարու Հետ են մաՀացու պատերազմ ի,
թ՚ ինչպէս բաժնեն յաղթանակի աւարը թանկ քու տեսութեան.
Աչքըս՝ պարտիա, քու պատկերիդ. տեսութեան դէմ արգելք ունի,
Սիրտըս՝ աչքիս կը մերժէ նոյն ազատութիւնն իրաւունքի:

գաձանջատէը սիրտա կը պնդէ Թէ դուն իր մէջ կաս, կը Հանգչիս
Գոց պաճարան մը զոր երբեք չեն թափանցած բիւրեղ աչքեր),
դատախազեալն Բայց կը մերժէ այս պաճանջին ընդառաչել,
գեդելոմ ԹԷ քու կատարեալ նըմանութիւնն հր մէջ կ՚ապրի:

հրաւատէըն այս պաճանֆքին որոչելու Համար արդար,
եԵրդունալներու մտածումներ եւ փնտուտութք իրար եկան,
Ամէնքըն ալ վարձակալներ սրտին ի նպաստ ձայն արձակած,
Եւ վըճիուռվն անոնց աճա կը ճչդըւի արդարօրեն
Բաժինն աչքին՝ յստակ, մաքուր, եւ քաղցը սրտին ալ կէս բաժին:
Ըստ այսմ աճա .-- Աչքիս բաժին քու արտաքին տեսքը ինկաւ,
Եւ իմ արտին իրաւունքն ալ՝ Ներսըդ ապրող սէրը արտիդ:

47

Betwixt mine eye and heart a league is took,
And each doth good turns now unto the other:
When that mine eye is famished for a look,
Or heart in love with sighs himself doth smother,
With my love's picture then my eye doth feast,
And to the painted banquet bids my heart;
Another time mine eye is my heart's guest,
And in his thoughts of love doth share a part.
So either by thy picture or my love,
Thyself, away, art present still with me,
For thou not farther than my thoughts canst move,
And I am still with them, and they with thee;
 
Or if they sleep, thy picture in my sight
Awakes my heart to heart's and eye's delight.

(29) Աչքիս, սրտիս միջեւ դաչինք կընքըւած կայ Անոնցմէ

հւրաքանչիւըն իրար կօգնեն, արարքներով Հաճելի,
Աչքըա՝ այնպե՛ս երբ կը ցանկա ուժդ ին, խորունկ նայելու,
Լ կամ անրոց Հառաչանքներն սիրտըս երբոր կը Հեղձնուն։
ԱչՔԸս՝ խԽընճոյք, վայելք կապրի պատկերին դէմ աիրունւոլա.
Այս խնճոյքին ձը Հրապուրէ որ սիրտըս դայ, մասնակցի:
Ուրիչ անդամ ախրտըա՝ Հրաւէը իմ աչքերուն կը կարդալ,
Եւ նը սիրու խոՀերուն Հետ զանոնք մրն է մասնակից:

Քու նըկարով կամ իմ սիրով դուն մփնչտ ներկայ ես իմ մէջ,
Թէ փակ Հեռու ինձմէ ապրիս, դուն չես կրնար Հեռանալ
իմ խոՀերուս սաՀմաններէն, Քանզի անոնց մէջն էւ մ նչտ,
Եւ իժ խոՀերըս Քե՛զ ունին, ու մժիչտ Քեզմու/ կը չարժին։

Եթէ անոնք քըրնանան փակ, աչքիս մժԷջի քու պատկերն
Սիրտըս արթուն պիտի պածէ, արտա, աչքիս Հրճուանքէն։

48

How careful was I, when I took my way,
Each trifle under truest bars to thrust,
That to my use it might un-used stay
From hands of falsehood, in sure wards of trust!
But thou, to whom my jewels trifles are,
Most worthy comfort, now my greatest grief,
Thou best of dearest, and mine only care,
Art left the prey of every vulgar thief.
Thee have I not locked up in any chest,
Save where thou art not, though I feel thou art,
Within the gentle closure of my breast,
From whence at pleasure thou mayst come and part;
 
And even thence thou wilt be stol'n, I fear,
For truth proves thievish for a prize so dear.

(32) ի՛նչ ըզգուչութեամբ, երբ ճամբայ ինկաց,
Ամէն մանըր Հոգ. նետել ջանացի
Էն Հաւատարիմ դատախազին 4եռւքն՝
իւք գործածութեան տեսակէտէն, ուր
ԱՆ պիտի մընար անգործածելի
Սուտին 4եռքերեն, բայց միչտ ապածով
Խրնամքին ներքեւ խնամակալին:
Բայց դո՛ւն՝ գոճարներըս որուն Համար
Մանրուկ Հոգեր են, դո՛ւն՝ որ աւելի

Մխիլթարութեան իրաւունք ունիս,
Իմ ամենամեծ ցաւր դուն Հիմա,
Սիրելիներու լաւագոյնը դուն,
Եւ իմ անձկութեան միակ առարկան,
Թողուած ես դուն որս ամէն տեսակի
Գող-աւազակի:
Որեւէ տուփի մէջ չեմ կղպած քեզ,

Բացի այն տեղէն ուր չկաս Հիմա,
Թեպետեւ կը զգամ Թէ կաս դուն ներկայ
կուրծքիս ներամփոփ փաղաքչանքին մէջ,
ՈւՐկէ կրնաս դուն Համաձայն սրտիղ
՚ Քաղձանքին մեկնիլ կամ վերադառնալ:
Եւ ս կը վախնամ որ դուն մինչեւ իակ
ԱկետեղէՆ պիտի գողցըւիս, տարուա.

Ջի ճչմարտությիւնը կը վկայէ
Միայն դողութեամբ ձեռք կրնայ ձգուել
Մրցանակ այնքան սուղ ու Թանկագին:

49

Against that time (if ever that time come)
When I shall see thee frown on my defects,
When as thy love hath cast his utmost sum,
Called to that audit by advised respects;
Against that time when thou shalt strangely pass,
And scarcely greet me with that sun, thine eye,
When love, converted from the thing it was
Shall reasons find of settled gravity:
Against that time do I insconce me here
Within the knowledge of mine own desert,
And this my hand against myself uprear,
To guard the lawful reasons on thy part.
 
To leave poor me thou hast the strength of laws,
Since why to love I can allege no cause.

(103) Այն ժամանակին ընդդէմ (թէ էրբեք դայ ժամանակն այդ)
Երբ էս պիտի Քեզ տեսնեմ Քու խոժոռ նայուած քրդ նետած
վըրան իմ բոլոր Թերութիւններուս, երբոր սերը քու
Արձակած լինի գումարը ամբողջ իր կարողութեան,
կանչըւած այդ խիստ Հաչուեքննութեան ըստ չրքաճայենաց
Թելադրանքներու: :
Այն ժամանակին ընդդեմ դուն քովս
Աստանշթի պէս երբ անցնիա պիտի, եւ ինծի Հազիւ
Քու այն արեւով, քու այն աչքերով ողֆոյնըդ չնորձես,
Երբ «էրը փոխուած խր խակութենէն, պիտի պատճառներ
Փնտուէ Համան ած այդ լուրջ կացութեան:

Ա՛յդ ժամանակին
Դէմ ինքզինքըս ես դաղտնօրեն այստեղ կը պազեմ այսպես,
ԾանօԹ լինելով իմ արժանիքիս եւ իմ պատիժին,
Եւ իժ 4եռքըս այս ես իմ անձին դէմ կը բարձրացընեմ
Քեզմէ յարուցուած եւ օրինաւոր քու պատճառանքներդ
Լոկ պաչտաանելու:

ԱՆԺՆ իժ խըղճալի լբքելու Համար
Դուն օրէնքներուն ուժն ունիս քեզ Հետ, մինչդեռ քեզ սիրել
Ի՞նչ իրաւունքով չեմ կրնար ըսել, նաեւ ես պատճառ.

Ջեմ կրնար լառաֆ բերել Թէ ինչո՞ւ քեզ պէտք է սիրեմ:

50

How heavy do I journey on the way,
When what I seek (my weary travel's end)
Doth teach that ease and that repose to say,
'Thus far the miles are measured from thy friend.'
The beast that bears me, tired with my woe,
Plods dully on, to bear that weight in me,
As if by some instinct the wretch did know
His rider loved not speed, being made from thee:
The bloody spur cannot provoke him on
That sometimes anger thrusts into his hide,
Which heavily he answers with a groan
More sharp to me than spurring to his side;
 
For that same groan doth put this in my mind:
My grief lies onward and my joy behind.

(33) ի՛սչ Տանըը «րտով ես կը ճամբորդեմ այս ճամբուն վըրա,
էրբ «1 ինչ ոՐ նա կր Հետապեղեմ. (իժ լոգնեցուցիչ
Այս ճամբորդութեան աւարտին Հասնիլն կարելի փութով),
կաղաղ այդ Ժիտքին, Հանդիստ այդ մարժնին վը սորվեցնէ
Ըսել. «Մինչ այս վայրն՝ մղոններն չափուած են բարեկամիդ
կայքէն Հաչուելով»

Ջի իր կրոնակին կըրող կենդանին, յոգնած տանֆանքես
եւ իմ տրտունջէս, կը լառաֆանայ դանդաղ բայց Հաստա
կրրելու Համար ներսիդիս դիզուած ճնչող ծանրութիւնսա։
կարծես բընազդով՝ Թչուտու կենդանին գիտեր՝ զինք վարողն
Ջէր աիրեր ջեզմէ ըչտապ Հեռանալ արաղ վազելով:

Մխթող ասպանդակն չէր կրնար մղել զայն լառաֆ, արագ,
Բարկութիւնն էրբոր երբեմըն անոր մորթին մեֆ մրխեր,
Որուն՝ ծանրաձեւ խոր մրորլտուքով կը պատասխաներ,
Որ ինձ կը Թը. էր աւելի սուր ցաւ անոր արտին մէջ,
Քան իր մորթին մէջ մխուող ասպանդակն։

Նոյն այդ մրորլտուքն ինձ յուչել կուտայ. «Վիչտերս պիտի դան.
Անոնք առջեւն են, ուրախութիւններս ետեւ կը մընանչ»

51

Thus can my love excuse the slow offence
Of my dull bearer, when from thee I speed:
From where thou art, why should I haste me thence?
Till I return, of posting is no need.
O what excuse will my poor beast then find,
When swift extremity can seem but slow?
Then should I spur though mounted on the wind,
In winged speed no motion shall I know:
Then can no horse with my desire keep pace;
Therefore desire (of perfect'st love being made)
Shall neigh (no dull flesh) in his fiery race,
But love, for love, thus shall excuse my jade:
 
Since from thee going he went wilful slow,
Towards thee I'll run and give him leave to go.

(34) իմ անրըս այսպես կրնայ միմիայն ներելով նայիլ
Զիս կրող ապուչ այդ կենդանիէն պատճառուած դանդաղ
վիրաւորանքին, երբ քու մօտիկէն ես արագընթաց
կը Հեռանայի.- Քու եղած տեղէն ի՞նչ Հարկ կար այդպէս
Աճապարելու Մինչեւ վերադարձա, նամակաբաչխին

հակ կարիք չը կար:
Ի՞նչ արդարացում իմ խեղճ կենդանին պիտի որոնէ
Երբոր «ԸՐԸնԹաց վազքարչաւն անդամ դանդաղ պիտ՝ Թըուի։
Գա Է որ Հովի թեւերուն վըրայ փակ նըստած ատեն
Զայն ես մԺիչո ԺԽխթեմ. այդպես Թեւաւոր արագութեան մէջ

Ոչ մէկ չարժումի զդայնութիւն ես պիտ կընամ դիտնալ
Այն ատեն ոչ Էն Հի պիտ կարենայ իժ ցանկութեան Հետ
կաա պաՀել կամ Քայլ, ուստի ցանկութիւնն (լատարելագոյն
Սերեն իակ մղուած) պիտի վրորնչէ - ոչ թմրած մարմին -
հր կրրակ ու բոց մրըցոյթին մէջէն. բայց սէրը, աէրին
հավ աիրոյն Համար, պիտ ներէ վտիտ իմ երիվարին.
Բայց որովՀետեւ երիվարն Քեզմ է երբ կը Հեռանար
կարծես կամովին աւելի դանդաղ յառաջ կըն թանար,

Ես այ դեպի քեզ պիտ պվազեւ՝ արագ, եւ զինք արձակեմ:

52

So am I as the rich whose blessed key
Can bring him to his sweet up-locked treasure,
The which he will not ev'ry hour survey,
For blunting the fine point of seldom pleasure.
Therefore are feasts so solemn and so rare,
Since, seldom coming, in the long year set,
Like stones of worth they thinly placed are,
Or captain jewels in the carcanet.
So is the time that keeps you as my chest,
Or as the wardrobe which the robe doth hide,
To make some special instant special blest,
By new unfolding his imprisoned pride.
 
Blessed are you whose worthiness gives scope,
Being had, to triumph, being lacked, to hope.

(31) Նման եմ ես Հարուստլեն, որուն օրՀնեալ բանալին
կրնայ տանիլ զինք մօտիկ կղպըւած քաղցը իր դանձին,
Զոր ինք պիտի ամէն ժամ չը խուզարկէ, չը զնեէ,
Որ ժի դուցէ փրլԹանայ նուրբ ծայըն այս սուղ Հաճոյքին։

Ֆօներն այսպէս Հաղզուագիւտ, Հանդիսաւոր էն դարձեր,
Երկար տարուան չարքին մէջ ցանցառօրէն տօնելու,
Նրմժան ականց թանկարժէք տեղաւորուած էն բաց բաց,
կամ աչքառու գդոճարներ ՀղԹային մէջ առղուցուած:

Այսպէս նաեւ ժամանակն՝ Քեզ իրը իժ տոււիը պաճող,
կամ չրքազդեստ պաճպանող պաՀարանի մը նման,
կարգ. ժառիլԹներ մասնաւոր օրՀնեալ տօներ սարքելու
Հպարտությւնն իր բանտուած նոր ի նորոյ կը Քանկէ։

ՕրՀննալ ես դուն, որ կուտաս արժանիքովդ նրպատակ,
Դեո անպայման մաղթանակ, Թէ փան ոյսէ զրկըւած։

53

What is your substance, whereof are you made,
That millions of strange shadows on you tend,
Since every one hath, every one, one shade,
And you, but one, can every shadow lend?
Describe Adonis, and the counterfeit
Is poorly imitated after you;
On Helen's cheek all art of beauty set,
And you in Grecian tires are painted new;
Speak of the spring and foison of the year
The one doth shadow of your beauty show,
The other as your bounty doth appear,
And you in every blessed shape we know.
 
In all external grace you have some part,
But you like none, none you, for constant heart.

(5) Ուրկն՝ արդեօք քու էութիւնդ, ի՞նչ նիւթէ էս մօրինուած,
Որ Ժիլիոնով տարօրինակ չուքեր դեպ՚ քեզ կը Վգտին:
Քանի ամեն մէկը ունի իւրայատուկ մէկ երանգ,
Եւ դուն միայնակ, կրնաս ամէն տեսակ երանգ փոխանցել.

Տո՛ւր Ադոնիասն նկարագրել.- Ոչ-Հարազատ պատկերիդ
Նմանեցումը խեղճօրէն պիտի փորձեն նկարել.
Գեղեցկութեան արուեստն ամբողջ Հելենայի այտին դիր,
Քեզ ունական տարազներով դեղանկար կը ներկեն:

Խօսէ"՝ գարնան եւ բերքերուն մասին տարուան Հնձառատ)
Մէկը՝ միա՛յն ըստուերը քու գեղեցկութեանդ պիտ ցուցնէ,
Միւսը՝ այնպէս ինչպէս առատ քու բարութիւնդ մ երեւալ,
Եւ դուն՝ ամէն չընորձալի, օրչնեալ կերպովդ ընտանի:

Արտաքնայայտ ամէն չնորՀի մէջ մաս ունիս բացայայտ,
Բայց անոնցմէ ոչ մէկն է քու սրտիդ պատկերն Հարազատ:

54

O how much more doth beauty beauteous seem
By that sweet ornament which truth doth give!
The rose looks fair, but fairer we it deem
For that sweet odour which doth in it live.
The canker blooms have full as deep a dye
As the perfumed tincture of the roses,
Hang on such thorns, and play as wantonly,
When summer's breath their masked buds discloses;
But, for their virtue only is their show,
They live unwooed, and unrespected fade,
Die to themselves. Sweet roses do not so,
Of their sweet deaths are sweetest odours made:
 
And so of you, beauteous and lovely youth,
When that shall vade, by verse distils your truth.

(64) Փեղեցիկն որքա՛ն կը պըննազարդուի աւելի դեղով
Ճչմարտութիւնն երբ զայն Հըրրապուրիչ չնորձով զարդարէ:
Վարդն է գեղեցիկ. բայց ան աւելի մեզի գեղեցիկ
ԿԸ ԹԸւի իր մէֆ ապրող քաղցըը այն բոյբին պատճառով:

Որդնոտ բողբոքներն ալ ունին նոյն մու դոյնն անուչաբոյը
ՈՐ վարդերն ունին, եւ նոյնպէս փշոտ Թուփէն կը կախուին,
Եւ նոյն Քրժայքով կը Հրրապուրեն, երբ չունչն ամառուան
Կը բանայ գոցուած կոկոններն անոնց: -- Բայց որովՀետեւ
Առաքինությւնն ասոնց տեսքին մէջ Ժնայն կը ծաղկի,
Առանց աիրունլու կ՚ապրին, կը Թռումին, եւ անյարդալից
կանցնին, կ՚անՀետին։ Բուրմունքով փմարդերն այդպէս չեն մեռներ.
Քաղցը անոնց մաՀով ՀիւԹեր քաղցրաբոյը կը բազմաբաչխույին։

Դուն այլ նոյնպէս, ով աիրելի ու գեղեցիկ պարմանի,
Երբ Թառաժ իս, իժ Քերթուածով Քու ճշմարիտ մութիւնդ

Պիտի Թորի, պիտի զբտուի, եւ դուն՝ դեղով: լալանըւիա

55

Not marble nor the gilded monuments
Of Princes shall outlive this pow'rful rhyme,
But you shall shine more bright in these contents
Than unswept stone, besmeared with sluttish time.
When wasteful war shall Statues overturn,
And broils root out the work of masonry,
Nor Mars his sword nor war's quick fire shall burn
The living record of your memory.
'Gainst death and all oblivious enmity
Shall you pace forth; your praise shall still find room
Even in the eyes of all posterity
That wear this world out to the ending doom.
 
So, till the judgement that yourself arise,
You live in this, and dwell in lovers' eyes.

(97) Ոչ մարմարեաց, ո՛չ ոակեպատ յուչարձաններն
Իչխաններու, կրնան ըլլալ վեճ, գերազանց,
Երկարակեաց քան այս Հրզօր տողայանդերն.
Բայց դուն պիտի պայծառ. չողաս մէջն այս տաղին,
Աւելի քան չը մաքրըւած, անտաչ քարերն,

Ապականած՝ կործանարար ժամանակէն:
Երբ ըապառ.իչ պատերազմներ կործանումն են
Արձաններուն, եւ կազ-կըոիւ արմատախիլ
կ՚ընէ ամէն չինարար դործ, ո՛չ Մարսըն իր

Սուրով, եւ ո՛չ բոնկւող կըրակն պատերազմի
կրնան այրել կեանքով լեցուն արձանացումն
Քու մուչերուղ:
Թէ փոկ քայլես ընդդէմ մաՀուան,
Ընդդէմ ամէն Թշնամական անտեսում ի,
Գովքիդ Համար միչտ տեղ մը բաց պիտ՚ դտնըւի,
Մ ինչեւ անդամ աչքին դիմաց յաւերժութեան,
ՌԸ աչխարձՀն այս պիտ ըապառէ փախճանական
Դատաստանովի չ
Այսպէս, մինչեւ դատաստանի

Աջը կանդնիա, պիտի ապրիաւ եւ բնակի
Աչքերուն մէջ աիրել գիտցող Հոգիներուն:

56

Sweet love, renew thy force, be it not said
Thy edge should blunter be than appetite,
Which but today by feeding is allayed,
Tomorrow sharp'ned in his former might.
So, love, be thou: although today thou fill
Thy hungry eyes even till they wink with fullness,
Tomorrow see again, and do not kill
The spirit of love with a perpetual dullness:
Let this sad int'rim like the ocean be
Which parts the shore, where two contracted new
Come daily to the banks, that when they see
Return of love, more blest may be the view;
 
As call it winter, which being full of care,
Makes summers welcome, thrice more wished, more rare.

(80) Մ իմ Քաղցըը անը, ուժըդ նորոգ, Թող չըսուի որ չեղբդ
Աւելի բութ է քան քու ախորժակն, որ միայն այսօր
կերակըրունլով ամոքուած է մեղմ, վաղը աւելի
ՍՄրուած պիտ Լինի նորէն իր նախկին ուժդնութեան չափով:

Ուստի, ոփ իժ անը, եղի՛ր ինչ որ ես. Թեպետեւ այսօր
Դուն կը լիացնես Քու նօԹի աչքերդ, մինչեւ որ նոյնիակ
ԲԵԹ ԹԵՆ լիութեամբ, վաղը դուն նորէն նայն աչքերով,
Եւ Ժե ըսսպաններ պիրո դուն ոդին՝ մչտնքենական
Ձանձրոյթով նրսեմ։
Թող որ այս տրխուր միջոցն ալ լինի

Ինչպէս ովկէան, որ ծովեզերքներն անջատ կը պաճէ,
եւ ուր երկու նոր մանձնառումներն մժիչտ իրարու կուդան
Մով եզերքին մօտ, որպէս զի երբոր աիրոլ վերադարձն
Անոնք նչմարեն, աւելի օրՀնեւալ չինի տեսարանն:
Եւ կամ զայն կոչէ ձՎրմեռ, որ այսպես Հոդսերով լեցուն,

Գալուստն ամառուան մ" րնէ ցանկալի, երիցըս անդամ

Ե՛ւ փափաքելի, նոյնիսկ Հազուագլիւտ, մովս ընդունելի:

57

Being your slave, what should I do but tend
Upon the hours and times of your desire?
I have no precious time at all to spend,
Nor services to do till you require.
Nor dare I chide the world-without-end hour
Whilst I (my sovereign) watch the clock for you,
Nor think the bitterness of absence sour
When you have bid your servant once adieu.
Nor dare I question with my jealous thought
Where you may be, or your affairs suppose,
But like a sad slave stay and think of nought
Save where you are how happy you make those.
 
So true a fool is love that in your will
(Though you do any thing) he thinks no ill.

(72) Գերիդ դառնալով ի՞նչ կրնամ ընել բացի ցանկութեանդ
Ամ ԷՆ ժամերուն ու ժամանակին մժիչտ ծառայելէ:
Ես բրնաւ չունիմ Թանկագին ժամեր այլեւս վատնելու,
Եւ ոչ ալ ուրիչ ծառայությիւններ՝ առանց պաճանֆքիդ:
Ջեմ Համարձակիր ոչ իակ քրթմնջել անվերջանալի

ետ Համացոյցին Ո՛չ ալ կակիծին էս կը մտածեմ
Բացակայութեանդ լեղի դառնութեան, երբ քու ծառայիդ
մոկ «Մ ընաս բարով» եւ «Ցրտեսութիւն» դուն կը մրմնջես:
Մչ ալ նախաձոտ իմ մտածումով կը Համարձակիմ
Հարց տալ Թէ արդեօք ո՞ւր ես այս պաճուն, եւ կամ ենթադրել
ԹԷ ի՞նչ կ՚ընես դուն, եւ ինձմէ Հեռու ինչո՞վ ըզբաղուած,
Բացի ընկճըւած գերիի նըման նստած մտածեմ
Միայն թէ ուր նա, նւ թէ դուն որջա՛ն, ի՛նչ երչակությւն
Քու չուրֆըդ եղող բոլոր անձերուն դուն կը պատճառես:
Սէրը արդարեւ այնքան իրական խենթ մըն է մոլի,
նեն քու «կամ քիդ» մէջ, կամեցողութեանդ, ինչ այոր ընել
մւզես, որոչես, ան ոչինչ պիտի դել տեսնէ, եւ կամ
ԱԼ րակա
Սէրը արդարեւ ալնքան իրական խենթ մըն Է մոլի,
որ քու «Ուլլիդ» մէջ, ինչ ալ որ ուզես ընել, որոշել,
Ան պիտի ոչինչ գէշ տեսնէ, եւ կամ՚ լինի չարակամ։
Հ Յունիս 1995

Շրուսաղէմ

58

That god forbid, that made me first your slave,
I should in thought control your time of pleasure,
Or at your hand th'account of hours to crave,
Being your vassal bound to stay your leasure.
O let me suffer (being at your beck)
Th'imprison'd absence of your liberty,
And patience, tame to sufferance, bide each check,
Without accusing you of injury.
Be where you list, your charter is so strong
That you yourself may priviledge your time
To what you will; to you it doth belong
Yourself to pardon of self-doing crime.
 
I am to wait, though waiting so be hell,
Not blame your pleasure, be it ill or well.

(74) Աստուած չըն որ, զիս գերիդ ընելէ վերք,
Մրտածումով իակ ուզէի Հրակել ես քու
Հաճոյքներուղ, կամ 4եռքիդ տակ դտնըւելով
ծանկանայի Քու ժամերուն Հաչիւն պաճել,
Երբ բատիապուած եմ Հանդուրժել, գերիդ իբրեւ,
Հաճոյալի Քու ժամերուն:
Հ, աւելին:
Հրրամանիդ ակընկառոյց) Թող Հանդուրժեմ

Քու բանտարկուած աղատութեանըդ բացակայ,
Համբերութեանդ՝ ընտելացած տառապանքի,
Եւ ըսպասող իւրաջանչիւը Հըրաճանդի,
Առանց որ Քեզ ամբաստանեմ նախատինքի
Մեղադրանքով։
Եղիր ո՞ւր որ կը կամենաս.

Ունիս 4եռքիդ տակ զօրաւոր արտօնագիր,
Մենաչնորձում ուզածիդ այէս որոչելու
ժամանցը Քու, եւ ներելու դուն ինքզինքլիդ
Քու ոճիրներն անձամբ գործած:
Պարտ սպասել,
ԷԼ է-ն դրվեր Է այսպի մէէ բոպառում,
Եւ ֆայպանել քու ցանկութիւնդ եւ կամ Հաճոյքդ՝
Լինի այդ վատ, եւ կամ բարի Թէ իակ լինի:

Տ Յունիս 1995
ՇրուսաղԷմ

59

If there be nothing new, but that which is
Hath been before, how are our brains beguiled,
Which, labouring for invention, bear amiss
The second burthen of a former child!
O that record could with a backward look,
Even of five hundred courses of the sun,
Show me your image in some antique book,
Since mind at first in character was done,
That I might see what the old world could say
To this composed wonder of your frame:
Whether we are mended, or whe'er better they,
Or whether revolution be the same.
 
O sure I am the wits of former days
To subjects worse have given admiring praise.

(99) Եթէ նոր ոչինչ գոյութիւն ունի, բացի այն ինչ որ
Առաշջուրնէ կար, ինչպե՞ս խաբուեր են մեր միտքերն, որոնք
Ճրգնելով գիւտեր ուզեր են ընել, բայց նախկին զաւկի
ՄԸ ԻՔ» Ը երկրորգ չեն կրցած կորեր կորանցուցնը: Քե:

Մ, երանի Թէ արձանագրութիւնըն լետաճայեաց,
Թէ փակ արեւի Հինդ Հարիւը անդամ չետդարձ չրքանով,
կարենար ինծի ցոյց տալ քու պատկերդ՝ Հըրնատիապ գրքի
ՄԸ էջերուն մեջ, քանի որ ինքզինք միտքը նախապէս

Ֆառերով յայտնեց, որպէս զի տեսնել կարենայի ես
Թէ աչխարը Հին ի՞նչ կրնար ըսել քու Հրրաչալի
Այս կազմիդ մասին:
ԹԷ ի՞նչ բանի մէջ մենք ենք բարւոքուած,
կամ ի՞նչ բանի մէջ անոնք աւելի լաւն էին քան մենք,
Եւ կամ Թէ արդեօք նոյն լեղաչրֆումը պիտ պատաձիոը:
ժ՛, որ անկասկած նախկին օրերու Հանճարըն եմ ես,

Որը աւելի վատ նիւթերու տրւած Էմ ԷՏ գովասանք:
Պ ՏՏ ԵԽ Տ Ճ 5» Տ ԱՀԱ ՀԱ Ն ՀԱՐՀԱՊԱՐՅՐՅ

60

Like as the waves make towards the pebbled shore,
So do our minutes hasten to their end,
Each changing place with that which goes before,
In sequent toil all forwards do contend.
Nativity, once in the main of light,
Crawls to maturity, wherewith being crowned,
Crooked eclipses 'gainst his glory fight,
And Time that gave doth now his gift confound.
Time does transfix the flourish set on youth.
And delves the parallels in beauty's brow,
Feeds on the rarities of nature's truth,
And nothing stands but for his scythe to mow.
 
And yet to times in hope my verse shall stand,
Praising thy worth, despite his cruel hand.

(118) Ալիջներն ինչպես կը խուժեն դէպի աւազ-խճաքար
Լայն ծովեզերքներ, փայրկեաններըն մեր նոյնպէս կը չտապեն
Դեպ փախճանական նպատակն իրենց, իւրաքանչիւըն իր
Տեղը փոխելով անոր Հետ՝ իրմէ առաջ որ կերթա,
Այսպեսով ամէնքը լաֆորդական տքնութիւններով կը Ժրցին դեպի
ծառաջ ընթանալ:
Լոյսի ովկիանին մէջ որ ողողուի,
Նորածնունդին Հեչտ է սողալ վեր դեպ Հասունութիւն,
Փառքովը որուն կը Թաղադրուն, որուն փառքին դէմ
Նենգ խաւարումներ պիտի պայքարին, եւ ժամանակն այն
Որ ձասունույթյիւնն էր ապաճուված, իր տրւածն Հիմա

Ինք մ ոչնչացնէ։
ժամանակն այսպէս կը ցըցամժխէ
Փթթումն ու ծաղկումը պարմանութեան, էւ դեղեցիկին
Ճակտին զուդաԳեռ. խորչոմները ան խոր-խոր կը պեղէ,

եւ վը սրնանի միայն Հաղուագիւտ ու Թանկ բաներով
Իրաւ բրնութեան, ինչ որ դիմանալ ու կանգուն. մնայ՝
Անռը մանդաղին Հունձքեն ազատել պիտ չը կարենալ
Սակայն կը լուսամ ժամանակներու ընդդէմ քերթուածն իմ

Պիտի դիմանալ, գոփվաբանելու Քու արժանիքներդ,
Հակառակ անոր անդութ ու ճնչող կործանիչ 4եռքին։

61

Is it thy will thy image should keep open
My heavy eyelids to the weary night?
Dost thou desire my slumbers should be broken,
While shadows like to thee do mock my sight?
Is it thy spirit that thou send'st from thee
So far from home into my deeds to pry,
To find out shames and idle hours in me,
The scope and tenure of thy jealousy?
O no, thy love, though much, is not so great;
It is my love that keeps mine eye awake,
Mine own true love that doth my rest defeat,
To play the watchman ever for thy sake.
 
For thee watch I, whilst thou dost wake elsewhere,
From me far off, with others all too near.

(39) Քու ցանկութի՞ւնդ Է արդեօք, որ քու պատկերդ՝ իժ յոգնած ԻՆ
կոպերըս պիտ պան բաց՝ ուչ գիչերները մինչեւ. Ե»
դո՞ւն ես արդեօք ցանկացող որ իմ մրափներս ընդՀատին, Եր
Մինչ քեզ նմանող ըստուերներ՝ ծաղրել միճակըս մ ուզեն: Այ
Արդեօք Հոգիդ է որ դուն քեզմէ ինծի կը ղրկես Թչ
Այնքան Հեռու քու տունէն խուզարկելու արարքներս, Ջէ
Իւ ամօթանքըս իմ մէջ եւ ծոյլ ժամերս դտնելու, Մէ

Զերթ նըրպատակ ու ձգտում քու պաճանջկոտ նախանձին: Թէ
Հ, ո՛չ) քու աէրն Թէեւ չատ, Հրրապուրիչ չէ այնքան, ՆՃ
Իմ անըն է որ կը պաճէ այդպես աչքերըս արթուն, Իա
Ի՛ւ/ իակ իրաւ սէրն Է որ կը տիրէ իժ Հանդիստին, ծր.
Պաճակի դեր խաղալու միչտ Քու սիրոյդ անունով: Ըա
Զի քեզ է որ կը Հակեմ, մինչ ուրիչ տեղ կարթննաս,
Հեռու ինձմէ, եւ սակայն ուրիչներու այնքան մօտ: նֆ

62

Sin of self-love possesseth all mine eye,
And all my soul, and all my every part;
And for this sin there is no remedy,
It is so grounded inward in my heart.
Methinks no face so gracious is as mine,
No shape so true, no truth of such account,
And for myself mine own worth do define,
As I all other in all worths surmount.
But when my glass shows me myself indeed,
Beated and chopped with tanned antiquity,
Mine own self-love quite contrary I read;
Self so self-loving were iniquity.
 
'Tis thee (my self) that for myself I praise,
Painting my age with beauty of thy days.

(6) Անձնասերի մեղքով Հըզօը՝ ներգրաւունը է աչքս ամբողչ,

Նաեւ Հոդիս, ամէն մասնիկ իմ ութեան Թափանցուն:
Եւ, այս մեղքին Համար չի կայ մի որեւէ դարմանում,
Այնպէս խորունկ արմատացած է ներսիդիա, սրտիա մէջ
Ինձ կը Թըւի ԹԷ ոչ մէկ դէմք լի է չնորԳով՝ դեմքիս պէս,
Եւ դիմագիծն ալ կատարեալ, իրաւութիւն՝ բացայայտ.
Եւ ինքզինքիս իմ անձնական արժանիքն ալ կը ճչտեմ
Գտնելով զիս գերազանց քան արժանիքները այլոց:

Բայց Հայելին իժ իսկական ինքնությիւնն երբ կը յայտնէ,
Զիս կը տեսնեմ Տեծուած, կորնծած, խանձուած տարեց, Հնամաչ,
հբրեւ ժխտումը բացարձակ՝ միտումներուս անձնասէր.
Շսն ու նաեւ Սէրը-Եսին չեն զուգորդուիը իրարու:
Դուն էս (ես ինքս) որ ինքզինքիս այսպէս դովեստ կը բաչխեմ,

Զնարակելով տարիքըս ծեր՝ դեղեցկութեամբն օրերուղ:

63

Against my love shall be as I am now,
With Time's injurious hand crushed and o'erworn;
When hours have drained his blood and filled his brow
With lines and wrinkles; when his youthful morn
Hath travelled on to age's steepy night,
And all those beauties whereof now he's king
Are vanishing, or vanished out of sight,
Stealing away the treasure of his spring:
For such a time do I now fortify
Against confounding age's cruel knife
That he shall never cut from memory
My sweet love's beauty, though my lover's life.
 
His beauty shall in these black lines be seen,
And they shall live, and he in them still green.

(84) Սիրոս Հանդէպ պիտի ըլլամ ինչպես որ եմ ես Հիմա,
կործանարար ձեռքերուն ժէջ Ժամանակին ճընչըւած
Նաեւ մաչած, ժամերն երբոր ծրծած մ ըլլան արիւնն իր
Եւ իր ճակատը լեցուցած խորչոմներով, ակօսուած,
Ելբ կենսառոյդ առաուօտն իր ճամբորդելով կը Հասնի
Իբ տարիքին ցից ու վայրեք գիչերներու եզերքին,
Եւ այն բոլոր գեղեցկութիւնք՝ որոնց վրայ ինք թաղաւոր,

կ՚անյայտանան, կամ արդեն իակ աչքէ Հեռու են անյայտ,
Իբ գարունի գանձերն այսպես կողոպտելով, գողնալով։
կամրապնդուիմ ես այդաիաի ժամժանակուայ մը Համար
Ընդդէմ անդութ սուր դանակին՝ ընկճող, չրփոթ տարիքին,

Որ ան երբեք իմ լուչերէն չրկարենայ անջատել
Քաղցըը սպիրոյս գեղեցկութիւնն որ կեանքն իակ Է սիրած իա.
Գեղեցկութիւնն եր տեսնըւի պիտ տողերուն մէջ այս սեւ,

Որոնք ապրին պիտի, եւ ինք՝ դալար կանաչ անոնց մէջ:

64

When I have seen by Time's fell hand defaced
The rich proud cost of outworn buried age;
When sometime lofty towers I see down rased,
And brass eternal slave to mortal rage;
When I have seen the hungry ocean gain
Advantage on the kingdom of the shore,
And the firm soil win of the wat'ry main,
Increasing store with loss, and loss with store;
When I have seen such interchange of state,
Or state itself confounded to decay,
Ruin hath taught me thus to ruminate:
That Time will come and take my love away.
 
This thought is as a death, which cannot choose
But weep to have that which it fears to lose.

(119) Երբ Ժամանակի ձեռքովը անդութ ես դիմազեղծուած

կը տեսնեմ Հարուստն ու Հըրպարտն՝ արդիւնք Հրնամաչ թաղուած
Տարիքին, դարին, երբոր երբեմնի վեճ աշտարակներ
կը տեսնեմ փրլած գետնի Հաւասար, եւ դատապարտուած
Ցաւիտենական դերին դառնալու լոկ մաՀկանացու
Ցասման, զայրոյթին։ :
Երբոր կը տեսնեմ ույկիանն անօթի
ՈՐ Տովեզերքի թաղաւորութեան Հողեն կբ խլե,
Եւ կամ Հաստատուն Հողը մայրը ծույ էն մասեր կը գրաւէ:
Պաչարն՝ կորուստին, կորուստ՚ պաշարին դէմ աւելցնելով:
Երբ ես այսպիսի փոխանակումներ ըստացուածքներու,
կամ երբ պետությիւնն ինքնին կը տեսնեմ չրփոլթ, փճացած,
Այս աւերածներն ինձ կը սորվեցնեն խորՀրդածելու՝
Թէ նոյն Ժամանակն պիտի դայ ինձմէ սերըս խլելու:
Այս մըրտածումն իակ մաՀ է ինձ Համար, որ նախընտրութիւն

Չունի բայց միայն արտասուել որ ինք ունի այն ինչ որ

կորսընցընելու փվախէն ժի միայն սիրտն 5 ղդողաճար:

65

Since brass, nor stone, nor earth, nor boundless sea,
But sad mortality o'ersways their power,
How with this rage shall beauty hold a plea,
Whose action is no stronger than a flower?
O how shall summer's honey breath hold out
Against the wrackful siege of batt'ring days,
When rocks impregnable are not so stout,
Nor gates of steel so strong, but Time decays?
O fearful meditation! Where, alack,
Shall Time's best jewel from Time's chest lie hid?
Or what strong hand can hold this swift foot back,
Or who his spoil of beauty can forbid?
 
O none, unless this miracle have might,
That in black ink my love may still shine bright.

(10) Թէ ո՛չ պղընձի, Էւ ոչ քարի, Հողի, ծուի անսաՀման,
Ուժն է տիրող, այլ այն բնութեան տըխուր ճիրանն մաճատփիւո,
Փեղեցկությւնն ինչպնոս իր դատը պաշտպանէ բընութեան
Ջարուրելի այս ուժին դէմ, երբ ինք Հազիւ Տաղիկի
Մը զօրութեամբ կրնայ գործել:
Ինչպէ՞ս կրնայ մեղուչ չուն չն
Ամառնային, ընդդիմանալ ումբակոծող պաչարժան,
Երբ անխորտակ ժայռերն անդամ անկարող էն դիմադրել,
Եւ, ո՛չ պողպատ դոներն Հրզօր. Բայց Ժամանակն աւերիչ:
Սարսափազդու ո՛վ խոկումներ/ Ժամանակի լաւադույն
ԳոՀարը ո՞ւր՝ ժամանակի դանձատուվէն կարելի .
Է դուրս պաճել, ծածկել, էւ կամ" ո՞ր 4եռ.քն զօրեղ կրնայ ետ
Քաչել ոտքերն արագավազ, կամ" ո՞վ կրնայ արգելել

Մչ ոք բացի Հրրաչքն այս՝
Սեւ մելանու իակ որ աիրածն իմ չողչողայ միչտ պայծառ:

66

Tired with all these, for restful death I cry:
As to behold desert a beggar born,
And needy nothing trimmed in jollity,
And purest faith unhappily forsworn,
And gilded honour shamefully misplaced,
And maiden virtue rudely strumpeted,
And right perfection wrongfully disgraced,
And strength by limping sway disabled,
And art made tongue-tied by authority,
And folly (doctor-like) controlling skill,
And simple truth miscalled simplicity,
And captive good attending captain ill:
 
Tired with all these, from these would I he gone,
Save that, to die, I leave my love alone.

(45) Ես կը բաղձամ մած ժը Հանգիստ, յոգնած եմ ես այս բոլորէն.
Այսպէս՝ տեսնել արժանավփարձն ծըրնած իբրեւ մի մուրացիկ,
Եւ կարօտեայն ոչինչ զեղչած՝ զըւարճութեան ցանկութենէն,
Մաքրամաջքուր եւ զուտ Հաւատքը ուրացուած դժբախտօրէն,
Ռակեզօծուած պատվւըն ալ, ի՛նչ ամօլԹանք, տարատեղուած:
Եւ կուսութիւնն առաքինի՝ ի՛նչ կոչտութեամբ պոռնըկացուած,
Եւ ուղղամիտ կատարեալն ալ՝ ապաչնորձեալ, մեղադըրեալ,
Եւ զօրութիւնը կաղն ի կաղ, տիրապետող անկարներուն,
Եւ արուեստներն ալ լրունցուած՝ իչխանութեանը սաստումներով.
Յիմարությիւնն՝ իբրեւ բժիշկ, ղեկավարող ճարտարութեան,
Եւ պարզունակ ճչմարտությիւնն՝ պարզմ տութիւն կոչուած սխալմամբ,
հակ տակաւին բարի գերին, ըսպասարկող՝ չար իր պետին:

Ցոգնած եւ էս այս բոլորէն. պիտ 1ՐՔԷի բոլորըն ալ.
Բացի ա՛յն որ՝ իժ մեռնելով, սերս առանձին պիտի Թողում։

67

Ah wherefore with infection should he live,
And with his presence grace impiety,
That sin by him advantage should achieve,
And lace itself with his society?
Why should false painting imitate his cheek,
And steal dead seeming of his living hue?
Why should poor beauty indirectly seek
Roses of shadow, since his rose is true?
Why should he live, now Nature bankrupt is,
Beggared of blood to blush through lively veins,
For she hath no exchequer now but his,
And proud of many, lives upon his gains?
 
O him she stores, to show what wealth she had,
In days long since, before these last so bad.

(63) Ինչո՞ւ Համար ախտավարակ պիտի ապրի անիկա,
Եւ քաջալեր այդպէս դառնայ անօրենին ամբարիչտ
Եւ մեղքն իրմով առաւել չաճ ապաճովել կարենայ,
Եւ մեղքն ինքզինք երիզաՀիւա՝ դարձնէ ընկեր անբաժան:

կեղծ գոյներով ինչո՞ւ փորձել նրմանեցնել իր այտին,
Եւ կենդանի դէմքի գոյնին խառնել մեռած երեւոյթ.
Ինչո՞ւ խեղճուկ դեղեցկությիւնն անուղղակի ձեւերով
Ըստուեըներու վարդեր փնտուն, քանի որ ինք ճչմարիտ
վարդն իր ունի:
Հիմա Բնութիւնն է երբ անանկ, ինչո՞ւ ան
Աբիւնաքամ պիտի ապրի, երբ այլապես կենսունակ
Երակներուն մէջէն Հոսէը պիտի արիւնն իր կեանքին։

Զի Նէ Հիմա Հաչունքննիչ չունի բացի անորմեն,

Եւ Նէ, Հպարտ չատ չատերով, կապրի անոր վաստակով:

ՀՋայն մամբարէ Նէ, փաստելու Թէ անցեալին մէջ ինչքա՞ն,

68

Thus is his cheek the map of days outworn,
When beauty lived and died as flowers do now,
Before these bastard signs of fair were borne,
Or durst inhabit on a living brow;
Before the golden tresses of the dead,
The right of sepulchres, were shorn away,
To live a second life on second head;
Ere beauty's dead fleece made another gay:
In him those holy antique hours are seen,
Without all ornament, itself and true,
Making no summer of another's green,
Robbing no old to dress his beauty new;
 
And him as for a map doth Nature store,
To show false Art what beauty was of yore.

(86) հր այտն է այսպէս՝ մաչած օրերու քարտկսի մը պես,
Երբ գեղեցկութիւնն ապրեցաւ, մեռաւ, ծաղիկներն ինչպես
Հիմա կընեն նոյն, նախքան խառնածին նչաններն էին
Գեղոււոյն վըրայ այդպեսով ծրնուած, ու այդպէս կրուած,
Եւ կամ Համարձակ կը բրնակեին ճակատի մը վրայ
Աչխոյժ, կենսալիր.
Նախքան ռակեծամ խոսո Հիւակէնները մեռելներուն,
Գերեզմաններու յատուկ իրաւունք, մկրատուած, խուզուած,
Ապրելու երկրորդ կեանք ժրուրիչ՝ վըրան երկորդ ԳԸլուխԽի,
Յառաջ քան մեռած գեղժն գեղեցկութեան ինջզինքին սարքեր
Պերճանք մը ուրիչ:
հր մէջ մՐերեւան ժամերը այդ սուրբ

Ու Հրնամենի, եւ ամբողֆովին զարդարանջքէ զերծ,
Ըստ իբ ինքնութեան նաեւ ճչմարիտ, առանց ուրիչի
կանաչութենէն ամառ ապրելու, առանց Հին ըզգեստ
Մը կողոպտելով Հաղունցնելու նոր գեղեցկութիւնն իր:

Եւ զինք Բրնութիւնը իբրեւ քարտէս մ ըչտեմարանէ,
Խարդախ, կեղծապատիր Արուեստին նաեւ ցոյց տալու Համար

Թէ ան անցեալին ի՛նչ գեղեցկութիւն կը Ներկայացնեը:
Աճթիլիաս

69

Those parts of thee that the world's eye doth view
Want nothing that the thought of hearts can mend;
All tongues (the voice of souls) give thee that due,
Utt'ring bare truth, even so as foes commend,
Thy outward thus with outward praise is crowned,
But those same tongues that give thee so thine own,
In other accents do this praise confound
By seeing farther than the eye hath shown.
They look into the beauty of thy mind,
And that in guess they measure by thy deeds;
Then, churls, their thoughts (although their eyes were kind)
To thy fair flower add the rank smell of weeds:
 
But why thy odour matcheth not thy show,
The soil is this, that thou dost common grow.

(62) ԱչխարՀի աչքին քու տեսանելի մասերըդ ոչինչ
Թերութիւն ունին, որ մարդոց արտին մտածումն անդամ

Սրբագրել Հտ. բոլոր լեզուներն (Հոգիներու ձայն)

Արժանիջըդ այդ կը լայտարարեն, լոկ ճչմարտությւն
Արտաայտելով, ճիչդ այնպէս ինչպէս Թչնամիներն ալ
Կը գովաբանեն:
Արտաքինը այսպէս արտաքին գովեստ
Միայն ընդունած կը Թաղադրրույի. նոյն այդ լեզուներն
Սավան, որ ջեզի կբ վերադարձնեն այն ինչ ունէիր,
Ո«րիչ չեչտերով նոյն գոփվասանքն այս կը չարաբանեն,
Աւելի Հեռուն տեսնելու քան ինչ աչքը կըր ցուցնէ:
Անոնք Քու մժոքիդ գեղեցկութենէն ներս կը Թափանցեն,
Եւ այդ՝ կը չափեն լոկ ենթադրելով քու արարքներ էն.
Եւ Հետեւաբար, ռամիկներն, Թէպէտ աչքերով ազնվիւ,
Ապականած Հուռ՝ սէզի ու խուլի, կը փվերագրեն Քու
Ֆեղեցիկ վարդին:
Բայց քու բոյըն ինչո՞ւ քու Հրրապուրիչ

Արտաքին ին չէ Համապատասխան: Հողն այս Ք. եւ դուն՝
Հարազատօորէն մ՚աճիս այդ Հողէն։

70

That thou are blamed shall not be thy defect,
For slander's mark was ever yet the fair;
The ornament of beauty is suspect,
A crow that flies in heaven's sweetest air.
So thou be good, slander doth but approve
Thy worth the greater, being wooed of time,
For canker vice the sweetest buds doth love,
And thou present'st a pure unstained prime.
Thou hast passed by the ambush of young days,
Either not assailed, or victor being charged,
Yet this thy praise cannot be so thy praise
To tie up envy, evermore enlarged:
 
If some suspect of ill masked not thy show,
Then thou alone kingdoms of hearts shouldst owe.

(61) ԹԷ մեղադըրուխա, այդ քու Թերութիւնըդ պիտի չըլլով
Ջի զրպարտութեան Թիրախը ընդմիչտ գեղեցիկն է լոկ,
Եւ դեղերն ման գար Ամա կասկած Կո ԽԱՐ
Ու ջինջ «դին մէֆ
Ուստի դուն եղիր Զե առաքինի,
Ջի զրպարտութիւնը քու արժանիքդ պիտի աւելի
Անցած ես քովէն դուն Թակարդներուն պարման օրերուղ,

կամ չասպատակուած, եւ կամ լաղթական միչտ լայտարարուած:
Քեզ դովելն այսպէս, եզի արժանի գովասանք մը չէ,
Ջապելու Համար ուժդին սաստկացող նախանձը մարդուն:
Ոմանք Քեզ եԹէ կեղծիք փվերագրեն եւ ոչ ինքնությիւնդ,
Ուրեմն առանձինն պարտական մըրնաս պիտի արտերու
Թազգաւորութեանը անթիւ-անձամար բազմութիւններու:

71

No longer mourn for me when I am dead
Than you shall hear the surly sullen bell
Give warning to the world that I am fled
From this vile world with vildest worms to dwell;
Nay, if you read this line, remember not
The hand that writ it, for I love you so
That I in your sweet thoughts would be forgot,
If thinking on me then should make you woe.
Or if (I say) you look upon this verse,
When I (perhaps) compounded am with clay,
Do not as much as my poor name rehearse,
But let your love even with my life decay,
 
Lest the wise world should look into your moan,
And mock you with me after I am gone.

(45) ՄաՀուանըս լուրն որ առնես, մժ՚ողբար երկար աւելի
Քան զանդակին ողբաճունչ՝ ձայնը դժխեմ, Հեզնախառուն,
ՈՐ աչխարձին պիտ յայտնէ Թէ ես փախուստ եմ տրւեր
Այս դարչելի աչխարծէն, գարչելագոյն որդերուն

Հետ ապրելու: Այս տողերն եթէ կարդաս, ԺԱ, մի իակ
Ցիչեր ձեռքն այն որ գրրեց, զի քեզ այնպես սիրեցի,
Ցլիչելը զիս եթէ քեզ ապերֆանիկ պիտ դարձնէ:

Մ ինչեւ անգամ, ՉՀ, ԵԹԷ այս քերթուած ին աչք նետես,
Երբ ես արդէն կաւին Հետ միախառնուած պիտ ըլլամ,
Անունըս խեղճ փոխանակ քու չրԹթներէն լսելու,

Իւ կեանքիս Հետ սէրըդ Թող նոյնպէս փտտլի, անՀետի,
ՈՐ չըլլայ Թէ աչխարձի իմաստունները զննեն լ

Ոզբըղ, եւ քեզ ինծի Հետ ծաղրեն, երբ ես ա՛լ չըկամ։ Է.
ԲեթղերէԷմ

72

O lest the world should task you to recite
What merit lived in me that you should love,
After my death (dear love) forget me quite;
For you in me can nothing worthy prove,
Unless you would devise some virtuous lie
To do more for me than mine own desert,
And hang more praise upon deceased I
Than niggard truth would willingly impart:
O lest your true love may seem false in this,
That you for love speak well of me untrue,
My name be buried where my body is,
And live no more to shame nor me nor you:
 
For I am shamed by that which I bring forth,
And so should you, to love things nothing worth.

(47) ձա այնպէս կը փախնամ որ քեզ աշխարձն ըստիպէ
Բացատրել Թէ դուն իմ մէջ ի՞նչ արժանիք սիրեցիր.
Իմ մաՀեն վեր, աիրելիա, ամբողջովին մոոցիր զի,
Զի դուն ոչ մէկ արժանիք իմ մէջ փաստել պիտ կրնաս,
Բացի եԹէ Հընարես առաքինի սուտ մըր դուն,

Արժանի քէս աւելի ներկայացնել զիս փորձես,
Եւ գովեստներ չրուայլես արդէն մեռած լի «եաթ»ին,
Ճչմարտութիւնն որ ժրլատ Հազիւ մայտնել կամենար:
Հ, մախնալով որ այսպէս ճչմարիտ աէրդ Թըւի կեղծ,
Եւ թէ՝ սերէդ իմ մասին դրուատիքներդ իրաւ չեն,

Թող իք անունըս Թաղուլի Հո՛ն՝ ուր մարմ ինո պիտ դրուի,
Թող ա՛լ չապրի՝ որ ամօթ ո՛չ Քեզ, ոչ Անձ, պատճառէ:
ԳԱԳԻԿՆ Ւ
ՈրովՀետեւ կամ չնամ ըսել Թէ ինչ մ ընծայել,
Նոյնպէս էւ դո՛ւն՝ անարժէք բաներ սիրել Թէ ատիպուխա:
Ժա՞Ֆֆ ԳՀԻ

73

That time of year thou mayst in me behold
When yellow leaves, or none, or few, do hang
Upon those boughs which shake against the cold,
Bare ruined choirs, where late the sweet birds sang.
In me thou seest the twilight of such day
As after sunset fadeth in the west,
Which by and by black night doth take away,
Death's second self, that seals up all in rest.
In me thou seest the glowing of such fire
That on the ashes of his youth doth lie,
As the death-bed whereon it must expire,
Consumed with that which it was nourished by.
 
This thou perceiv'st, which makes thy love more strong,
To love that well which thou must leave ere long.

(41) Իւ մէջ կրնաս դուն նչմարել այն եղանակը տարուան
Երբ ցուրտին դէմ դողդողացող ճիւղերեն կախ կը մընան
Միայն դեղին տերեւներէն ոմանք, եւ կամ եւ ոչ մէկն,
Մերկ, աւերակ տաճարներու դասերուն պէս՝ փ երգէին
ՈւՐ դեռ երեկ, Թոչնիկներու քաղցրիկ ձայնով երգչախումբ:

Ա՛յն օրերէն մէկը իմ մէջ դուն կը տեսնես, ուր դանդաղ

Արեւամուտն Հորիզոնեն դէպ Արեւմուտք մանձետի,
Ջոր սեւ գիչերն կամաց-կամաց վար կը քաչէ խլելով,

կարծես իրաւ ման ինքն ըլլար կնքող ամէնքն ի Հանգ խատ:
իւք մժէջըս դուն բոցավառումն այն կրրակին կը տեսնես
Երիտասարդ հր օրերու աճիւններուն մրա Հանդչող,
կարծես լինէր մաճուան մաին, ուր ան պէտք էր որ Հատնէր,
Ըսպառուելով անկէ" որով էր սըրնուցուենր բոցավառ:

Այս է որ դուն կը նչմարես, եւ այս՚ քու սէրն աւելի
Կը զօրացնէ. սիրել ուժգին, ինչ որ չուտով պիտի դուն

Պարտաւորուկս ետիդ թԹողուլ, ու Հեռանալ ու լքել:
Ապրիլ 1995

74

But be contented when that fell arrest
Without all bail shall carry me away,
My life hath in this line some interest,
Which for memorial still with thee shall stay.
When thou reviewest this, thou dost review
The very part was consecrate to thee:
The earth can have but earth, which is his due;
My spirit is thine, the better part of me.
So then thou hast but lost the dregs of life,
The prey of worms, my body being dead,
The coward conquest of a wretch's knife,
Too base of thee to be remembered:
 
The worth of that is that which it contains,
And that is this, and this with thee remains.

(42) ՚ Դուն անձՀոդ եղիր, երբ այդ չարաչուք Վերբակալումով
Առանց որեւէ երաչխաւորման զիս առնեն տանին,
Իւ կեանքն այս գիծով եւ այստեղ ունի չաճագրգռությիւն,
տու մերդ, քեզ Հետ, իբրեւ իչատակ ան պիտի մընա:

Այսպէս փվերաքաղն երբոր կատարես, կրկին պիտ տեսնես
Ճիչտ այն մասը որ քեզ ունի կեդրոն, Քեզ է նըւիրուած.
Հող էիր՚ անդրէն եւ ի Հող դարձցիա», ա՛յդ է իր բաժին,
Իւք Հոդին սակայն, մասն իժ լաւագոյն, քեզ կը պատկանի:

Ուրեմըն կեանքին մրուրը մփայն դուն կը կորսնցնես,
ԶոՀը որդերուն, մարմինս արդարեւ մեռած լինելով,

հբըը փատոգի մաղթանակ՝ Թչուառ. մէկուն դանակին,

ծածոգի այնքան՝ անարժան, Քեզ է միչունլու անդամ:
ԱՆ» արժանիքն այն էր մի միայն ինչ կը պարփակէր.

Աչդ՝ այս էր միայն, եւ այա կը մընա Քեզ Հետ մաւիտեան:

75

So are you to my thoughts as food to life,
Or as sweet seasoned showers are to the ground;
And for the peace of you I hold such strife
As 'twixt a miser and his wealth is found:
Now proud as an enjoyer, and anon
Doubting the filching age will steal his treasure;
Now counting best to be with you alone,
Then bettered that the world may see my pleasure:
Sometime all full with feasting on your sight,
And by and by clean starved for a look;
Possessing or pursuing no delight
Save what is had or must from you be took.
 
Thus do I pine and surfeit day by day,
Or gluttoning on all, or all away.

(30) ինչ որ կերակուրն է կեանքին Համար, դուն այ ճիչտ նոյնն ես
ԽոՀերուս Համար, էւ կամ քաղցրածամ տեղացող անձրեւ՝
հբը օրՀնանք Հողին. եւ խաղաղութեանըդ աիրոյն Համար
կյնապիշի պայքար կը մղեմ անդուլ ոը միչտ կայ ընդժէջ
ԱդաՀին եւ իր գանձ ձարստույթեան: Հրպարտ եմ երբեմն

հբբ մ«Վելող արդ, բայց անմ իֆապէս կասկածելով Թէ
կողոատող տարիքն իր գանձը պիտի գողնայ, կողոպաէ,
Երբեմն աւելի լու Համարելով միայն Քեզի Տեւո
Մնալ առանձին, ապա՝ լաւագոյն լայտարարելով
Որ ամար տեսնէ Հաճոյքն որ իմն է քեզմէ փոխանցուած:

Երբ եւ առյըցուն տօնախմբութեամբ՝ երբ Քեզ մր տեսնեմ,
եւ վաս անյապաղ եւ ամբողջովին սովաճար, կարօտ
Քու մեմ նայուածքին, կամ չունենալով, չը ցանկանալով
Ոչ 440 ուրիչ մեծ ուրախութիւն քան ինչ արդէն ունիմ,
կամ քեզմէ պիտի ես վերստանամ ու երջանկանամի

Ու ես կարօտով այսպէս օրէ օր կա՚մ կը մզփանամ,
կա՚մ աղածօրէն ամբողջ մոմ բոչխնեմ, կա՚մ բոլորովին
Ոչինչ նը մնայ, կանՀետին ամբողի։

76

Why is my verse so barren of new pride?
So far from variation or quick change?
Why with the time do I not glance aside
To new-found methods and to compounds strange?
Why write I still all one, ever the same,
And keep invention in a noted weed,
That every word doth almost tell my name,
Showing their birth, and where they did proceed?
O know, sweet love, I always write of you,
And you and love are still my argument;
So all my best is dressing old words new,
Spending again what is already spent:
 
For as the sun is daily new and old,
So is my love still telling what is told.

(92) ՔերԹուածըա ինչո՞ւ ամուլ է, ըատերջ, նոր ոճէ, փառքի,
Եւ, Հեռու այնքան այլազանությիւն, Ժ ինչեւ փակ արադ.
Փոփոխությւններ իրագործելէ: Եւ ժամանակին Հեւտ
ԻՐ չուրչըա ինչո՞ւ աչք չեմ պտտցներ դէպի նորագիւտ
Մեթոտներ, կերպեր, եւ տարօրինակ բաղադրեալներ:
Եւ ինչո՞ւ Համար ես ամբողքը մէն եւ մժիչտ նոյն Վեւու/
Կը տարուի գրրել, եւ գիւտն ու Հընարք մ ընդՀողեմ ընդմիչտ
Մէզերու ներքեւ ակընլայտ, դժխեմ, Թէ իւրաքանչիւը
Բառ. կարծես մ խայն անունդ. կր կրկնէ, Էւ այսպես իրենց
Ծրնունդն կը մայտնեն, նաեւ թէ ուրկէ մառաք են եկեր:
Մ Քաղցըը իմ աէր, գիտցիր որ ես միչտ քում ասին է որ .
Միայն կը գրրեմ, եւ սէրը եւ դուն առարկան էք Ժիչտ
Հետաքրքըրութեանա. ուրեմըն իժ 131 լաւադոյնս այն է
Որը Հին բառերուն նոր կերպար կուտամ, վատնելու կըրկին
Ինչ որ ըսպառած եւ արդէն մաշած Քու գործածուած:
Զի արեւն ինչպէս նոր է ամէն օր բայց է նաեւ Հին,

Իմ աէրըս նոյնպէս մժփիչտ եւ ամէն օր նոյնը կը կրկնէ,
Պատմելով ինչ որ արդէն պատմըւած է բազում անդամ:
Աճթիլիաս

77

Thy glass will show thee how thy beauties wear,
Thy dial how thy precious minutes waste,
The vacant leaves thy mind's imprint will bear,
And of this book, this learning mayst thou taste:
The wrinkles which thy glass will truly show
Of mouthed graves will give thee memory;
Thou by the dial's shady stealth mayst know
Time's thievish progress to eternity;
Look what thy memory cannot contain
Commit to these waste blanks, and thou shalt find
Those children nursed, delivered from thy brain,
To take a new acquaintance of thy mind.
 
These offices, so oft as thou wilt look,
Shall profit thee, and much enrich thy book.

(89) Հայելիդ պիտի քեզի անպայման ցոյց տայ Թէ ինչպէս
Գեղեցկութիւններդ կանցնին, կը մաչին, քու ժամացույցն ալ՝
ԹԷ քու Թանկագին վայրկեաններդ ինչպես զուր կբ վատնըւին.
Թափած տերեւները պիտի կԸՐԵՆ դրոչմը քու մտջին,

Եւ դուն այս գիրքէն պիտի կարենաս ուսանելի այս
Ճաչակն ըստանալ: Հ կնճիոներըն այն զորս քու Գայելին
Գիտի փակապէս աչքիդ դեք ցոյց տալ, քեղ մարան
Պիտ վերբերէ բաց գերեզմաններն:
Դուն ժամացոյցիդ
Ըստուերոտ դաղտնի արարքեն, պիտի գիտնալ կարենաս
Դեպ լաւերժութիւն ժամանակին դաղտ ու գաղտագողի
Ըեթացումն յառափ Ու անա, փեչ որ միտիդ իր պարունակով
Ու յիչողութիւնդ չի կրնար պաՀել եւ կամ պարփակել,
Ցանձնէ՚ այս Ճերմակ անպէտք Քջերուն, ու պիտի դտնես
Ոը Քու ուղեղին ծրնունդ, ու մտքիդ արնած զաւակներն,
Նոր ծանօԹությիւն քու մտքիդ մասին պիտի ըստանան:
Եւ այս պաշտօններն ու այս բարիքներն, այնքան յաճախ որ
Դուն պիտի դիտես, պիտի օգտակար քեզ Հանդիսանան,
Եւ աւելիով պիտի ճոխացնեն գիրքը Քու մտքին:
Աճթիլիաս

78

So oft have I invoked thee for my Muse,
And found such fair assistance in my verse,
As every alien pen hath got my use,
And under thee their poesy disperse.
Thine eyes, that taught the dumb on high to sing,
And heavy ignorance aloft to fly,
Have added feathers to the learned's wing
And given grace a double majesty.
Yet be most proud of that which I compile,
Whose influence is thine, and born of thee:
In others' works thou dost but mend the style,
And arts with thy sweet graces graced be;
 
But thou art all my art, and dost advance
As high as learning my rude ignorance.

(58) Քեզ աղերսանքով դիմած եմ յաճախ Մուսայիս Համար,
Քեզմէ ճոխ այնքան օգնութիւն դրտած՝ իմ քերթողութեան,
ՌԸ իւրաքանչիւրը գրրողներէն զիա է գործածեր,
Աչքերըդ այնպէս սորվեցուցած են ձամրերուն երգել՝
Ուժգին, լսելի. ծանըը տըրգէտին՝ բարձրեն թԹոչելու.
Եւ փետուրներով ուսումնասէր ին Թեւերն զարդարած,
ՇնորՀ ունեցողին ալ պարդեւատրած կրկին փեՀությւն։
կուզեմ որ Հրպարտ ըզդաս մէկտեղած իմ քերթուածնէրով,
Որոնք Քեզ ունին բրխումի աղբիւրը, ու Քեզմէ ծըրնած.

Այլոց գործերուն դուն կը արբագրես ոճը մի միայն
Եւ արուեստներն ալ կը չնորՀազարդես Քու նուրբ չընորՀներովդ:

79

Whilst I alone did call upon thy aid,
My verse alone had all thy gentle grace,
But now my gracious numbers are decayed,
And my sick Muse doth give another place.
I grant (sweet love) thy lovely argument
Deserves the travail of a worthier pen,
Yet what of thee thy poet doth invent
He robs thee of, and pays it thee again:
He lends thee virtue, and he stole that word
From thy behaviour; beauty doth he give,
And found it in thy cheek; he can afford
No praise to thee but what in thee doth live.
 
Then thank him not for that which he doth say,
Since what he owes thee, thou thyself dost pay.

(53) Մինչ առանձին քու օգնութիւնըդ խընդբեցի,
Մ փայն ՔերԹուածն իմ ունէր քու չնորձներն ամբողի.
Բայց արդ տողերն իմ չնորՀալի աւերուած են,
Եւ իմ Հիւանդ Մուսաս Գիմա ա՛յլ տեղ դարձեր:

Քաղցըը իմ աէր, նկարագրել քեզ կը վայլէ
Արժանաւոր գըրող գրչի մԸ երկունքին.
Բայց բանաստեղծն Քու մասին ինչոր Հրնարէ
Միայն քեզմէ կը դողանայ, եւ ետ քեզի

Կը վճարե: Առաքինի Քեզ կը ցուցնե
Մէջ զայն գտաւ: ինչ որ անձիդ մէֆ կը բնակի,
Միմիայն զա՛յն կրնայ գովել հր ըսածին
Համար հրեն չընորՀակալ Ժիե՚ լինիր դուն:
Քեզ պարտական ինչ որ նա է, դուն ինքըդ ես
Զայն մըճարող իր փոխարէն ազնըւօրեն:

80

O how I faint when I of you do write,
Knowing a better spirit doth use your name,
And in the praise thereof spends all his might,
To make me tongue-tied speaking of your fame.
But since your worth (wide as the Ocean is)
The humble as the proudest sail doth bear,
My saucy bark (inferior far to his)
On your broad main doth wilfully appear.
Your shallowest help will hold me up afloat,
Whilst he upon your soundless deep doth ride,
Or (being wracked) I am a worthless boat,
He of tall building and of goodly pride.
 
Then if he thrive and I be cast away,
The worst was this: my love was my decay.

(52) Հ, կը նըրւաղիմ երբ ես Քու մասին գրրել կը փորձեմ,
Գիտնալով Հանդերձ անունդ աւելի յաջող մի ոգի
կը չաճադործ է, իր ամբողջ ուժով գովաբանելով,
Լեզուս-բոնելով երբ քու Համբաւին մասին կը խօսիմ։

Բայց Քանի որ քու արժանիքդ է լայն ինչպէս ույկէան,
ԽոնարՀն՝ ամէնէն Հրպարտ նաւարկող ինքզինք ցոյց կուտայ,
Մինչ իմ նորաձեւ նաւակը փոքրիկ, անոր բաղդատմամբ
Այնքան անարժեք, լայն ֆուրերուղ վրայ քմայքով կը Տփար:
Քու նըրւազադույն օդնութիւնըդ զիս պիտ պաճէ ծրւփուն,

Մինչ ան քու անձայն խորքիդ վրայ պիտի իր նաւը վարէ.
կամ, երբ խորտակուիմ, պիտի նկատուիմ անչաձ ժի նաւակ,

ԱՋ՝ կառոյց Հակա, եւ Հրրապուրիչ մԱ Հրպարտանքով:
Թէ ան մաջողի, ես մէկդի նետուիմ, ամէնէն խորունկ
Վիչտըս այն է որ, սէրըս է պատճառ. իժ խորտակում ին:

81

Or shall I live your epitaph to make,
Or you survive when I in earth am rotten,
From hence your memory death cannot take,
Although in me each part will be forgotten.
Your name from hence immortal life shall have,
Though I (once gone) to all the world must die;
The earth can yield me but a common grave,
When you intombed in men's eyes shall lie:
Your monument shall be my gentle verse,
Which eyes not yet created shall o'er-read,
And tongues to be your being shall rehearse,
When all the breathers of this world are dead;
 
You still shall live (such virtue hath my pen)
Where breath most breathes, even in the mouths of men.

(43) կա՚մ պիտի է՛ս ապրիմ ու գրեմ տապանագրիդ Աստ Հանգչին,
կա՚մ պիտի դո՛ւն ապրիս երբ ես Հողին ներքեւն եմ փտտեր.
ԱյնուՀետեւ մաՀն անկարո՛ղ՝ Քու յիչատակըդ խրլել,
Թէպէտ իմ մէֆ ամէն մէկ մասը մոռցըւած պիտ լինի:
Անունդ այլեւս անմաճութեան կեանքը պիտի ունենայ,
Արդէն մեկնած՝ ես աչխարին Համար մեռած պիտ լինի.
Երկիրն ինձ միայն կրնայ չնորձել Հասարակաց գերեզման,
Մինչ մարդերուն աչքերուն մէջ դուն դամբանուած պիտ պառկիս:՝
Քու յուչարձանըդ պիտ լինի իմ այս քերԹուածը գողտրիկ.
Դեռ. չըրստեղծուած՝ աչքեր պիտի զայն Հմայուած ընԹեռնուն,
Ըստեղծունլիք լեզուներն ալ Քու դոյությիւնդ պիտ երգեն,
Երբ աշխարՀի չնչաւորներն արդէն ամէնքն են մեռած: բ

Դուն տակաւին պիտի ապրիս (գրիչըս այդ ուժը ունի),
Հո՛ն՝ ուր էն չատ չունչ պիտ չնչէ, նոյնիսկ մարդոց բերնին մէջ: ։

82

I grant thou wert not married to my Muse,
And therefore mayst without attaint o'erlook
The dedicated words which writers use
Of their fair subjects, blessing every book.
Thou art as fair in knowledge as in hue,
Finding thy worth a limit past my praise,
And therefore art inforced to seek anew
Some fresher stamp of the time-bettering days.
And do so, love; yet when they have devised
What strained touches rhetoric can lend,
Thou, truly fair, wert truly sympathised
In true plain words by the true-telling friend;
 
And their gross painting might be better used
Where cheeks need blood; in thee it is abused.

(59) կ՚ընդունիմ որ դուն ամուսնացած չես իմ Մուսային Հետ,
Բառերը ձօնուած, զորըս դրրողներն կ՚ընծայաբերեն
Իրենց աիրելի նիւթերու մասին, իւրաքանչիւը գիրք
Ինջնին օրՀնելով։ Որքան գիտութեամբ, նոյնքան ալ դեղով

վայելուչ ես դուն, քու արժանիքիդ սաՀման գտնելու
Զոր գովել պիտի ես չը կարենամ. եւ Հետեւաբար

Պարտաւոը ձա դուն փնտռել ի նորոյ թԹարըմ մի կընիջք,
Որ բարելաւել օրերն կարենալ:
Ուրեմըն այդպէս,
Սէր իմ, դուն փորձէ. բայց երբ Հընարել անոնք լաջողին,
Ըատիպողական ինչ Հրպումներ ալ Հրոնտորությւնն
Իրենց Թելադրէ, դո՛ւն, ճչմարտապէս ո գեղեցկութիւն,
Դուն Համակըելի իրապէս եղար, ճչմարիտ ու պարզ
Արտաայութեամբը ճչմարտախօս քու բարեկամիդ:
Լաւ է որ անոնք նկարելու փորձն իրենց դործածեն

Այտերու վըրայ, որոնք արիւնի կարիքը ունին.

83

I never saw that you did painting need,
And therefore to your fair no painting set;
I found (or thought I found) you did exceed
The barren tender of a poet's debt:
And therefore have I slept in your report,
That you yourself, being extant, well might show
How far a modern quill doth come too short,
Speaking of worth, what worth in you doth grow.
This silence for my sin you did impute,
Which shall be most my glory, being dumb,
For I impair not beauty, being mute,
When others would give life, and bring a tomb.
 
There lives more life in one of your fair eyes
Than both your poets can in praise devise.

(55) ՉԷ՛Ր տեսած երբեք անՀրրաժեչտ Քու գունանկարուիլն

Եւ ոչ ալ նկարչին երանդապնակին՝ դեղըդ փաստելու.
ծս բստուգեցի (եւ կարծեմ գտայ) Թէ գերազանց ես

Քան բանաստեղծին հր պարտքին ամուլ Հատուցումը Քեզ:
Ցետաձդեցի քեզ նկարագրել, քանի ինքըդ կաս,
Եւ դուն ինքդ իրաւ կրնաս միչտ ցոյց տալ Թէ որքան արդի
Փետրագրրիչներ Հեռու են ուղիղ գրնաձատելէ

Եւ իմ լրոութիւնն արդարեւ իմ դէմ իբրեւ մեղանչում
Դուն վերագրեցիր, բայց այդպէս անմիտ լինելն ինծի փառք
Պիտի նրկատեմ. որովՀետեւ ես Համըը մընալով
Գեղեցկութեան չե՛մ մընաս Հասյըներ, մժինչդեռւ ուրիչներ
Երբ կեանք տալ փորձեն, գերեզման միայն առաջ կը բերեն:

Քու ույն գեղեցիկ աչքերէն մէկուն մէջ այնքան կեանք կայ,
Որքան չեն կրնար Քու բանաստեղծներն դովեստ Հընարել:

84

Who is it that says most which can say more
Than this rich praise - that you alone are you,
In whose confine immured is the store
Which should example where your equal grew?
Lean penury within that pen doth dwell
That to his subject lends not some small glory,
But he that writes of you, if he can tell
That you are you, so dignifies his story:
Let him but copy what in you is writ,
Not making worse what nature made so clear,
And such a counterpart shall fame his wit,
Making his style admired every where.
 
You to your beauteous blessings add a curse,
Being fond of praise, which makes your praises worse.

(49) Մբ մեծ խօաիկն է կարող իմ այս փարնամ դովեստէն
Սփ աւելին ըսելու, թէ՝ «Դո՛ւն միայն, դուն ի՛նքդ ես».
Ո՞ր պատերուն մէջ պաՀուած ըչտեմարան գզրոցն այն
Ցծուցնել կարող է թէ՝ Քե՛զ Հաւասարողն ո՞ւր մեծաւ:

ՆիՀար խեղճուկ է գրրիչն այն որ կարող չէ երբեք
Փոքրիկ չափով բարեզարդ չունչ եւ դոյն տալ իր նիւթին.
Ո որ գրրէ Քու մասին եւ կարենայ «Դո՛ւն դուն ես»
Շեչտել, ան իր պատմութիւնը մեծարած պիտ չինի:
Ինչ որ քու մեֆդ է դրուած, ( նդ)օրինակէ Թող միայն,

Զաղարտելու բըրնութեան այնքան մատակ ըատեղծածն.

Համանմժ անակ ժայնպիսի պլիտ՝ Համբաւն իր տարած է,
Հիացմունք մժիչտ, ամէն տեղ, ոճին Հանդէպ արփուելով:

Դուն գեղեցիկ չնորՀներուղ վըրայ անէծք կը բերես
Մ իչտ փառասէը լինելով, որ գովեստներդ մ" ընդոտնէ:

85

My tongue-tied Muse in manners holds her still,
While comments of your praise, richly compiled,
Reserve their character with golden quill
And precious phrase by all the Muses filed.
I think good thoughts, whilst other write good words,
And like unlettered clerk still cry 'Amen'
To every hymn that every spirit affords
In polished form of well-refined pen.
Hearing you praised, I say, "Tis so, 'tis true',
And to the most of praise add something more;
But that is in my thought, whose love to you
(Though words come hindmost) holds his rank before.
 
Then others for the breath of words respect,
Me for my dumb thoughts, speaking in effect.

(50) Հաժըը ու մունջ իժ Մուսաս՝ բարեկենցաղ տակաւին,
Մինչ ակնարկներ Քեզ դովող, առատօրէն Հաւաքուած,
Նկարագիրն իրենց դեռ ոակեփետուր գրիչով
կարձանագրեն, Թանկագին տողերն ամէն Մուսայի:
Բարի խոեր իմ մտքեն, այլոց գրիչեն՝ բարի խօսք.
Ջեր անդրագկտ գրրագիր դեռ կը դոչեմ ես «Ամէն»
ԱԺԷՆ երգի որ սրտեն Հանճար Հողւոյն կը Բխի

կոկուած եւով եւ չատ լաւ ու նրբարունստ Գրիչեն։
Քու գուվեստներդ լռելով, մ ըրսեմ՝ «Արժան եւ փիրաւծ՝
Գոփվեստներէն չատերուն բարդելով բան ժրաւելի.
Բայց այդ՝ խոՀիս է մժԷջէն, Քեզ Հանդէպ սէրը որուն
կարգու/ առաֆ է ընդժիչտ, իակ բառերն ուչ ամէնէն:
Ապա՚ մարդանք ուրիչներ՝ չունչին Համար բառերուն,

Ես՝ իմ մժորոս խոՀերուս արտայայտիչ լինելով:

86

Was it the proud full sail of his great verse,
Bound for the prize of all-too-precious you,
That did my ripe thoughts in my brain inhearse,
Making their tomb the womb wherein they grew?
Was it his spirit, by spirits taught to write
Above a mortal pitch, that struck me dead?
No, neither he, nor his compeers by night
Giving him aid, my verse astonished.
He, nor that affable familiar ghost
Which nightly gulls him with intelligence,
As victors, of my silence cannot boast;
I was not sick of any fear from thence;
 
But when your countenance filled up his line,
Then lacked I matter, that infeebled mine.

(51) Հրպարտ ու լեցուն նաւարկութի՞ւնն էր այն Հրրապուրիչ
ՔերթԹթուածին արդեօք, չաճելու Հգտող (այնքան թանկագին)
Մրցանակը քու, Հասուն խոկմունքներս որ ուղեղիս մէջ
Ներդամբարանեց, անոնց դերեզմանն այն արգանդն ըրած
Ուբ անոնք մեծցան։ Արդեօք իր Հոգի՞ն, որ ոդիներէն

Թելադրունցաւ բարձըը աւելի քան մաՀկանացու

Ոճուվ մը գրրել, մաճացու Գարուածն իմ արտին տրւաւ:
Մչ, ոչ ի՛նք, եւ ո՛չ իրեն Հաւասար ընկերակիցներ
Գիչերանց անոր օգնելով, զիս ալ ապչաճար ըրին:

Ոչ ան, ո՛չ ոգին այնքան մարդամօտ, որ ամէն դիչեր
հր խելացութեամբ զայն կը մոլոր, չեն կարող պարծիլ
հբրեւ յաղթական պարտողները իմ խորունկ լռութեան.

Հիւանդ չէի ես անոնց պատճառած որեւէ վախէն։
Բայց Քու դիմագիծը անոր տողերն երբոր ողողեց,
Ես զըրկրւեցայ այն կենսանիւթէն եւ խորտակունցալ:

87

Farewell, thou art too dear for my possessing,
And like enough thou know'st thy estimate:
The charter of thy worth gives thee releasing;
My bonds in thee are all determinate.
For how do I hold thee but by thy granting,
And for that riches where is my deserving?
The cause of this fair gift in me is wanting,
And so my patent back again is swerving.
Thy self thou gav'st, thy own worth then not knowing,
Or me, to whom thou gav'st it, else mistaking;
So thy great gift, upon misprision growing,
Comes home again, on better judgement making.
 
Thus have I had thee as a dream doth flatter,
In sleep a king, but waking no such matter.

(125) ԵրԹաս բարո՛վ Դուն չատ թանկ եսոր ես ամբողք քեզ ունենամ:
Դուն այ կարծես քու արժէքին տեղեակ, գիտակ ես բաւական.
Քու արժեքին պայմանագիրն ազատութիւն քեզ կը չնորԳե,
Եւ իւք կապերը Քեզի Հետ արդէն ամբողջ որոչուած են:

Ինչապէրս կրնամ քեզ իմն ընել առանց քեզմէ այդ չընորձին:
Այդ ճոխութեանցը դիմաց ինչո՞վ ես արժանի ներկայանամ:
Աշ գեղեցիկ նէին պատճառն իմ մէջ գտնել էս կարող չեմ,
Եւ այսաէսով իժ մենաչնորՀն կրկին անդամ կը խոտորի:

ԻՆնքզինքըդ դուն նըւիրեցիր, քու արժանիքըդ այն ատեն
Զրգփիտնալյով, կամ գիա որուն դուն զայն տրւիր,
Ուրեչի Հետ չրփոթեցիր. ուստի այսպէս, քու մեծ ընծան,
Զանցառութեան վրայ աճելով, ետ տուն կուգայ: աւելի լաւ

Դատողութիւն գործածելով:
Ուրեմն այսպէս Քեզ ունեցայ, երազ մ ենչապէս յուսախաբող՝
Թագաւորի պէս քունի մէջ, արթննալով անդրադարձող
Թէ այդպիսի բան մը Հեռու էր գոյութիւն ունենալէ:

88

When thou shalt be disposed to set me light,
And place my merit in the eye of scorn,
Upon thy side against myself I'll fight,
And prove thee virtuous, though thou art forsworn:
With mine own weakness being best acquainted,
Upon thy part I can set down a story
Of faults concealed wherein I am attainted,
That thou in losing me shall win much glory;
And I by this will be a gainer too,
For, bending all my loving thoughts on thee,
The injuries that to myself I do,
Doing thee vantage, double vantage me.
 
Such is my love, to thee I so belong,
That for thy right myself will bear all wrong.

(75) Թերդնաձատելու զիս տրրամագիը երբոր դուն լինիս,
Եւ իժ արժանիքս դուն անարգանքի փորձես ենթարկել,
Քու կողմէ նայած՝ ես ինջզինքիտ դեմ պիտի պայքարիմ,
Քեզ առաքինի պիտի էս փաստեմ, Հակառակ որ դուն
Խոստումնադրուժ ես:
Ես իժ անձնական տկարութիւններս չատ լաւ Ճանչնալով,
Քու կողմ էդ կրնամ պատմութիւն չինել՝ ծածուկ ու թաքուն

իւ յանցանքներուս, որոնցմով պիտի փատաճամբաւուիմ,
եւ դուն պիտի զիս կորարեցընելով փառքի տիրանատ
Այսպէսով ես ալ պիտի օգտըւիմ, չաճաւոը դառնամ
Այսպէս քու վրադ իմ ամբողջ աիրոլ մտածումներուս

կեդըրոնացումով, ինչ վընաս որ ես ինջզինքիս կուտամ
Առաւելութիւն քեզ վերագրելով, կրկին չաՀաւոը
Նպաստաւորուած պիտի ես լինիմ

Այնպիսի սիրով էս քեզ կը «իրեմ, եւ քեզի այնքան
Ես կը պատկանիմ, որ ամբողջովին սէրէն մղուած Քեզ
Արդարացնելու, ամ էն մեղադրանք պատրաստ Էւք կրել:

89

Say that thou didst forsake me for some fault,
And I will comment upon that offence;
Speak of my lameness, and I straight will halt,
Against thy reasons making no defence.
Thou canst not (love) disgrace me half so ill,
To set a form upon desired change,
As I'll myself disgrace, knowing thy will:
I will acquaintance strangle and look strange,
Be absent from thy walks, and in my tongue
Thy sweet beloved name no more shall dwell,
Lest I (too much profane) should do it wrong,
And haply of our old acquaintance tell.
 
For thee, against myself I'll vow debate,
For I must ne'er love him whom thou dost hate.

(76) Ըաէ ոը դուն լրջեցիր զիս մի որեւէ լանցանքով,
Այդ մանցանքին մասին պիտի Էս իմ կարծ իքըս մատնեմ.
կաղ Քալուած քիս մասին խօաէ, եւ Քեզ ցուցնեմ պիտի ես
Ինչպես ուղիղ կրնամ կանգնիլ, առանց երբեք փորձելու
Ջին պաշտպանել մեղադրանքի պատճառներուղ Հակընդդեմ:
ՄԱ անը, դուն չես կրնար այդպէս զիս անարգել կիակատաըր,
Քու ցանկացած փոփոխութեան նկարագիր մը տալու,
Ջի ես ինքզինքըս անարդած պիտի լինիմ այդ կերով.
Մտերմությիւնը պիտ խեղդեմ, քու կամ քըդ լաւ գիտնալով,
Ու դեռ լինիմ պտոյտներուղդ արաձետէն բացակայ.
Եւ լեզուփա վրայ քաղցըր անունդ պիտի այլեւս չը Հնչէ,
Որը չոլլավ Թէ անյարգալից, մընաս Հասցնեմ անունդ,
Եւ մի դուցէ ժտերմութիւնը մեր վաղուց ես յայտնեմ:
Քեզի Համար, իժ անձիս դէմ պիտի ուխտեմ ես մժիճել,

Զի ես երբեք պիտ չր «իրեմ անձն այն որուն դուն ատես:

90

Then hate me when thou wilt, if ever, now
Now while the world is bent my deeds to cross,
Join with the spite of Fortune, make me bow,
And do not drop in for an after-loss.
Ah do not, when my heart has scaped this sorrow,
Come in the rearward of a conquered woe;
Give not a windy night a rainy morrow,
To linger out a purposed overthrow.
If thou wilt leave me, do not leave me last,
When other petty griefs have done their spite,
But in the onset come; so shall I taste
At first the very worst of Fortune's might;

And other strains of woe, which now seem woe,
Compared with loss of thee, will not seem so.

(114) սը ՊԵ 54545

Ատե զիս ուրեմն երբոր դուն կ՚ուզես. եթէ երբեւէ"
Հիմա, ճիչտ Հի՛մա, մինչ աշխարՀն ամբողջ իր անխղնութեամբ
Արարքներուս դէմ խաչաձեւելու ձակումներ ունի.
Միացիր բախտիս չարակամներուն, խոնարձեցո՛ւը զիս,
Բայց լետոլ դուն մի՞ կորուստին դէմ ցաւ պատըրուակելով,
Ինծի այցելեր:
ԱՀ, սիրտն իմ երբոր արդեն չրֆանցած
Լինի վիչտն այս խոր, մի մտներ դուն ներս՝ պարտըւած վիչտի
ետին սըրամեն. արդէն փոթորկոտ դիչերուան մի՛ տար
Այս մտադրուած:
ԵԹԷ պիտի զիս լրքել կամենաս,
Մի լիներ վերջինը զիս լքելու, երբ ուրիչ ըստոր
կակիծներ իրենց չարիքն են գործեր: Դուն ըակիզբն եկուր,
ՈՐ ես կարենամ ամէնէն առաջ բախտին զօրութեան
Նախ փատթարագույն ուժը Համտեսել:
Եւ ողբի ուրիչ
Ցանկերգներ, պրկում, որոնք ներկայիս կակիծ կը Թըւին,
Պիտի չը Թըւին այդաէս՝ բաղդատուած քու կորուստին Հետ

91

Some glory in their birth, some in their skill,
Some in their wealth, some in their body's force,
Some in their garments, though new-fangled ill,
Some in their hawks and hounds, some in their horse;
And every humour hath his adjunct pleasure,
Wherein it finds a joy above the rest;
But these particulars are not my measure:
All these I better in one general best.
Thy love is better than high birth to me,
Richer that wealth, prouder than garments' cost,
Of more delight than hawks and horses be;
And having thee, of all men's pride I boast:
 
Wretched in this alone, that thou mayst take
All this away, and me most wretched make.

(2) կը պարծենան ոմանք իրենց ճարտարութեամբ, ծնունդով,
Ոմանք իրենց Հարստութեամբ, իրենց մարմնի զօրութեամբ,
Ոմանք իրենց նոր անճաչակ պերճ ըզգեստով կը սոնքան,
Ոմանք իրենց բազէներով, որական չունով, ձիերով:
ԱՐէՆ արամիտ միչտ չաւելեալ ունի ուրիչ մէկ Հաճոյք

ՌԸ զինք կարծես կը զուարճացնէ միւս բոլորէն աւելի.
վերեւ յիչուած Հանոյքներն չեն սակայն ինծի չափանիչ.
Անոնք բոլորն ես կը խմբեմ մեկ գերազանց լաւին մէֆ
Քու սէրն է այղ՝ լաւադոյն քան արքայածնունդն ինձ Համար,
ՄեծաՀարուստ՝ քան ունեցուածքն, ու փվեՀատվիա՝ քան պերճանք,

Բազէներուն ու 4իերուն առած խինդէն աւելի.
Երբ Քեզ ունիմ, բոլոր մարդոց փառքն Էւելօք ես ունիմ:
Այս աիրոյդ էջ զիս խորտակել, թչուտու ընել մի միայն
Դո՛ւն կարող ես, երբ զիս գրկես այս բոլորին Հաճոյքէն:

92

But do thy worst to steal thyself away,
For term of life thou art assured mine,
And life no longer than thy love will stay,
For it depends upon that love of thine.
Then need I not to fear the worst of wrongs,
When in the least of them my life hath end;
I see a better state to me belongs
Than that which on thy humour doth depend.
Thou canst not vex me with inconstant mind,
Since that my life on that revolt doth lie.
O what a happy title do I find,
Happy to have thy love, happy to die!
 
But what's so blessed-fair that fears no blot?
Thou mayst be false, and yet I know it not.

(71) ՏՀՏՀ-Տ
Քանզի իմն ես դուն անկասկածօրեն կեանքի չրքանին.
Եւ կեանքը սէրէդ աւելի երկար պիտի չը տեւե,
ՈրուվՀետեւ ան կախեալ կը մնայ նոյն այդ քու սէրէն:

Պէտք չունիմ ուրեմ ըն ես փախնալու ամենայուի

Սըխալ դործերէ, քանի որ անոնց նըւազագոյնին

Մէջ անդամ կրնայ կեանքըս վերջ դտնել: կը տեսնեմ ինծի

Վիճակ մաւելի բարելաւ քան այն որ կախեալ է քու

Քրմաձանոյքեն:
Քու փոփոխական միտքովդ չես կրնար
Դուն զիս զայրացնել, քանի այդ կեանքն իմ քու ըմբոստության
Վրրայ կը լենու։ Ի՛նչ երջանկաբեր պատուանուն այսպես Հալ

Պիտի ըստանամ, ուրախ որ ինձ Հետ սէրըդ ես ունիմ, Թէ
Մեռնելու պատրաստ) նաեւ երջանիկ: :-
Բայց ի՞նչն է այնքան ՄԷ.
ՕրՀննալ-դեղեցիկ, որ Էրբեք չունի վախ նախատինք Քու

Եւ կամ արատէ: կեղծ կրնաս ըլլալ ԲԿՎՋ ես տակաւին
Անոր անտեղեակ եժ, պիտի մժընամ։

93

So shall I live, supposing thou art true,
Like a deceived husband; so love's face
May still seem love to me, though altered new;
Thy looks with me, thy heart in other place:
For there can live no hatred in thine eye,
Therefore in that I cannot know thy change.
In many's looks, the false heart's history
Is writ in moods and frowns and wrinkles strange,
But heaven in thy creation did decree
That in thy face sweet love should ever dwell;
What e'er thy thoughts or thy heart's workings be,
Thy looks should nothing thence but sweetness tell.
 
How like Eve's apple doth thy beauty grow,
If thy sweet virtue answer not thy show!

(73) Ուրեմն այսպէս պիտի ապրիմ, նըման խաբուած ամուսինի,
ենթադրելով որ ճչմարիտ է ինչոր դուն ինծի կրսե».
Ուրեմն այսպէս սիրոյ երեսն ինծի կրնայ սեր երեւնալ,
Թէեւ փոխուած ըլլամ դեռ. նոր. նայուածքդ՝ ինձ Հեւ, պիրտղդ՝ ուրիչ տեղ:
ՈրովՀետեւ քու աչքիդ մէջ ատելութիւնը չի կրնար
Երբեք ապրիլ, ուրեմն աչքիդ մէջէն գիտնալ չը կարենամ
Պիտի երբեք՝ Թէ փոխուեր ես: Նայուածքներուն մէջ չատերուն
Արձանագիր կրնաս կարդալ կեղծ, սուտ արտին պատմութիւննելրն՝
Տարօրինակ տրամադրութեանց, պորստումներու, կնճիոներու
ՄԷՋԷՆ դրուած:
Սակայն կարծես երկինքն այնպէս քու ատեղծունելուղ
ՀրրաՀանգեց, որ դէժքիդ վրա «էրը Քաղցրիկ Ժիչտ բնակի:
Մրտածումներդ եւ կամ արտիդ ազդմունքներն ինչ Քեզ Թելադրեն,
Դէմքդ ու նայուած քդ այդ օրուանէն կարծես միայն պարտաւոր են

Քաղցբութիւններ պատմել ընդմիչտ:
Ուրեմն ինչպե՞ս խնձորին պէս
Մայր Եւայի, գեղեցկութիւնդ կրնայ աճիլ, ԵԹԷ երբեք
Առաքինի քու քաղցըութիւնդ պատասխանել չը կարենա

Ինչ որ քու տեսքդ ու նայուած քդ Է աճա Հիմա:

94

They that have pow'r to hurt, and will do none,
That do not do the thing they most do show,
Who, moving others, are themselves as stone,
Unmoved, cold, and to temptation slow -
They rightly do inherit heaven's graces,
And husband nature's riches from expense;
They are the lords and owners of their faces,
Others but stewards of their excellence.
The summer's flow'r is to the summer sweet,
Though to itself it only live and die,
But if that flow'r with base infection meet,
The basest weed outbraves his dignity:
 
For sweetest things turn sourest by their deeds;
Lilies that fester smell far worse than weeds.

(116) Անոնք որոնք ուժը ունին մարդերու ցաւ պատճառելու,
Սակայն որոնք այդ չեն ըներ. անոնք որոնք չեն կատարեր
Ինչ ցոյց կուտան ամէնէն չատ, որոնք կրնան ուզել, չարժել
Սիրտը այլոց, իրենք սակայն քարի նըման պաղ, անըզգալյ,
Եւ փորձութեան մէջ իլնալու դանդաղկոտ են:
Արդարօրեն
կը ժառանդեն անոնք չեորձները երկնային, եւ կը խնայեն
Ու տիրականն իրենց դեմքին, իակ ուրիչներ՝ միայն տընտես
ԵՆ դերակա իրենց դիրքին:

Ամրան ծաղիկն ամրան Համար
Բաղցըը է միչտ, թէեւ կապրի ու կը մեռնի ան ինքզինքին
Համար միայն. բայց ծաղիկն այս Թէ բոնըւի տարափոխիկ
Ըստոր ախտէ, ամենաստոր սէզն աւելի կրնայ անոր

վեՀությւնն իակ գեր-անդրանցնել
Բաներն անդամ իրենց գործքովլ ամենադառն կրնան դառնալ.
Շուչաններու նըման որոնք կը բորբոսին ու կը Հոտիին,

Աւելի քան՝ ախտավարակ, չարաւալից սեզերը վատ:

95

How sweet and lovely dost thou make the shame
Which, like a canker in the fragrant rose,
Doth spot the beauty of thy budding name!
O in what sweets dost thou thy sins inclose!
That tongue that tells the story of thy days
(Making lascivious comments on thy sport)
Cannot dispraise, but in a kind of praise,
Naming thy name, blesses an ill report.
O what a mansion have those vices got
Which for their habitation chose out thee,
Where beauty's veil doth cover every blot,
And all things turns to fair that eyes can see!
 
Take heed (dear heart) of this large privilege:
The hardest knife ill used doth lose its edge.

(69) Որքա՛ն աիրելի ու Քաղցը կ՚ընես դուն մեղքն ու ամօթ,
Որոնք կը գտնեն ծաղկող անունիղդ մէջ գեղեցկութիւն,
Ինչպես չարակեղ ախտըն վարդին մէֆ բուրող, Հոտաւէտ: Ը
դուն մեղքերդ ի՛նչ քաղցրութիւններով կը չրջափակես
Հապա այն լեզուն որ կը պատմէ Քու կեանքիդ պատմութիւնն
Ընելով պազչոտ ակնարկութիւններ կայթատօն ժամանց

Քու փմայելքներուն) գովեստով միայն կրնայ պարսաւել,
Անունդ յիչելով, կարծես կը դովէ զբրոյցներն իակ չար:
Հ, ի՛նչ ապարանք մոլությիւններն այն ունին գրրաւած,
Իրենց բնակութեան ճամար Քե՛զ միայն այսպէս ընտրելու,

Եւ ինչ որ կրնան աչքերը տեսնել կարծես կը դառնան Թ.
Արդէն գեղեցիկ - Հ
Եղիր ուչադիը, ոփ իմ ախրելիս, :
Դանակը անդամ սրխալ գործածուած կը կորաընցընէ Բա

Սորութիւնը իր երկսայրի չեղբին: Հ

96

Some say thy fault is youth, some wantonness,
Some say thy grace is youth and gentle sport;
Both grace and faults are loved of more and less:
Thou mak'st faults graces that to thee resort.
As on a finger of a throned queen
The basest jewel will be well esteemed,
So are those errors that in thee are seen
To truths translated, and for true things deemed.
How many lambs might the stern wolf betray,
If like a lamb he could his looks translate!
How many gazers mightst thou lead away,
If thou wouldst use the strength of all thy state!
 
But do not so; I love thee in such sort,
As thou being mine, mine is thy good report.

(70) Ոմանք մ"ըսեն յանյանքն է քու երիտասարդ միչտ երեւնալդ,
հակ ոմանք ալ՚ քու ցոփությիւնդ: Ոմանք կ՚ըսեն Թէ արդարեւ
ՇընորԳԸ քու երիտասարդ. լինելըդ է, նաեւ գողտրիկ

Քու Հաճոյքները վաղանցուկ: Թէ չնորՀ եւ Թէ յանցանք, սըրխալ,
էւել պակաս, որեչ չափով աիրելի են: Դուն լանցանքներն
ՇրնորՀներու կը վերածես, որոնք քեզի մապաստանին:
Ինչպէս դաճին վըրայ բազմած ԹագուՀիի մը մատին մրա
Ամենավատ գոճարն անդամ չատ Թանկագին կըր գնաձատուի,
Նոյնը Նաեւ այն յանցանքներն որոնք Քու մժէջըդ մ երեւին,
Ճչմարտությիւն կը մեկնըւին, եւ ճՃչժարիտ կը նկատուին։
Գայլը դաժան քանի" դառնուկ կրնայ խաբել, մոլորեցնել,
Թէ կարենայ փր արտաքին երեւոյթին դառան տեսք տալ)
Քանլի՞ դիտող. պիտ կարենաս մոլորեցնել, Թէ գործածես
Ուժը ամբողջ քու վեՀութեան, եւ Քու դիրքին, եւ քու չուքին։
Բայց դուն այդպես մ՚ըներ երբեք. զի այնպիսի ձեւով մը քեզ
Ես կը աիրեմ, որ իմըս դուն մժիչտ լինելով, իմըս նոյնպէս

կը դառնայ այն բարի Համբաւն որ դուն կուտաս:

97

How like a winter hath my absence been
From thee, the pleasure of the fleeting year!
What freezings have I felt, what dark days seen!
What old December's bareness every where!
And yet this time removed was summer's time,
The teeming autumn big with rich increase,
Bearing the wanton burthen of the prime,
Like widowed wombs after their lords' decease:
Yet this abundant issue seem'd to me
But hope of orphans, and unfathered fruit,
For summer and his pleasures wait on thee,
And thou away, the very birds are mute;
 
Or if they sing, 'tis with so dull a cheer
That leaves look pale, dreading the winter's near.

(79) Որքա՛ն Ճմրան է նըման իմ բաժանումը քեզմէ,

Փախչող տարուան դուն Հաճոյք/ ի՛նչ սառ. օրեր ըզգացի,

ի՛նչ մութ օրեր ապրեցայք Դեկտեմբերի ալեւոր
ի՛նչ մերկությիւն ամենուր
Եւ բաժանման այս օրերն՝
Եղանակին մէջ ամրան. աչունն յորդող, մեծ, Հարուստ
Առատութեամբ, կըրելով իր առաջին չրուայլ բերքն,
Արգանդներու Տ նրման՝ այրիներու, մաՀէն վերջ
Իրենց գըլուխ» տերերուն:
Լիառատ բերքն այս սակայն
Ինձ կը Թըւի Թէ լոկ յոյսն է որբերուն, եւ անծայը
Պտուղներուն, ծընունդին. որովՀետեւ թէ ամառն
Եւ թէ անոր Հաճոյքներն քեզ կը սպասեն լիովին:

Եւ դուն Հեռու, թԹուչուններն անդամ լուռ. են, Հաժըը են.
Թէ իակ երգեն, ցնծութիւնն անոնց այնքան 5 տրխուր
ՈՐ տերեւներն իակ կարծես դալկացած են, աոսկալով

Թէ մօտալուտ է նորեն սառնամանիքը 4ըրժրան:

98

From you have I been absent in the spring,
When proud-pied April (dressed in all his trim)
Hath put a spirit of youth in every thing,
That heavy Saturn laughed and leapt with him.
Yet nor the lays of birds, nor the sweet smell
Of different flowers in odour and in hue,
Could make me any summer's story tell,
Or from their proud lap pluck them where they grew:
Nor did I wonder at the lily's white,
Nor praise the deep vermilion in the rose;
They were but sweet, but figures of delight,
Drawn after you, you pattern of all those.
 
Yet seemed it winter still, and, you away,
As with your shadow I with these did play.

(81) Ես դարունին քեզմէ Հեռու մրնացի,
Երբ բազմերանդ Հրպարտ Ապրիլը անպես
Զգեստաւորուած իր զարդերովը բոլոր,
ԱԺԷՆ ինչի երիտասարդ չունչ կուտայ,
Անդամ խոժոռ Սաթուռնոսին խինդ, ժպիտ,
Եւ իրեն Հետ ցատկոտելով, պարելով:

Բայց ո՛չ երդերն Թոչուններուն դայլայլիկ,
Եւ ո՛չ տարբեր ծաղիկներուն քաղցըր բոյբն
Իրենց դեղով ու բուրմունքով, կրնային
Ամառնային Հեքիաթ պատմել տալ ինծի.
Եւ կամ անոնց Հրպարտ գիրկեն, ածուեն,

Ուր աճեցան, զանոնք քաղել ուզէի:
Ոչ չուչանին Ճերմակութեան սքանչացայ,
Մչ ալ վարդին մուգ-կարմիը գոյնն գովեցի,
Թէպէտ անոնք միմիայն բաղցըը էին,
Եւ բերկրութեան իբըը կերպար ալ դծուած.
Օրինակեղ օրինակուած, դուն տիպար

Եւ նախատիպ էիր բոլոր միւաներուն:
Բայց տակաւին ձրմեռ ըլլալ կը Թըւէր,
Կը խաղայի, կը զբաղէի անոնցմով:

99

The forward violet thus did I chide:
'Sweet thief, whence didst thou steal thy sweet that smells,
If not from my love's breath? The purple pride
Which on thy soft cheek for complexion dwells
In my love's veins thou hast too grossly dyed.
The lily I condemned for thy hand,
And buds of marjoram had stol'n thy hair;
The roses fearfully on thorns did stand,
One blushing shame, another white despair;
A third, nor red nor white, had stol'n of both,
And to his robb'ry had annexed thy breath,
But for his theft in pride of all his growth
A vengeful canker eat him up to death.
 
More flowers I noted, yet I none could see
But sweet or colour it had stol'n from thee.

(88) Առաջին բացուած մանուչակն այսպէս մանդ իմանեցի.
ՈԺ դուն քաղցրիկ դող, ուրտեղե՝ն գողցար դուն քու քաղցրությւնդ
ՈՐ «ՐԴ կը բուր, ԵԹԷ ոչ չունչէն իմ սիրելիի:
Վրրայ է բազմած՝ դեմքիդ դոյն տալու, իմ ախրելիիս
Երակներուն մէջն ես ամբողջովին նաեւ Թաթախեր»

փակ չուչանը ես դատապարտելի քու ճերմակ ձեռքիդ
Փողութնան Համար, ինչպէս կոկոններն ալ ուրձի, որոնք
Հիւակեն մազերուղ գողն էին դարձեր. վարդերը վախով
կարծես «փուչերու վրայ էին նստած», ժէկը՝ ամօլԹէն
Շիկնած, կարմըրած, միւսը Ճերժըկած մուսաճատույթյիւն.
երըորգն՝ ո՛չ կարմիր, եւ ոչ ալ ճերմակ, երկուքէն դողցած,
Եւ հր գողութեան էր միացուցած բոյրը քու չունչին,
Բայց հր դողութեան պատճառաւ, եւ մԱ ամբողջ պարծենկոտ

Աճման Հակառակ, վրրէժխնդիր ախտը զինքն էր կերած,
ՑծըմաՀ ըսպառած:
Բազմաթիւ ուրիչ եւըս ծաղիկներ

Ես նչմարեցի, սակայն անոնց 51 ո՛չ մէկը տեսայ
ՌԸ գողցած չըլլար կա՛մ քու քաղցրութիւնդ, կամ դեմքիդ Էրանգ:
Անթիլիաս

100

Where art thou, Muse, that thou forget'st so long
To speak of that which gives thee all thy might?
Spend'st thou thy fury on some worthless song,
Dark'ning thy pow'r to lend base subjects light?
Return, forgetful Muse, and straight redeem
In gentle numbers time so idly spent;
Sing to the ear that doth thy lays esteem
And gives thy pen both skill and argument.
Rise, resty Muse, my love's sweet face survey,
If Time have any wrinkle graven there;
If any, be a satire to decay,
And make Time's spoils despised every where.
 
Give my love fame faster than Time wastes life;
So thou prevent'st his scythe and crooked knife.

(83) Ո՞ւր ես, ո՛վ Մուսա, որ այսքան երկար ժամանակով դուն
Կը մոռնաս խօսիլ անոր մասին որ քու ուժըրդ ամբողջ
Քեզ կը չըրնորՀե. միթէ կը վատնե՞ս քու զայրոյթըդ դուն
Խումբ մը անարժեք երգերու վըրայ, նրսեմացնելով
Ուժըդ, որպէս զի լոլս տաս դուն այսպէս անարդ նիւթերու
Շուտ վերադարձիր, մոռացկոտ Մուսա, ուղղակի փրկէ
Մեղմ քերթուածներով ժամանակը որ այնքան ծուլօրէն
Ջուր վատնըւեցաւ։ Դուն այն ականջին՝ քեզ գրնաձատող,
երգե քու երգերդ, որ նաեւ գրչիդ Թէ ճարտարութեան,
Թէ" փաստարկութեան չնորձներ կ՞ըրնծ այէ:
Դուն ոտքի՚ կանգնէ,
Մունք, Հանգչող Մուսաչ ուսումնասիրէ դէմքը սիրուծւոյս,

Ժամանակն եթէ երբեք կնճիռներ քանդակած ունի,
Առնըւազըն դուն երդիծանք գդըրէ ընդդեմ փատումի,
Արձամարձելու ինչ որ Ժամանակն աւերածներն մԱ
Փորձէ տարածել:
Տուր աիրոյս Համբաւ, աւելի արագ

Քան կեանքը վատնել կրնայ Ժամանակն, որպէս զի այսպէս
Դուն կարող լինիս արգիլել անոր մանդաղն մաճաբեր,
Եւ ինչպէս նաեւ չարիքը անոր կեռ, ծուռ դանակին։

101

O truant Muse, what shall be thy amends
For thy neglect of truth in beauty dyed?
Both truth and beauty on my love depends;
So dost thou too, and therein dignified.
Make answer, Muse: wilt thou not haply say,
'Truth needs no colour with his colour fixed,
Beauty no pencil, beauty's truth to lay;
But best is best, if never intermixed'?
Because he needs no praise, wilt thou be dumb?
Excuse not silence so, for't lies in thee
To make him much outlive a gilded tomb,
And to be praised of ages yet to be.
 
Then do thy office, Muse; I teach thee how
To make him seem long hence as he shows now.

(54) ՈՎ ծոյլ Մուսա, ինչպեքս դուն քեզ արդարացնել
Պիտի փորձես, գեղեցկութեամբ դեղաներկուած
Ճչմարտութեան Հանդ էա գործած զանցառութեանդ:
Ճչմարտությիւն, գեղեցկությւն, երկուքըն ամ
Միրելիէս կախում ունին, ինչպէս էւ դուն, ։

Եւ մայն անով փառաբանուած եւ մեծ արուած:
Պատասխան տուր, ո՛վ դուն Մուսա. պլփիտ՝ չրաէի՞ր,
Գոյնը Հաստատ ճՃչմարտույթյեւնն ուրիչ գոյնի
Ի՞նչ պեաք ունի. գեղեցկությունն լակ՝ մատփաի
Ճչմարտութթւնն իր գծելու. զի լաւագոյն

Ի լաւադույն, առանց երբեք ժխախառնուելութ
Ուրեմըն մո՞ւնք պիտի մընա, զի գովեստի
ԱՆ պէաք չունի. Քու լըռութիւնդ չէ չքմեղանջ։
Ճիտիդ պարտքն է կենդանացնել զայն ռակեզօծ
Դամբարանէն, փառաբանույի որ դեռ գալիք
հակ դարերէն։
Ուրեմն, Մուսա", Քեզ սորվեցնեմ

Մառայութիւնըդ կատարել, որ ան երկար
ժամանակ վերֆ նոյնն երեւի այժըմ ինչպէս
ԱՆ վերեւի

102

My love is strength'ned, though more weak in seeming;
I love not less, though less the show appear:
That love is merchandised whose rich esteeming
The owner's tongue doth publish every where.
Our love was new, and then but in the spring,
When I was wont to greet it with my lays,
As Philomel in summer's front doth sing,
And stops his pipe in growth of riper days:
Not that the summer is less pleasant now
Than when her mournful hymns did hush the night,
But that wild music burthens every bough,
And sweets grown common lose their dear delight.
 
Therefore like her, I sometime hold my tongue,
Because I would not dull you with my song.

(82) Արտաքնապես Թէպէտ տըկար կ երեւալ,
Սէրըս սակայն կը զօրանայ աւելի.
ծա նըւազ չէ ոը կը սիրեմ, Թէպէտեւ
Արտաքին տեսքն այսպէս նըւազ ցոյց կուտա:
Այն աէըը զոր տիրոֆ լեզուն ամէն տեղ

ԿԸ տարած է, զայն չափազանց գովելով,
ՍԷԸՆ այդ կարծես չուկայի մէջ վաճառքի
Հանուած ապրանք ներկայանար մի միայն:
Զայն երգերով երբ ողջունել մ ուզէի,
Ինչպէս սոխակը Ֆիլօմել մ աւետէ
Ամրան գալուստը ր բակիզբին երգելով,
Եւ Ը դադրի, կը դաղրեցնէ իր էրդերն
Երբ հր օրերը Հասուննան ու աճին:
Ոչ Թէ ամառն որովՀետեւ աւելի
Նազ Հաճելի է Հիմա, քան ողբակոծ
Երբ երգերով կ՚անդորըացնէը գիչերներն,
Այլ խելացնոր Վայներդութեամբ ամէն ճիւղ
Իր մանկերգու բեռնաւորուած կը ճնչէ,
Եւ միասին աճած, մեծցած քաղցըութիւնք
ԿԸ կորանցնեն իլենց այնքան սիրելի
Բերկըութեան Հետ նաեւ իրենց Հրրապոյը:
Ուստի, են նըման ես այ, իմ յեցուն
Ջոպել էրբեւմըն որձեմ, քանի էս

պծլ Կրբեմ ըն կը փոր Ք
Իւ երգերովա քեզ ձանձրացնել չեմ ուզեր:

103

Alack, what poverty my Muse brings forth,
That, having such a scope to show her pride,
The argument all bare is of more worth
Than when it hath my added praise beside.
О blame me not if I no more can write!
Look in your glass, and there appears a face
That overgoes my blunt invention quite,
Dulling my lines, and doing me disgrace.
Were it not sinful then, striving to mend,
To mar the subject that before was well?
For to no other pass my verses tend
Than of your graces and your gifts to tell;
 
And more, much more than in my verse can sit,
Your own glass shows you, when you look in it.

(48) Հպարտությւնն մԱ ցուցնելու տարողութեան Հակառակ,
ի՛նչ խեղճությւն Ներչնչումի-Մուսաս, աւա՛ղ, մ ընծայ է,
Երբ ամբող մերկ փաստարկութիւն մը աւելի կը զորէ
Քան երբ ունի իմ մաւելեալ գովեստի խօսքը հր Հետ։

Մե մեղադրեր այլեւս եթէ չը կարենամ գրրել ես.
Հայելիիցդ մէջ դուն նայէ, դէմք մը այնտեղ կերեւի,
Որ բաւական գերազանց Է քան ուրուագիծն իմ նըսեմ,
ՈՐ փի տողերն՝ անձըրապոյը, զիս՝ ապաչնորձ կը դարձնեն:
Բարելաւել Թէ կը շանաս, մեղանչական չե արդեօք

Եղծել այն ինչ առաք արդէն գեղեցիկ ձր ու սիրուն:
ՔերԹողական իժ տողերուն դիտումն իրաւ ժի միայն
Գերազանցել Է պատմելով, Հըրապոյրներդ, եւ անձիդ
ՇընորՀներուն առատաբաչխ ճառագայթումն ամենուր:

Եւ աւելի, չատ աւելի քան իժ տողերըս մ րսեն,
Քու Հայելիդ Քեզ Ջոյց կուտայ, երբ դուն նայիս անոր մէջ:

104

To me, fair friend, you never can be old,
For as you were when first your eye I eyed,
Such seems your beauty still. Three winters cold
Have from the forests shook three summers' pride,
Three beauteous springs to yellow autumn turned
In process of the seasons have I seen,
Three April perfumes in three hot Junes burned,
Since first I saw you fresh which yet are green.
Ah! yet doth beauty, like a dial-hand,
Steal from his figure, and no pace perceived;
So your sweet hue, which methinks still doth stand,
Hath motion, and mine eye may be deceived;
 
For fear of which, hear this, thou age unbred:
Ere you were born was beauty's summer dead.

(87) տՔաղցըը բարեկամ, ինծի Համար դուն պիտ չը կարենաս
Երբեք Տերանալ, զի այնպէս ինչպես առաջին անգամ
Աչքըս Քեզ տեսաւ, քու դեղեցկութիւնըդ մինչեւ այսօր

Նոյնը կը մնայ Եղանակներու չրֆափոխութեամբ
Տեսեր եմ արդէն երեք տօթակէզ ամառներուն պերճ

Հրպարտութենէն երեք ցրտաչունչ 4ըրմեռներն ինչպես
Շատ բան թԹշթափեր, երեք գեղեցիկ գարուններ դեղին
Աչնան փվերածուեր. առաջին անդամ Քեզ ինչաէս տեսայ
Քու Թթարմութեան մէջ, այն օրէն ի փեր, երեք Ապրիլներ
Իրենց բոյրերով երեք Յունիսի Հուրով խանձուեցան,
Բայց դուն կը մընաս տակաւին դալար, եւ կանաչ ու թարմ:
Զերթ դեղեցկութիւնը անոր դէմ քէն, արեւ-ժամացոյց
Սրլաքի նման, գողնալ կը փոլանէ, բայց չի նչմարուիը
Ոչ մէկ քայլ առաֆ, նոյնպէս նաեւ քու դեմ ջիղ Քաղցըը գոյնն
Որ ինձ տակաւին կը Թըւի մնայուն, մԱ չարժունությիւնն
Ունի, եւ ուստի կրնայ իժ աչքիս խաբկանք պատճառել:
Եւ որուն փախէն, լո դուն ինծ ի. դուն տարիքդ մառնես
ԱՆՏ ին, անսերունդ. դուն դեռ չը ծնած, այդ գեղեցկութեան
Ամառն Էր մեռած:

Աճթիլիաս

105

Let not my love be call'd idolatry,
Nor my beloved as an idol show,
Since all alike my songs and praises be
To one, of one, still such, and ever so.
Kind is my love to-day, to-morrow kind,
Still constant in a wondrous excellence;
Therefore my verse, to constancy confined,
One thing expressing, leaves out difference.
'Fair, kind and true' is all my argument,
'Fair, kind, and true', varying to other words,
And in this change is my invention spent,
Three themes in one, which wondrous scope affords.
 
'Fair, kind, and true' have often lived alone,
Which three till now never kept seat in one.

(56) Ոչ ալ աիրելիա՝ իբրեւ մի կուռքի լոկ ցուցադրութիւն,
Հաւասարապէս մէկին են ուղղուած, եւ անոր մասին,
Եւ այժըմ նոյնպէս, մինչեւ յաւիտեան պիտի նո՛յն մրնան։
Այսօր աները իմ ազնիւ է այնպէս, եւ վաղը նոյնպես

Ազնիւ պիտ լինի, եւ դեռ տեւապէկս՝ Հրաչալիօրեն,
Եւ Ժիչտ դերազանց: Ուստի Քերթուածն իմ սաճմանափակուած

Ա փոփախութնան մասին պիա՚ լինի արտայայտելրվ
Մի միայն մէկ բան, տարբերութիւնները դուրտ թողնելուի

Գեղեցիկ, բարի, նաեւ ճչմարիտ» կէտերն են ամբողջ

Նկարագրում իս. «Գեղեցիկ, բարի, նաեւ ճչմժարիտ,»
Ֆարբերակելով ասոնց պես ուրիչ բոլոը բառերեն.
Ա» մոփոախութոն մէք էր կայանայ Հրնարքե իմ գիւաին,
Մեկի մէջ այսպես երեք տարբեր նիւթ, որ Հրրաչալի

Ֆեսադաչտ կուտայ, զայն տեսնել դիտող եւ ըժբոնողին:
Գեղեցիկ, բարի, նաեւ ճչմարիտ» յաճախ են ապրած
հրարմ է անքատ: Այս այն երեքն են որ մինչեւ Հիմա
Մէն եւ նոյն անձին մէջ չեն բրնսկած, աթոռակալած:

106

When in the chronicle of wasted time
I see descriptions of the fairest Wights,
And beauty making beautiful old rhyme
In praise of ladies dead and lovely knights,
Then in the blazon of sweet beauty's best,
Of hand, of foot, of lip, of eye, of brow,
I see their antique pen would have expressed
Even such a beauty as you master now.
So all their praises are but prophecies
Of this our time, all you prefiguring,
And, for they looked but with divining eyes
They had not skill enough your worth to sing:
 
For we, which now behold these present days,
Had eyes to wonder, but lack tongues to praise.

(98) Երբոր փվատնըւած ժամանակին մէջ Հին տոմարներուն
Նկարագրությիւնը գեղեցկագույն Շակներուն ես
կարդամ ու տեսնեմ, ուր գեղեցկություն կը գեղեցկացնէ
Հընաւանդ տաղեր եւ տողայանդեր ի դուվեստ մեռած
ՖիրուՀիներուն, եւ Հրրապուրիչ այ ասպետներու,
Ժ, ես այն ատեն նկարագրութեան մէջ բոցեղ ու պերճ :

Քաղցըը գեղուծւոյն պերճագդեղ 4եռքին, արունքին,. չՀր(Թունքին,
Աչքին եւ յօնքին, կը տեսնեմ ինչա էս Գգրրիչն անոնց Հին
Պիտի կարենար պատկերացընել նոյնիսկ այնպիսի
Գեղեցկությւն որ դուն ինքըդ Հիմա կը տիրապետես:
Ուստի գովեստնեըն ամբող որ անոնք կը չռայլէին,
Մեր ժամանակին Համար. Ժիմիայն մարդարէութեան
Նախագուչակներ կրնան նկատույել, ամենքըն ալ Քեզ
Նկարագրելով:
Եւ որովՀետեւ անոնք միմիայն
Իրենց էրկնային աչքերով կարծես կ ուզէին նայել,
Քեզ բաւականին չունէին անոնչք՝ արժանիքը Քու
Երգելու Համար, որովՀետեւ մենք որ Հիմա ներկայ

Օրերն կը գիտենք, Հիացմունքու չի մեր աչքերն ունինք,

Բույց լեզուներն Էն՝ գդոփվաբանելու, որ մեզ կը պակաին։

107

Not mine own fears, nor the prophetic soul
Of the wide world, dreaming on things to come,
Can yet the lease of my true love control,
Supposed as forfeit to a confined doom.
The mortal moon hath her eclipse endured
And the sad augurs mock their own presage,
Incertainties now crown themselves assured,
And peace proclaims olives of endless age.
Now with the drops of this most balmy time
My love looks fresh, and Death to me subscribes,
Since spite of him I'll live in this poor rhyme,
While he insults o'er dull and speechless tribes.
 
And thou in this shalt find thy monument,
When tyrants' crests and tombs of brass are spent.

(96) Ո՛չ իժ անձնական փախերըա, եւ ո՛չ մժարդարէական
Հոգին ընդարձակ այս լայն աչխարին, գալիք բաներու
Վրայ երազելով, կրնան ճչմարիտ իմ աիրոլ տրւած
Պայմանաժամ գրոյն զսպել փոխանցումն, ենթադրելով զայն

ՏՖուղանք ու փրկանք արգելափակուած դատապարտութեան:

ՏԱ, մաղթաձարեր 5 մաՀկանացու Լուսինը արդէն
Խաւարումը իր, կը ծաղրեն տխուր չարագուչակներ
Իրենց նչանները կանխագուչակ. եւ ամէն ինչ որ 3
Անորոչությիւն Էր, աճա Հիմա փվատածՀ ինքզինքնին
կը պսակադըեն, եւ խաղաղութիւն կը լայտարարէ
Դափնեպսակներ անվերջ դարերու:
Եւ կաթիլներով
Այժըմ յանկուցիչ այս ժամանակին, աէրըս աւելի
Թարմ է քան երբեք, եւ Մազը այսպէս ինծի ենթարկուի,
Քանի Հակառակ իր կամջին պիտի ապրիմ ես այս խեղճ
Ֆողայանդին մեջ, մինչ ան անարգանք Համըը, անձրապոյը
Ցեղախումբերու վըրա կը թափե.
Պիտի գտնես դուն մուչարձանը Քու, բոնակալներու -
Սաղաւարտներն երբ եւ գերեզմանները պղնձակուու
Ալ մաչած կ՚ըլլան:

Աճթիլիաս

108

What's in the brain that ink may character
Which hath not figured to thee my true spirit?
What's new to speak, what new to register,
That may express my love, or thy dear merit?
Nothing, sweet boy; but yet, like prayers divine,
I must, each day say o'er the very same,
Counting no old thing old, thou mine, I thine,
Even as when first I hallowed thy fair name.
So that eternal love in love's fresh case
Weighs not the dust and injury of age,
Nor gives to necessary wrinkles place,
But makes antiquity for aye his page,
 
Finding the first conceit of love there bred,
Where time and outward form would show it dead.

(100) Ի՞նչ կայ մելանով որ ուղեղին մէջ արձանագրրել
կարելի ըլլա, զորըս ճչմարիտ, իսկական Հոգիս
Ներկայացուցած չէ երբեք քեզի: ի՞նչ նոր խօսելիջ,
Ի՞նչ կայ Հիմա նոր արձանագրելիք, որ արտայայտէ
Սէրըս քու Հանդէպ, եւ կամ Թանկագին քու արժանիքներդ:
Ոչինչ, Քաղցըը տղայ. եւ սակայն նըման բարեպաչտական
Խնդրանք աղօթքի, ես իւրաքանչիւը օր պէտք է կրկնեմ

Ճիչտ նոյնը նորէն, Հին բաները Հին չը Համարելով,
Դուն՝ ի՛մըա, եւ ես՚ քոււկըդ մչտապէա, ճիչտ ինչպէս ոը երբ
Առաջին անդամ արբացուցի քու անունըդ Քնքուչ:
Որպես գի երբեք մչտնջենական սէրը աիրոյ Թարմ
Իբ վիճակին մեֆ չը կչոէ, կըրէ, աւերն ու փոչին,
վերքն ժամանակին, ոչ այ տեղի տայ Թէ իակ անՀրաժեչտ
Խոր կնճիոներու, այլ որպէս զի ան ՀընութԹյիւնն ընէ
Ընդմիչտ իր ծառան, գտնելով այնտեղ առաշին արնած
ՍՄընապարծութիւնը մաքուր իրո, ուրտեղ ժամանակն
Ու արտաջին կերպն ու երեւոյթները ցոյց պիտի տան
Ու ներկայացնեն զայն արդէն վախճանն հր գրտած, մեռած:

109

O, never say that I was false of heart,
Though absence seem'd my flame to qualify.
As easy might I from myself depart
As from my soul, which in thy breast doth lie:
That is my home of love: if I have ranged,
Like him that travels I return again,
Just to the time, not with the time exchanged,
So that myself bring water for my stain.
Never believe, though in my nature reign'd
All frailties that besiege all kinds of blood,
That it could so preposterously be stain'd,
To leave for nothing all thy sum of good;
 
For nothing this wide universe I call,
Save thou, my rose; in it thou art my all.

(107) Բընաւ մի ըսեր Թէ ես իմ արտովըա չեի անկեղծ,
Հակառակ նոյնիակ բացակայութեան ոբ չափաւորել
Բոցն իմ կը Թըւէր. ինքզինքես կրնամ ես նոյն դիւրութեամբ
Բաժնըւիլ, ինչպէս ես իմ Հոդինս, որ քու կուրծքիդ մէջ
Հանդչած կը պառկի. այդ՚ բրնակարան տունն Է իմ աիրոյս:
ԹԷ Հեռացած եմ չրջագայելով, ճամբորդի նըման,
Ես կրկին, նորեն կբ վերադառնամ, ճիչտ ժամանակին,
Ո՛չ փոխանակուած ժամանակին Հետ, որպէս զի անձամբ
Ջուր բերեմ ես իմ աղտին, արատին: Թեպետ բնութեանս մէջ
՚ փչխեցին բոլոր տրկարութիւններ որոնք ամեն կիրք,
Տրրամադրութիւն կը չրֆապատեն, երբեք մի՛ Հաւտար,
Թէ կրնայ բնութիւնս այնքան անՀեԹելթ, այլանդակօրէն
Արատաւորուիլ, ոչինչին թողուլ գումարը ամբողջ
մու բարի Հոգւոյն: է

ՈրովՀետեւ ես «ոչինչ» կը կոչեմ
Տիեզերքն ամբողֆ, բացի քու անձէն, ո՛փ իմ վարդը դուն.
Հ. 5 Խ 6» Փ Գ ԽՃ Ծր Ժ" Է

ՀՊ5 Հ" Փ

110

Alas 'tis true, I have gone here and there,
And made myself a motley to the view,
Gored mine own thoughts, sold cheap what is most dear,
Made old offences of affections new.
Most true it is that I have looked on truth
Askance and strangely; but, by all above,
These blenches gave my heart another youth,
And worse essays proved thee my best of love.
Now all is done, have what shall have no end:
Mine appetite I never more will grind
On newer proof, to try an older friend,
A god in love, to whom I am confined.
 
Then give me welcome, next my heaven the best,
Even to thy pure and most most loving breast.

(121) Աւա՛զ, ճչմարիտ Է որ ամէն կողմ Թափառած եմ ես,
Ինքգինջա միմոսի վերածելով միչտ զիս դիտողներուն,
Եւ իմ խոկմունքներս դաչունաճարած, ինչ որ ամէնէն
Մուղն Էբ ինձ Համար՝ աժանի ծախած, Հին Թչնամանքներս
վերածած եմ ես նոր նոր սէրերու:
Ճչմարիտ է չատ
ՈՐ ճչմարտութեան վըրայ իմ աչքի ծայրով էմ նայած
Եւ տարօրինակ կասկածանքներով. բայց այս բոլորով
Հանդերձ փախերն այն տրւին ամէնէն աւելի սրտիս
Ուրիչ տեսակի եռանդ պարմանի, եւ ամէնէն վատ

Փորձերըս եղի ապացոյց եղան լաւադոյն սիրո:
Հիմա ամէն ինչ վախճանին Հասած, ունիմ այն որ է
Անվախճանելի. ախորժակս երբեք պիտի չաղամ ես
Որոնելով նոր փաստեր ինձ Համար, բարեկամ մը Հին

Նորէն փորձելով, աստուած ժը ախրով, որուն բանտարկեալն
Արդ, ողջունեն գիա, ով դուն իմ լաֆորդ

Լաւագոյն երկինք, եւ մինչեւ անդամ Թոյլ տուր որ մտնեմ
Քու մաքրամաքուր եւ սիրատոչոր այդ կուրծքիդ ծոցին:

111

O for my sake do you with Fortune chide,
The guilty goddess of my harmful deeds,
That did not better for my life provide
Than public means which public manners breeds.
Thence comes it that my name receives a brand,
And almost thence my nature is subdued
To what it works in, like the dyer's hand:
Pity me then, and wish I were renewed,
Whilst like a willing patient I will drink
Potions of eisel 'gainst my strong infection;
No bitterness that I will bitter think,
Nor double penance to correct correction.
 
Pity me then, dear friend, and I assure ye
Even that your pity is enough to cure me.

(117) իմ աիրոլս, իմ բարիքին Համար այսպէս դուն քու Բախտյին
Ֆեռքու/ մուզես յանդիմանել վըրնասակար արարքներուս
Չար, յանցաւոր չաստուածուին, որ իմ կեանքին Համար ոչինչ
Աւելի լաւ ապաճովել կարողացաւ, քան միջոցներն
Այն Հանրային որոնք միայն Հանրածանօլժ կենցաղներու
կուտան ծըրնունդ:
Այսպէս Է որ անունը իմ կը խարանուի,
ԳՐԵԹԷ այդպէս իժ բընութիւնըս կ՚երԹթարկուի այն գործերուն
Որոնց էջն եմ, նրման ձեռքերն ներկարարին: 0, մեղքըցիր
Ուրեւրն ինծի, եւ մաղթէ որ փվերանորող ես զարդարուիմ:
Մինչ, նոյն ատեն, ինչպէս Հիւանդ մը Հընազանդ ու կամեցող,
Պիտի խմեմ ես քացախի ումպ, դեղաֆուր, ընդդեմ ուժեղ
վարակում իա. ոչ մէկ դառն դեղ ես դառնութիւն պիտ Համարի,
Եւ ոչ կրկին ապաչխարանք՝ արրբագըրուածն սրբագրելու:

Գրթա ինծի, ուրեմըն դուն, ո՛վ բարեկամ իժ աիրելի,
Եւ էս Քեզի կը Հաւատամ Թէ մինչեւ իակ լոկ դույթը Քու

Բաւ Է որ ես փվերագտնեմ ինքզինքա՝ առող ամբողջովին:

112

Your love and pity doth th'impression fill
Which vulgar scandal stamped upon my brow,
For what care I who calls me well or ill,
So you o'er-green my bad, my good allow?
You are my All the world, and I must strive
To know my shames and praises from your tongue;
None else to me, nor I to none alive,
That my steel'd sense or changes right or wrong.
In so profound Abysm I throw all care
Of others' voices, that my Adder's sense
To critic and to flatterer stopped are.
Mark how with my neglect I do dispense:
 
You are so strongly in my purpose bred
That all the world besides me thinks th'are dead.

(111) Ս էրն ու դութը Քու կը ծածկեն կընիքն ու կաղապարն որ
Ռամժիկ նախատինքը դբրոչմեց իմ ճակատին վըրայ,
հսչ փոյթ թէ ով զիս լաւ կամ վատ կոչե որջան վատն իժ դուն
կանաչածածկես, լաւրս Թոյլատրես:
Իւ ամբողջ աչխարձն
Ես դուն, եւ ճանչնալ պէտք Է ես ջանամ" միայն Քու բերնէն,
ԱԺօԹթ արարքներս, նաեւ դուվեստներս. ինձ Համար ուրիչ
Ոչ ոք, եւ ոչ ալ ուրիչ ոեւէ մէկին Համար ես
Գոյ եմ կամ կապրի. այդ Է պողպատե ըզգացումը իմ, -

կամ փոփոխութիւն դել. լու, կամ սխալ:
Ե Այնպիսի խորունկ
Անդունդի մը մէջ կը Ֆետեմ ամբող Հոդն ուրիչներու
Ջայներուն, խօսքին, որ իմ օձաթոյն իակ ըզգայարանքա

Քննադատին դէմ կաժ չողոքոր Թին դադրած, կանդնած են.
Նչէ՚ ԹԷ ինչպես ես անտեսելու զանոնք կրարձակեմ։
Այնքան դուն պասին կերպով նոլնացած ես նպատակա,

Որը բացի քեզմէ ամբողջ աշխարձն Է մեռած ինձ Համար:

113

Since I left you, mine eye is in my mind,
And that which governs me to go about
Doth part his function, and is partly blind,
Seems seeing, but effectually is out;
For it no form delivers to the heart
Of bird, of flow'r, or shape, which it doth latch:
Of his quick objects hath the mind no part;
Nor his own vision holds what it doth catch:
For if it see the rud'st or gentlest sight,
The most sweet favour or deformed'st creature,
The mountain, or the sea, the day, or. night,
The crow, or dove, it shapes them to your feature.
 
Incapable of more, replete with you,
My most true mind thus maketh mine eye untrue.

(104) Քեզմէ Հեռանալ որ ըստիպունցալ, այն րոպէէն իակ
ԱչՔըս մտքիս մէջն է նստեր կարծես, եւ անիկա ոը
Շարժումները իժ կը կառավարէ, մԱ պաշտօնը ան
Մասամբ մի միայն կատարել կրնա, մասամբ ալ կոյը է.
կարծես կը տեսնէ, սակայն իսկապէս չիֆած է, մարած:
ՈրովՀետեւ ան ոչ մէկ տեսք, կերպար,
Սրտին փոխանցել կրնայ Թուչունէն եւ կամ ծաղիկէն,
կամ ուրիչ տեսքեն որ աչքը կրնայ բռնել, ըստուղել.
Միտքը կարող չէ իը արադաչարժ իրերն ըմբոնել,
հը աչքը անդամ ինչ որ կը տեսնէ չի կրնար բռնել:
Մինչեւ փակ ԷԹէ անիկա տեսնէ ամէնէն կոպիտ

Եւ կամ ամէնէն ազնիւ տեսարան, ամենասիրուն
Դեմքը եւ կամ Թէ մէկը այլանդակ արարածներէն,
Լեռը եւ կամ ծուն, ցերեկ կամ գփիչեր, աղուն, աղաւնին,
Այդ բոլորին ան քու դիմագիծիդ ձեւերը կուտար
Եւ աւելիին այլեւս անկարող, բայց քեզմով մորդուն,

ՒՆ փատածՀելի իժ միտքըս այսպէս դաւաճանելով
Ինքզինք կըր խաբէ, միտքըս դարձնելով անվատաձելի:

114

Or whether doth my mind being crowned with you
Drink-up the monarch's plague, this flattery?
Or whether shall I say mine eye saith true,
And that your love taught it this Alchemy,
To make of monsters, and things indigest,
Such cherubins as your sweet self resemble,
Creating every bad a perfect best,
As fast as objects to his beams assemble?
O 'tis the first; 'tis flatt'ry in my seeing,
And my great mind most kingly drinks it up;
Mine eye well knows what with his gust is greeing,
And to his palate doth prepare the cup.
 
If it be poisoned, 'tis the lesser sin
That mine eye loves it and doth first begin.

(105) Արդեօք միտքը իմ, քեզ Հետ թաղակիր լինելով այսպէս,

Պիտի արքային ժանտախտն այս խըմ է չողոմ ու քըծ ինք
կամ պլիտի՞ արդեօք ըսեմ Թէ աչքն իմ ճիչտը կը խօսի,
Եւ ԹԷ սէրը քու աորվեցուց անոր կերպափոխուիլն այս,

կերպափոխելով Հրրեչներն ինչպէս եւ խառնակ իրեր,
Այնպիսի չՔեղ Հրրեչտակներու, նըմանողութեամբ
Քու քաղցըր անձին, ամէն մէկ վատեն վերաստեղծելով՝
կարծես կատարեալ նաեւ լաւագոյնն, անմիջապէս որ
Առարկաներն իր ճառադայթում էն կը կազմաւորուին։
Առաջինն Է այս. եւ չողոքորթող՝ աչքիս դատումին,
Եւ միտքը իմ մեծ, զայն արքայարար կըմապէ ցըմրուր:
ԱչՔըս լաւ դիտե Թէ իր ճաչակին ինչ է Հաճելի:
Եւ ըստ իր Քիմ քին կը մատրոուակէ բաժակն Հաճոյքին:
Թէ ԱԹունաւորուի, նրւազադոյն մեղքն է, որ զանիկա

ԱչՔըս կը սիրէ, եւ իր առաջին քայլը կը ակի:

115

Those lines that I before have writ do lie,
Even those that said I could not love you dearer;
Yet then my judgment knew no reason why
My most full flame should afterwards burn clearer.
But reckoning Time, whose millioned accidents
Creep in 'twixt vows, and change decrees of kings,
Tan sacred beauty, blunt the sharp'st intents,
Divert strong minds to th'course of alt'ring things -
Alas, why, fearing of Time's tyranny,
Might I not then say 'Now I love you best',
When I was certain o'er incertainty,
Crowning the present, doubting of the rest?
 
Love is a babe: then might I not say so,
To give full growth to that which still doth grow.

(94) Մուտ են այն տողերն որ ասկէ առաջ ես դրրած էի,
Նոյնիսկ այն տողերն որոնք կ՚րանին Թէ քեղ ես երբեք
Աւելի արբել փակ չէի կրնար. Իմ դատողութիւես
Այն ատեն սակայն չէր կրնար ըսել Թէ ի՞նչ պատճառով
իմ մէջ լիովին բոցը բրորնկած պիտի նոյնՀետայն
Աւելի յստակ բունկեր բոցավառ:
Բայց վատած դատող
Ժամանակըն այն, որուն արկածները միլիոնաւոր
Ներա կը սողոակին ընդմէք ուխտերու, ե՛ւ Թաղաւորաց
Հբրովարտակներն կը չանան փոխել, նու նուիրական
Գեղեցկութիւններ կ՚արեւակիզեն, ե՛ւ կը բթացնեն
Ամենաուժդին մտաղդրութիւններ, ամ ենազօրեղ
Մ փատերը անդամ կը մոլորեցնեն որպէս դի փոխեն

Ընթացքը անոնց եւ ամէն բանի:
Բայց աւա ղ, ինչո՞ Պր
՚ տաթ վախնալով բռնակալ ուժէն բիրտ Ժամանակին,
Այն ատեն ըսել չբ կարենամ ես. «Այժըմ ամէնէն
Աւելի ես Քե՛զ մ ուզեմ, կը սիրեմ,» երբ վատա էի
Անորոչութեան ըզգացումին վրայ. թԹաղազարդելով
Ներկան ի ձեռին, եւ կասկածելու մնացեալ ամբողջէն։
Մէրը մանուկ մ. պէտք չն կարենամ ուրեմըն ըսել,
Պէտք է տալ լրման աճում անոր որ տակաւին կաճի:

Աճթիլիաս

116

Let me not to the marriage of true minds
Admit impediments; love is not love
Which alters when it alteration finds,
Or bends with the remover to remove.
O no, it is an ever-fixed mark
That looks on tempests and is never shaken;
It is the star to every wand'ring bark,
Whose worth's unknown, although his heighth be taken.
Love's not Time's fool, though rosy lips and cheeks
Within his bending sickle's compass come;
Love alters not with his brief hours and weeks,
But bears it out even to the edge of doom.
 
If this be error and upon me proved,
I never writ, nor no man ever loved.

(109) Մ նութեան մէջ երկու անկեղծ եւ նոյնախոծ միտքերու՝
Խոչընդոտ կամ խեռ. ըզգապմունք չեւ կարող իակ ընդունել.
ՍԷՐԸ աէր չէ երբ կը փոխուի ամէն առիԹ որ գտնէ,
Համակերպող բաժանում ի՝ բաժանողի խորՀրդով։

Հ, ո՛չ երբեք ԱՆ ամրակուռ կընիք մըն է մչտադրոչմ,
Աչքը վառած մրրիկներուն, առանց երբեք սարսելու.
Ուղեցոյց աստղն է մչտական՝ Թափառական նաւերուն,
Բարձբութիւնովն իը չափելի՝ սակայն արժեքը անկայտ

Սէրն չի խաբուիըր ժամանակէն, վարդ չրթունքներ եւ այտեր
Թէեւ մ իյնան Հասողութեան տակ մանդաղին անոր կեռ.
կարճ ժամերով, չարաթներով, սէրը փոխուել չի կրնար.
ԱՆ դիմանալ կրնայ նոյնիակ մինչեւ եզերքն անդունդին:

ԵԹԷ բոլոր այս ըսուածներն սխալանք են արդարեւ,

Ոչ Ք՚ա՝ գրած, եւ ոչ մէկ մարդ սէր է ապրեր իրապէս:

117

Accuse me thus: that I have scanted all
Wherein I should your great deserts repay,
Forgot upon your dearest love to call,
Whereto all bonds do tie me day by day;
That I have frequent been with unknown minds
And given to time your own dear-purchased right;
That I have hoisted sail to all the winds
Which should transport me farthest from your sight.
Book both my wilfulness and errors down,
And on just proof surmise accumulate;
Bring me within the level of your frown,
But shoot riot at me in your wakened hate;
 
Since my appeal says I did strive to prove
The constancy and virtue of your love.

(108) Զիս ամբաստանէ այսպէս՝ որպես Թէ ամէն ինչի 131
Նըւազ Հատուցած Էւ քան ինչ որ Ժեծ արժանիքներուղ
Ես Հատուցանել պարտաւոր էի. մոռցայ ամէնէն
Բաղձալի աիրոյդ դիմել, կոչ ընել, որուն օրէ օր
Ջի կը կապեին կապերը բոլոը:
Թէ՝ յաճախ եղած

Եմ Էս անծանօթ անձանց, միտքերու ինքզինքըս կապած,
Եւ ժամանակին Թողած 1թանկ-գնուած իրաւունքը քու,
ԹԷ՚ ես առադաստ բարձրացուցած եւմ բոլոր Հովերուն
Որոնք զիս պիտի աւելի Հեռուն փոխադըեն քաղցրիկ
Քու տեսույթենէն։
Արձանագրէ իմ Թէ ցանկությիւններս

Եւ Թէ մանցանքներս, եւ արդար փաստին վըրայ կուտակէ
կասկածները Քու, գիր զիս յանդիման խոժոռ նայուածքիղ,
Բայց մի կրրակեր վրրաս՝ զայրացած քու ատելութեամբ.
Քանի կը փաստէ իմ դիմումըս Թէ՚ ջանացեր եմ էս

Ապացուցանել Հաւատարմութեան, առաքինութեան
Փաստ ու սիրոյն:
ՐԸ Ք բով

118

Like as to make our appetites more keen
With eager compounds we our palate urge,
As to prevent our maladies unseen
We sicken to shun sickness when we purge:
Even so, being full of your ne'er-cloying sweetness,
To bitter sauces did I frame my feeding,
And, sick of welfare, found a kind of meetness
To be diseased ere that there was true needing.
Thus policy in love, t'anticipate
The ills that were not, grew to faults assured,
And brought to medicine a healthful state
Which, rank of goodness, would by ill be cured.
 
But thence I learn, and find the lesson true,
Drugs poison him that so fell sick of you.

(123) Մեր ախորժակներն ա՛լ աւելիով սիրելու Համար
Մեր քիմքը ինչպե՛ս մենք կը գրրգըուննք այնքան ցանկալի
Բաղադրումներով. ու նաեւ որպէս Թէ արդիլելու
Հիւանդութիւններն անտեսանելի, ըզմեզ մ ենԹարկենք
Մենք աւելի ծանըը Հիւանդութեան, մանելու Համար
Նոյն Հիւանդությիւնն, այդպէս բուժուելով:
Մինչեւ փակ թեպէո,
Լեցուն քու բընաւ չրլադեցընող ազնիւ քաղցրութեամբ,
Ուտելըս լեղի Համեմներու չուր ձեւել ուղղեցի.
Եւ յարմար գտայ, զըզուած այսպիսի լաֆողութենէն,

Որ Հիւանդանամ, նախ քան փակական կարիքին դիմել
Պարտաւորուէի:
Սիրոյ այսպիսի ապաովադիր,
Նախատեսելով չարիքներ որոնք դեռ չեն պատաճած,
վատած յանցանքի, որոչ սխալի դեզեր աւելցուց,
Եւ բժչկութեան աւելի առողջ վիճակ մը բերաւ,
ԶՋափազանց բարին չարին միջոցաւ բուժուիլ թոյլ տալով.
Որ է սորփվեցայ եւ դասն այս գտայ ճչմարիտ, իրաւ,
Դեղերն կը սպաննեն պանոնք որ քեզմէ զզուած՝ Հիւանդ. են:

119

What potions have I drank of Siren tears,
Distilled from limbecks foul as hell within,
Applying fears to hopes, and hopes to fears,
Still losing when I saw myself to win!
What wretched errors hath my heart committed,
Whilst it hath thought itself so blessed never!
How have mine eyes out of their spheres been fitted
In the distraction of this madding fever!
О benefit of ill! now I find true
That better is by evil still made better,
And ruined love when it is built anew
Grows fairer than at first, more strong, far greater.
 
So I return rebuked to my content,
And gain by ill thrice more than I have spent.

(122) Ի՞նչ դեղաջուր խրմած եմ ես արցունքներեն Հրրապուրիչ
Այն Փորձիչին, զտուած, Թորուած այն դարչելի լիմաոսներէն՝
կարծես դրժոխք իմ ներսիդին, վախերն՝ լոյսի, լոյսերն՝ փախի
Հէ կապելու, կորանցնելով մինչեւ անդամ երբ ես չաճել
ԿԸ կարծէի։
Ի՞նչ եղկելի սրխալ, լանցանք, սիրտս է գործած,
Երբոր երբեք ինքզինքն այսքան դերերֆանիկ չէր ըզդացած:
Աչքերս ինչպես իրենց ծիրէն ու խոռոչէն դուրս ելլելու
ԽենԹեցընող սւյս տենդախտին չեղումներուն յարմարեցան:
այս բարիքը չարիքին Հի՛մա, աճա, կանդրադառնամ
Թէ չարիջին իակ միֆոցաւ լուն աւելի լաւ կը դառնայ
Եւ կործանած սէրն ի նորոյ երբ նորոգդուի, առաջուրնէ
Պիտ՚ աւելի գեղեցկանայ, հւ զօրանայ, ե՚ւ ուռճանայ:

Ուրեմն այսպէս լանդիմանուած ետ՝ կուդամ ես, գոծ՝ միճակէա,

Եւ կը չաՀիմ՝ չարիքներէն, եռապատիկ քան վնասներա:

120

That you were once unkind befriends me now,
And for that sorrow which I then did feel
Needs must I under my transgression bow,
Unless my nerves were brass or hammered steel.
For if you were by my unkindness shaken
As I by yours, y'have passed a hell of time,
And I, a tyrant, have no leisure taken
To weigh how once I suffered in your crime.
О that our night of woe might have rememb'red
My deepest sense, how hard true sorrow hits,
And soon to you, as you to me then, tend'red
The humble salve, which wounded bosoms fits!
 
But that your trespass now becomes a fee;
Mine ransoms yours, and yours must ransom me.

(110) Թէ ժամանակին անդուլ եղար դուն, Գիմա ես Հաչտ եմ
Այդ ցաւին Համար, զոր ես այն ատեն խորունկ ըզգացի,
Պէտք Է խոնարձիմ լանցանքիս ներքեւ, բացի եԹէ իմ
Ֆիղերս պղինձ4է կամ մրճաճարուած պողպատ լինէին:
ՈրովՀետեւ դուն իմ բիրտ վարմունջեն Թէ ցնցըւեցար,
Ինչպէս ես այ քու, դուն դժոխային ժամանակ պիտի
Անցուցած չլինես, եւ ես՝ բռնակալ, ինքզինքիս ազատ
ժամանակ տրւած չեւ իակ՝ կչռւելու Համար Թէ ինչպե՞ս
ժամանակին ես տառապեցալ քու ոճիրէդ նաեւ:
թէ մեր վչտի դիչերն կարենար ամենախորունկ
իմ ըզգացումներըս ետ վերիչել, ճչմարիտ վչտին
Հարուածն արդարեւ անադգորոյն է, եւ չուտով քեզի,
Ինչպէս դուն ինծի, մատուցիր Համեստ բալասան բուժիչ,

նխ վիրաւորուած աիրտերուն այնքան լաւ կը պատչանի:
Բայց որ Հիմա քու ոռտընձգութիւնդ Թոչակ կը դառնալ,

իմըա փրկագին է քեզի Համար, եւ քուկըդ ալ զիս

121

'Tis better to be vile than vile esteemed,
When not to be receives reproach of being,
And the just pleasure lost, which is so deemed
Not by our feeling but by others' seeing.
For why should others' false adulterate eyes
Give salutation to my sportive blood?
Or on my frailties why are frailer spies,
Which in their wills count bad what I think good?
No, I am that I am, and they that level
At my abuses reckon up their own;
I may be straight though they themselves be bevel;
By their rank thoughts my deeds must not be shown,
 
Unless this general evil they maintain:
All men are bad and in their badness reign.

(106) Աւելի լաւ է ցածոգի լինել քան թէ նրկատուել,
Քանի որ երբ չես՝ կը մանդ իմանուլիս բրեւ թէ դուն ես,
Եւ կը կորանցնենք Հաճոյքն փակական, ոչ Թէ անձնական
Մեր զգացումով, այլ ուրիչներուն աչքին դատումով:
Ինչո՞ւ խարդախուած ու արխալ աչքերը ուրիչներուն

Փիտլե ողջունեն տրրամադրությւնն իժ զըրւարնասէը :
իւք տրկարութեանը մըր դեռ. ինչո՞ւ են նրչանակուած
Ֆրկար լրտեսներ, որոնք՝ ինչ որ ես լաւ կը նկատեմ,
Րստ հրեն կամքին գէչ կը Համարեն:
Եւ անոնք որոնք կը քննադատեն իժ Թերութիւններս
Իթենց Թերութեանը Հաչիւն է կուտան. իմ ընթացքին մէջ
Խիստ ուղիղ էժ.ես, թէպէտեւ իրենք կրնան խոտորիլը
Իրենց ըստորին մտածումներով պէտք չբ արարքներս
Մատնանլիչ ընեն:
Որքան ժամանակ այս ընդՀանրական
Չարիքը անոնք ուզեն պաճաանել, մարդերը բոլոր

վատ են էւ իրենց փատութեամբըն այ կը կառավարեն:

122

Thy gift, thy tables, are within my brain
Full charactered with lasting memory,
Which shall above that idle rank remain
Beyond all date, even to eternity;
Or, at the least, so long as brain and heart
Have faculty by nature to subsist,
Till each to razed oblivion yield his part
Of thee, thy record never can be missed.
That poor retention could not so much hold,
Nor need I tallies thy dear love to score;
Therefore to give them from me was I bold,
To trust those tables that receive thee more:
 
To keep an adjunct to remember thee
Were to import forgetfulness in me.

(90) ՇընորՀներդ, նըկարներդ, ուղեղիս ու մտքիս
Մէջ լրման են դրուած, դրոչմըւած, յուչերով
Տեւական, որոնք ծոյլ, այդ անգործ մակարդակն
Անդրանցած, պիտ տեւեն մժոռցնելով ժամանակ,
Թուական, մինչեւ փակ նայելով լաւերժին:
կամ գոնէ, որքան որ ուղեղին ու արտին
Գործօններն ըստ բնութեան կարենան դիմանալ,
Վերապքիլ պատմութիւնըդ երբեք չը պիտի
Ֆրնչըւի, կորաըւի, մինչեւ ոը անոնցմէ
ԱԺԱՆ մէկն կատարեալ մոռացման գիրկն նետէ
Իր բաժինն՝ ըստացուած քու չունչէն:
Այդ խեղճուկ
Ցիչելու դործօնէն Բայց ինչապմքս պաճանքենք
Որ յուչերն այդ ամէն ԹԷ-յիչել, Թէ՛ պաձել
կարենայ. էւ ոչ իսկ պէտք. է ես ցանկալի
Քու սիրող Հաչուարկումը պաՀեմ. ուստի ես
Ցանդդնիլ փորձեցի ամբողջն այդ ինձմէ քեղ
Ցանձնելու, ցանկալու փատածել ցանկերէն
Բոլորն այն, որոնց մէջ ամէնէն աւելի
Ընկալունը, ու կաս դուն:
Եւ պաՀել մէկ կցորդ,
Յաւելուած, միչելու Համար Քեզ, Հաւասար
Պետ" լինէր ինձմէ ներս մոռայման ժի գործօն
Ներածել:

Աճթիլիաս

123

No! Time, thou shalt not boast that I do change:
Thy pyramids built up with newer might
To me are nothing novel, nothing strange;
They are but dressings of a former sight.
Our dates are brief, and therefore we admire
What thou dost foist upon us that is old,
And rather make them born to our desire
Than think that we before have heard them told.
Thy registers and thee I both defy,
Not wondering at the present, nor the past,
For thy records, and what we see, doth lie,
Made more or less by thy continual haste.
 
This I do vow and this shall ever be:
I will be true, despite thy scythe and thee.

(93) ԶԱՏՒՏ
Դո՛ւն, ոլ ժամանակ, ո՛չ, պիտի երբեք դուն չր պարծենաս
Որ ես կը փոխուի. բուրգերդ կառուցուած աւելի Հաստատ
Նոր «զօրութեամբ, ոչինչ նորութիւն ունին ինձ Համար,
Ոչինչ անսովոր, անոնք մի միայն զարդ են արտաքին
Մի նախորդ. տեսքի ու տեսարանի:
Մեզի սազմանուած
ժամանակն է կարն, եւ այդ պատճառով մենք կը Հիանանք
Ար» ինչի վբայ որ մեզ իրրեւ Հին կը Հաւստացնես,
Առաւելապես ներկայացնելով զանոնք իբրեւ մե
Փափաքին ծընունդ, քան Թէ մտածել Թէ մենք նախապես
Աշդէն իոկ անոնց մասին դիաինջ։
է կ՚արձամարձեմ քեզ
Եւ քու տոմարներդ, չը զարմանալով քու ո՛չ ներկային,
Ո՛չ ալ անցեալին, զի ինչ որ ունիս դուն արձանագրած,
Եւ ինչ որ այնտեղ մենք կը նչմարենք, ամէնքն այ աուտ են,
Առաւել-պակաս Քեզմէ յերիւրուած, եւ քեզմէ չինուած,
Շարունակական աճապարանքիդ իբրեւ Հետեւանք:
Հետեւնալը ես նկուխտեմ եւ յաւերժ նոյնն այս պիտ մընա,
Ուղիղ, ճչմարիտ եւ Հաւատարիմ, Հակառակ քեզի

Եւ քու դործածած եւ ըսպառնացող այն կեռ մանդաղիդ:
Աճթիլիաս

124

If my dear love were but the child of state,
It might for fortune's bastard be unfathered,
As subject to time's love, or to time's hate,
Weeds among weeds, or flowers with flowers gathered.
No, it was builded far from accident;
It suffers not in smiling pomp, nor falls
Under the blow of thralled discontent,
Whereto th'inviting time our fashion calls;
It fears not policy, that Heretic,
Which works on leases of short-numb'red hours,
But all alone stands hugely politic,
That it nor grows with heat, nor drowns with show'rs.
 
To this I witness call the fools of time,
Which die for goodness, who have lived for crime.

(95) ԵԹԷ Թանկագին սերս ըլլար զաւակ վերին դասերեն,
կրնար խառնած ին Բախտին Հետեւանք՝ էւ անձայը մընալ,
Այլեւս ենթակայ Ժամանակին աէր-արտայայտութեան,
Եւ կամ ըստ Քրմժաց նոյն Ժամանակին՝ խոր ատելութեան,
Սէզեր աէզերու մէջ միախառնուած, եւ կամ ծաղիկներ

Ծազիկներու Հետ փունջով Հաւաքուած:
Ո՛Հ, Սէրըն իժ, նա՛,
կազմաւորուած Էր Հեռու արկած է, ան չի տառապիր
Ժրպտող պերճանքեն, եւ ոչ ալ կիյնալ Հարուածին ներքեւ
Դժդոծ ու գերեալ, դէպի ուր Քիչ-քիչ նորաձեւութիւն
Անունով պիտի կոչն ժամանակը Հրրապուրիչ։
Հերետիկոսն այն, չի վախնար երբեք ապաճովագրէն,
ՈՐԸ կաշխատի կարճ ժամերու վըրայ մղուած պայմանով,
Բայց որ առանձինն կը կանգնի Հուժկու նաեւ իմաստուն,
Ո՛չ տաքութենեն ան կ՚ընդարձակի, եւ ո՛չ կ՚ընկըղժի
Տեղատարափեէն:
Այս բանին վըկայ ես Ժամանակի
ԽենԹերն կը կանչեմ, որոնք կը մեռնին բարութեան տենչէն,
Եւ որոնք կարծես ապրած են միայն ոճիրի Համար:
Աճթիլիաս

125

Were't aught to me I bore the canopy,
With my extern the outward honouring,
Or laid great bases for eternity,
Which proves more short than waste or ruining?
Have I not seen dwellers on form and favour
Lose all, and more, by paying too much rent,
For compound sweet forgoing simple savour,
Pitiful thrivers, in their gazing spent?
No, let me be obsequious in thy heart,
And take thou my oblation, poor but free,
Which is not mixed with seconds, knows no art,
But mutual render, only me for thee.
 
Hence, thou suborned informer! a true soul
When most impeached stands least in thy control.

(91) ՏԷՏԷՏ
Ի՞նչ իմաստ ունի ինձ Համար էթէ ես ամպՀովանին
Եմ կրրեր, միայն դրսերեւոյԹուվ ինքզինքս պատուելով,
Եւ կամ մինչեւ իակ ԵՏ Հիմքեր դրրեր լաւերժին Համար,
Որոնք երկուքն ալ աւելի անպետք, պակաս պիտի դան
Քան փատնումն եւ կամ Հիմ քէն կործանում:

Չե" տեսած միթէ
Ես անոնք որոնք կը վատնեն իրենց արտաքին դեմքին,
կերպարին վըրայ երկար ժամանակ, եւ կբ կորսընցնեն
Ամբողֆը այսպէս, եւ չատ աւելին, սուղ վճարելով,
Բարդ գեղեցկութեան Համար լքելով ճաչակ պարզունակ,
Ծաղկողներ խեղճուկ, եւ իրենք զիրենք միայն դիտելով՝

վատնող, ըսպառող:

Մչ. «ըրտիդ Ժէֆ Թող Քըծինքով լետին
Տեղ մը գրրաւեմ, էւ դուն ընդունիր մատաղ զոՀըս այս,
Խեղճուկ Բայց Հորի, որ չէ խառնըւած անճաձ բաներով,

Խորամանկությիւն չի գիտեր, չունի, միայն փոխադարձ

Սիրով կը յանձնէ ինքզինքը Քեզի:
է Ուստի, կաչառող
Ո՛վ դուն մոլորեալ, ճչմարիտ Հոդին եւ Հաւատարիմ
Երբ ամէնէն չատ դատապարտըւի, քու ուշադրութեան

Մէջ նրւաղագոյն չափով միմիայն տեղ կը գրրաւն:
Անթիլիաս

126

O thou my lovely boy, who in thy power
Dost hold Time's fickle glass, his sickle, hour;
Who hast by waning grown, and therein show'st
Thy lovers withering as thy sweet self grow'st;
If Nature (sovereign mistress over wrack),
As thou goest onwards still will pluck thee back,
She keeps thee to this purpose, that her skill
May time disgrace, and wretched minutes kill.
Yet fear her, O thou minion of her pleasure,
She may detain, but not still keep, her treasure!
Her audit (though delayed) answered must be,
And her quietus is to render thee.
 
( )
( )

(9) Ով դո՛ւն՝ տըրղաս իմ սիրելի, ունիս ուժիդ մէջ բոնած
Ժամանակի փոխուող աւազ-դաւաթին Հետ, մանդաղ, Ժա",
կորովազուրկ բայց ֆափաձաա, քեզ ախրողներն՝ քեզ լըքած
Մինչ քո անուչ անձըդ կաճի այս բոլորին Հակառակ:
ԲնուԹիւնն եթէ բեկորներու մրրայ տիրող ՄէՏ Ֆինին,
ՑառաֆընԹացըդ կասեցնէ պիտի քեզ ետ քաչելով,
Պիտ պաճէ Քեզ մէկ դիտումով՝ Հընարքներով Ժամանակն

վարկաբեկել ծրագրելով, Թչուառացեալ փվայրկեաններն
Ըապաննելով: վախցիր հրմէ, եր Հաճոյքին դուն նոխազ:
Իր դանձը ան պիտի երբեք երկարատեւ չր պաձէ։
Իր ձաչունիակն (ուչացած փակ) պարտաւոր է կատարել,
Լ իր ազատ արձակուելուն դուն պիտի գին վճարես:

127

In the old age black was not counted fair,
Or if it were it bore not beauty's name;
But now is black beauty's successive heir,
And beauty slandered with a bastard shame:
For since each hand hath put on Nature's power,
Fairing the foul with art's false borrowed face,
Sweet beauty hath no name, no holy bower,
But is profaned, if not lives in disgrace.
Therefore my mistress' brows are raven black,
Her eyes so suited, and they mourners seem
At such who not born fair no beauty lack,
Sland'ring creation with a false esteem:
 
Yet so they mourn, becoming of their woe,
That every tongue says beauty should look so.

(140) Աաաա Աաաա
Հին Հին դարերուն, սեւն գեղեցկութեան մաս չէր նկատուեր,
ԹԷ նըկատունը իակ, ան գեղեցկութեան անուն չէր կըրեր-
Բայց ներկայիս սե՞ւն Է յաջորդական դեղանի ժառանդն,
Եւ գեղեցկութիւնն է զըրպարտըւած՝ խառնածընութեան

հակ նախատինքով:
Եւ որովՀետեւ իւրաքանչիւը ձեռք
Ուժը բրնութեան իր վրայ է առած, գեղեցկացնելու
Տդեղն՝ խարդախուած ու կեղծ արուեստէն փոխառուած դէմքով,

Քաղցը գեղեցկութիւնը չունի անուն, եւ ոչ խորչ մը սուրբ,
Այլ Վըղծըւած է, եթէ արդեն չէ չնորՀազըըկըւած:
Ուստի աիրուծւոյս աչքերն են սեփ-սեւ. եւ աչքերն այնքան
Ցարմարած են որ, անոնք կը Թըւին ողբացող աչքեր
Անոնց որոնք չեն Թէեւ դեղած ին, սակայն զուրկ ալ. չեն
Գեղեցկութենէ, սատեղծագործութիւնը մրրոտելով
Սխալ կարծիքով
Բայց անոնք այնպես իրենց վիչտին Հետ

վայելուչ կ՚ողբան, որ ամէն լեզու կ՚ըսէ Թէ այսպէ՛ս
Պէտք է երեւնայ ինք գեղեցկութիւն:

128

How oft, when thou, my music, music play'st,
Upon that blessed wood whose motion sounds
With thy sweet fingers, when thou gently sway'st
The wiry concord that mine ear confounds,
Do I envy those jacks that nimble leap
To kiss the tender inward of thy hand,
Whilst my poor lips, which should that harvest reap,
At the wood's boldness by thee blushing stand!
To be so tickled, they would change their state
And situation with those dancing chips,
O'er whom thy fingers walk with gentle gait,
Making dead wood more blest than living lips.
 
Since saucy jacks so happy are in this,
Give them thy fingers, me thy lips to kiss.

(127) Քանի անդամներ, դուն որ իմ երգն ես, երաժըչտութիւն

Երբ Ը նրւադես այդ օր նեալ տախտակ գործիքին վըրայ,
Որուն չարժումներն քաղցըը մատներովդ ձայներ կը Հնչեն,
Երբ դուն չնորձալի մեղմ ճօճումներով, մետաղ լարային
Ներդաչնակութեան ելեւէջներով զիս կը Հրմայես,
Ես կը նախանձի այդ ըստորակալ ստեղնամատներէն,
Որոնք կը ցատկեն արթուն ու ճկուն՝ քու փափուկ ձեռքիդ
Աչին Համբուրելու, մինչդեռ իմ խեղճուկ չրթունքներն լքուած,
Որոնց իրաւունքն է քաղել այդ Հունձք, քույրդ չիկնում ու
կանգնած կը մընան, դաշնամուր փայտին լանդգնութեան դէմ:
Եւ այս Հեչտանքեն, խրտղըտանքներեն, չր Թունքներս իրենց
Վիճակն ու զգացումը կը փոփոխեն այդ սաճուն պարող
Փաւիումկ ընԹթացքու, մեռած այդ տախտակն աւելի օրՀնեւայ
Դարձնելով քան իմ կենդանի չրթներա

տանի ժրպըրող
Ըատեղներն այնպե՛ս երֆանիկ կը զգան այս կացութեան մէֆ,
Տուր անոնց մատնե՞րըդ քու, բայց ինծի Հրթուքներըդ տուր

Որ ես Համբուրեմ։

129

Th'expense of spirit in a waste of shame
Is lust in action, and till action, lust
Is perjured, murd'rous, bloody, full of blame,
Savage, extreme, rude, cruel, not to trust,
Enjoyed no sooner but despised straight,
Past reason hunted, and no sooner had
Past reason hated as a swallowed bait
On purpose laid to make the taker mad:
Mad in pursuit, and in possession so,
Had, having, and in quest to have, extreme,
A bliss in proof, and proved, a very woe,
Before, a joy proposed, behind, a dream.
 
All this the world well knows, yet none knows well
To shun the heaven that leads men to this hell.

(152) վատնումն Հոգիին ամայութեան մէջ անամօթութեան,

Կիրք մըն է գործօն, իակ մինչեւ արարք, կիրքն երդըմնազանց
Ու ոճրագործ է, եւ արիւնարբու, մեղադրանքով լի,
վայրագ, ծայրայեղ, կոպիտ եւ անգութ, անվստաձելի,
Հազիւ վայելուած, եւ անմիջապէս արՀամարձըւած,
Առանց պատճառի որսալէ յետոյ, Հազիւ ձեռք ձգուած,
ՌԸ կուլ է տրուած, եւ զայն կլլողին խենԹեցընելու
Եւ ունենալու մարմաչու տարուած, ծայրայեղօրէն,
հբը երջանկութիւն փաստարկըւելիք, բոյց որ փաստըւի՝
Վիչտ մ՚է փակական, ուրախութիւն նախ առաֆադրուած,
Աչխարն ամբողք այս

Գիտե արդարեւ, քաջատեղնակ է, բայց մէկը չկայ
ՌԸ գիտնայ ինչպես խոյս տալ երկինքէն, որ մարդիկն այսպէս
Առաֆնորդելով գիրկը կը նետէ այրող դժոխքին:

130

My mistress' eyes are nothing like the sun;
Coral is far more red than her lips' red;
If snow be white; why then her breasts are dun;
If hairs be wires, black wires grow on her head.
I have seen roses damasked, red and white,
But no such roses see I in her cheeks,
And in some perfumes is there more delight
Than in the breath that from my mistress reeks.
I love to hear her speak, yet well I know
That music hath a far more pleasing sound;
I grant I never saw a goddess go -
My mistress when she walks treads on the ground.
 
And yet, by heaven, I think my love as rare
As any she belied with false compare.

(148) Իմ սիրածին աչքերն Հեռու են արեւին նմանելէ,
Բուստն աւելի է կարմրորակ անոր չրթանց կարմիրեն,
Զիւնն՝ ըսպիտակ, ինչո՞ւ անոր բատինքն են դորչ չաղանակ,
Մազերն եթէ Թել են մետաղ սեւ-Թել պատեր գլուխն անոր:

վարդեր տեսած էեւ զերթ Հիւակէն կարմիր Ճերմակ գոյներու,
Բայց այդպիսի պփարդեր ես չեւ տեսներ անոր այտերուն.
ԱնուչաՀոտ կարգ մը բոյրեր կը. Հրճուեցնեն աւելի
Քան չունչը որ կարտածորի իժ սիրած իս մարմ ինէն։

Ես կը սիրեմ մտիկ ընել իր խօսելուն, բայց գիտեմ
Ճիչտ ՐՋ երբեք տեսած չեմ ես աստուածուծւոյ մը Քայլուած ք,
Իմ աիրելին երբ կը Քայլ կը կոխկրտէ գետնի Հողն:
Իւք պիրելին, Բույց Հակառակ բաղդատութեանը այս բոլոր,

Իր Հաղզուադիւտ գեղեցկութեամբ չնորձներն իր կը ծածկէ:

131

Thou art as tyrannous, so as thou art,
As those whose beauties proudly make them cruel;
For well thou know'st to my dear doting heart
Thou art the fairest and most precious jewel.
Yet, in good faith, some say that thee behold
Thy face hath not the power to make love groan:
To say they err, I dare not be so bold,
Although I swear it to myself alone.
And, to be sure that is not false I swear,
A thousand groans but thinking on thy face
One on another's neck do witness bear
Thy black is fairest in my judgement's place.
 
In nothing art thou black save in thy deeds,
And thence this slander as I think proceeds.

(141) Իրաւ բռնակալ կ՚երեւաս այնքան, ինչպէս արդեն ես,
Ճիչտ անոնց նրման, դեղեցկութիւններն որոնց՚ կը դարձնեն
Ջիրենք խիստ դաժան, Հրպարտութեամբ լի. որովճետեւ դուն
Գիտես եւ չատ լաւ, թէ իմ մտագրաւ խենթի պէտ աիրող
Այս արտիս Համար, դուն դեղեցկագոյն եւ ամենաթանկ
ԳոՀար քարըն ես:
Եւ սակայն պարկեչտ մարդոց կարծիքով
ՌԸ Քեզ կը դիտեն, կ՚ըսեն Թէ երեսդ այն ուժը չունի

ՈՐ «էրին ողբալ կարողանալ տալ Ըսել ոը անոնք
Շատ կը ախալին, ես չեմ լանդգնիր, Հակառակ անոր

Որ ա՛յդ ես կ՚երդնում, երբ ինքզինքիս Հետ մընա առանձին:

Վըրայ խորձելով, կուգան վրկայել Թէ սեւն երեսիդ

132

Thine eyes I love, and they, as pitying me,
Knowing thy heart torments me with disdain,
Have put on black, and loving mourners be,
Looking with pretty ruth upon my pain.
And truly not the morning sun of heaven
Better becomes the grey cheeks of the east,
Nor that full star that ushers in the even
Doth half that glory to the sober west,
As those two mourning eyes become thy face.
O let it then as well beseem thy heart
To mourn for me, since mourning doth thee grace,
And suit thy pity like in every part.
 
Then will I swear beauty herself is black,
And all they foul that thy complexion lack.

(139) Աչքերըդ ես կը «իրեմ. անոնք՝ ինծի կարեկից,
Գիանալով ախրաըդ ինչպէս զիա կանգտանէ, կբ տանչե,
Մէւ էն Հաղեր, եւ իբրեւ ադակիրներ սիրով լի,
ԱնՀուն դութով կը նային արտիս ցաւին, մորմորքին:

Եւ փակապէս՝ ո՛չ արեւն առաւօտեան երկընքին
Արեւելքի ամապերուն, դորչ այտերուն կը սազի,
Եւ ոչ ալ աստղն այն պայծառ՝ իբբ կարապետ գիչերուան,
կրնայ փառքին կէսն իսկ տալ արեւմուտքի վեՀութեան,

Ինչպէս երկու սուգ-աչերդ կը վայելեն քու դէմքին:
Ուրեմըն Թող սիրտը քու վայելչօրեն զիս ողբալ,
տանի արդալ աւելի քեզ կը դարձնէ չնորՀալի,
Եւ կը սազի Քու դութին կարծես ամէն բանի մէջ։

Գեղեցկութւնը ինքնին սեւ է, (երդնում այն ատեն.

133

Beshrew that heart that makes my heart to groan
For that deep wound it gives my friend and me!
It's not enough to torture me alone,
But slave to slavery my sweet'st friend must be?
Me from myself thy cruel eye hath taken,
And my next self thou harder hast engrossed:
Of him, myself, and thee, I am forsaken,
A torment thrice threefold thus to be crossed.
Prison my heart in thy steel bosom's ward,
But then my friend's heart let my poor heart bail;
Whoe'er keeps me, let my heart be his guard,
Thou canst not then use rigor in my jail.
 
And yet thou wilt; for I, being pent in thee,
Perforce am thine, and all that is in me.

(135) ԱՆԷՀՏք սույն արտին որ սրտիս այսպէս Հեծեծանք կուտայ
Այն խորունկ վերքին պատճառաւ որ ան թէ՚ բարեկամիս
Եւ ԹԷ ինձ կուտայ: Բաւական չե՞ տը ան մի միայն զիս
Այսպես չարչարէ, այլ եւ ենթարկէ գերի գերութեան
Իւք ամենաքաղցըը բարեկամին:
Իւ անձն ինքզինքէս
Խրլած Է արդէն անգութ աչքը քու, եւ միւս անձը իժ
Աւելի ամուր մենագրաւեր ես: իրմէ, իմ անձէն,
Եւ նաեւ Քեզմժէ լքուած եմ աճա, տանջանք մը երեք

եւ եռապատիկ անդամ ես կրեմ պիտի այսպէսով։
Սիրտըս բանտարկ պողպատի կուրծքիդ վանդակին էտին,
Բայց բարեկամիս աիրտին Թոյլ տուր որ երաչխաւորէ
Խեղճ արտիս Համար. Թող պիրտըս պաճակ դառնայ անոր որ
Զիս պիտ պաճապանէ, այն ատեն դուն չես կրնար խատութիւն
Բանեցնել վըրաս իմ այս բանտիս մէջ։
Սակայն էս դիտեմ,
Դուն պիտի փորձես. որովՀետեւ ես քու մէջ բանտարկուած,
ճեղ կը պատկանիմ, ես եւ ամէն ինչոր իմ մէջըս կայ

ՇԻ Շա Տպ

134

So, now I have confess'd that he is thine,
And I myself am mortgaged to thy will,
Myself I'll forfeit, so that other mine
Thou wilt restore, to be my comfort still:
But thou wilt not, nor he will not be free,
For thou art covetous and he is kind;
He learned but surety-like to write for me
Under that bond that him as fast doth bind.
The statute of thy beauty thou wilt take,
Thou usurer, that put'st forth all to use,
And sue a friend came debtor for my sake;
So him I lose through my unkind abuse.
 
Him have I lost; thou hast both him and me:
He pays the whole, and yet am I not free.

(134) Ուրեմ ըն աճա խոստովանեցայ թէ Քուկըրդ Քան,

Եւ ԹԷ ինքըս՝ նս, դրուած եմ դրաւի աճա քու կամքին,
Եւ փինքզինքըա զերԹ փրկանք ես կուտամ, որպէս զի այդ միւս
ինքըս դուն ինքըդ վերաճաստատես, իբըը ինձ Համար
Միչտ Ժրխիթարանք։
Այն ատեն բայց ո՛չ դուն, եւ ո՛չ ալան,
Պիտի կարենաք ազատ նկատուել, որովՀետեւ դուն
ԱդաՀ Էա, եւ ինք ազնիւ է այնքան. միայն երաչխիք
Փրրել սորվեցաւ ան ինծի Համար, պարտաւորութեամբ
Այն կապին որ զինք այնքան ուժգնօրէն ամուր կը կապէ:

Քու. դեղեցկութեանդ օրէնք ու կանոն պիտի ձեռք առնես,
Դուն ո՚վ վաշխառու, եւ քու ունեցածդ ամբողջ պիտի դուն
Լոկ չազադործես, եւ դատի կանչես բարեկամ մը մա
Երաչխաւոր է աիրոյս փոխարէն. ուրեմըն ես զայն
Կը կորաընցընեմ իմ այս անազնիւ չարաչածութեամբ։:

Մինչ զինքը աճա էս կորանցուցի, դուն երկուս ունլեա՝
ԹԷ զինք եւ Թէ զիա. ան կը վըճարէ ամբողքը այսպէս,

Մակայն տակաւին ես չեւ նըկատուկիը պարտազերծ, աղատ:

135

Whoever hath her wish, thou hast thy Will,
And Will to boot, and Will in overplus;
More than enough am I that vex thee still,
To thy sweet will making addition thus.
Wilt thou, whose will is large and spacious,
Not once vouchsafe to hide my will in thine?
Shall will in others seem right gracious,
And in my will no fair acceptance shine?
The sea, all water, yet receives rain still,
And in abundance addeth to his store;
So thou being rich in Will, add to thy Will
One will of mine, to make thy large Will more.
 
Let no unkind, no fair beseechers kill;
Think all but one, and me in that one Will.

(132 Ա) Ով որ մ ուզէ փափաքն անոր Թող ունենայ, դուն «կամ քդ» ունիս,
Նաեւ ունիս «կամք» չաճելու, եւ «կամքը» դեռ. յաւելուածուվ.
Աւելի քան բաւական եմ քշղայնացնելու Համար քեզ մ խչտ,
Քու Քաղցը կամ քիդ վըրայ այսպէս մէկ յաւելում պատճառելով:
Որ մէկ անդամ զիջիս Տածկել քու կամքին մէջ կամքն իմ նաեւ:

Պէտք է որ կամքն ուրիչներու Թըւի ուղիղ, չընորձալի,
Մավը ամբողջ չուր է, սակայն իր մէջ անձրեւ միչտ (ընկալ,
եւ մաւելցնէ առատօրէն իր պաչարին. եւ այսպէս դուն
կամ քու» Հարուստ, Քու «կամքին» մրա Թող աւելնայ

Մէկ կամք ինձմէ, լայն «կամքը» Քու աւելիով չատացնելու:
Թող չրասաննեն ո՛չ անազնիւ կամ ո՛չ արդար աղաչողներ.
Միայն մէկի վրայ մտած է, եւ զիս այ այդ Էկ «կամքին» մէջ:

135

Whoever hath her wish, thou hast thy Will,
And Will to boot, and Will in overplus;
More than enough am I that vex thee still,
To thy sweet will making addition thus.
Wilt thou, whose will is large and spacious,
Not once vouchsafe to hide my will in thine?
Shall will in others seem right gracious,
And in my will no fair acceptance shine?
The sea, all water, yet receives rain still,
And in abundance addeth to his store;
So thou being rich in Will, add to thy Will
One will of mine, to make thy large Will more.
 
Let no unkind, no fair beseechers kill;
Think all but one, and me in that one Will.

(132 Բ) Ու մ ուզենալ Թող ունենայ փափաքն անոր, դուն «Ուելլն» ունիս,
եւ «Ուելլն» ունիս դուն չաճելու, եւ «Ուեյն» ունիս աւելիու:
Աւելի քան բաւական էմ Քղայնացնելու Համար քեզ միչտ,
Քաղցը կամքիդ վըրայ այսպես մէկ լաւելում պատճառելով:

Պիտի չուզե՞ս դուն, որուն կամքն է լայն այսպէս ու անսածման,
ՈՐ մէկ անգամ զիջիս ծածկել Քու կամքին մէջ կամքն իմ նաեւ:
Պէտք Է որ կամքն ուրիչներու Թըւի ուղիղ, չընորձալի,
Իսկ իժ կամ քէն ոչինչ չողայ ընդունելի կամ վայելուչ:

Սովը ամբող ֆուր է, սակայն իր մէջ անձրեւ միչտ կ՚ընկալէ,
Եւ մաւելցնէ առատօրէն հր պաչարին. եւ այսպէս դուն,
Ուիլլով» Հարուստ, քու «Ուիլլին» վրալ աւելացուր
Մեկ կամք ինձմէ, լայն «Ուիլլը» քու աւելիով չատացնելու:

Անազնիւներ Թող չրասյաննեն, էւ ո՛չ արդար աղաչողներ.
Մ հայն մէկի վրաց մտածէ, եւ զիս այ այդ մէկ «Ունլլին» մէջ:

136

If thy soul check thee that I come so near,
Swear to thy blind soul that I was thy Will,
And will thy soul knows is admitted there;
Thus far for love, my love-suit, sweet, fulfil.
Will will fulfil the treasure of thy love,
Ay, fill it full with wills, and my will one.
In things of great receipt with ease we prove
Among a number one is reckoned none:
Then in the number let me pass untold,
Though in thy store's account I one must be;
For nothing hold me, so it please thee hold
That nothing me, a something sweet to thee.
 
Make but my name thy love, and love that still,
And then thou lovest me for my name is Will.

(131 Ա) ԵԹԷ քու Հոգիդ քեզ յանդիմանէ որ այնքան մօտիկ
Ես Քեզի կուդամ, երդուն քու այդ կոյր Հոգիիդ Թէ ես
Քու «կամօք» էի, եւ կամքը այնտեղ, քու Հոգիդ դիտէ,
Ընդունելի է. այսքանը սիրու Համար ժի միայն,
Դարպաս իժ աիխրոյա՝ քաղցըը, կատարեալ:
ամքը» պիտի քու դանձերը սիրոյ իրականացնէ.
Զայն ամբողֆութեամբ լեցուր կամ քերով, եւ իմ մէկ կամքս ալ
Աւ ելնելով. ըստացուած բազում բաներու չարքին

Դիւրին է փաստել թէ մէլ թիւն ոչինչ պիտի նկատուի
Թող այդ մեծաթիւ
Շարջքին մԼՋԱՆ ես անցնիմ աննըկատ, Թէպէտ ամբարիդ
Հաչիւներուն մ42 պիտի ես միայն մէկը նՆըրկատուիմ.
Որով Հետեւ զիա ոչինչ կը զապէ, Թող քեզ Հաճելի
Թի զապել զիս, զիա որ ոչինչ էմ, բայց քաղցը շեղ Համար:

Անունըս սամայն բր սէրը Քու, եւ պայն Ժժիչտ սիրէ,
Ապա պիտի դուն զիս սիրես, Քանզի «կամք» Է իմ անուն:

136

If thy soul check thee that I come so near,
Swear to thy blind soul that I was thy Will,
And will thy soul knows is admitted there;
Thus far for love, my love-suit, sweet, fulfil.
Will will fulfil the treasure of thy love,
Ay, fill it full with wills, and my will one.
In things of great receipt with ease we prove
Among a number one is reckoned none:
Then in the number let me pass untold,
Though in thy store's account I one must be;
For nothing hold me, so it please thee hold
That nothing me, a something sweet to thee.
 
Make but my name thy love, and love that still,
And then thou lovest me for my name is Will.

(131 Բ) ԵԹԷ Քու Հոգիդ քեզ լանդիմանէ որ այնքան մօտիկ
ծա Քեզի կուղամ, երդուն քու այդ կոյր Հոգիի Թէ էս
Քու «Ո«Վելլին» էի. եւ կամջը Րունլլն) այնտեղ, քու Հոգիդ դիաէ,
Ընդունելի է. այսքանը սիրոլ Համար մի միայն,
Դարպաս իմ ախրոյս՝ քաղցըը, կատարեալ:
Ուելլին» պիտի քու
Փանձերը սիրոյ իրականացնէ, ա՛լ, զայն լիովին
Լեցուր կամքերով, Էւ իժ մէկ կամքս այ աւելացնելով.
Րստացուած բազում բաներու չարքին, դիւրին է փաստել
ԹԷ մէկ Թիւն ոչինչ պիտի նկատուի:
Թող այս մեծաթիւ
Շարջին մէջէն ես անցնիմ աննկատ, Թէեւ ամբարիդ
Հաչլիւներուն մէջ պիտի ես միայն մէկը նըրկատուիմ.
ՈրովՀետեւ զիս ոչինչ կը զոպէ, թող քեզ Հաճելի
Թուփ զապել զիա, զիա որ ոչինչ եմ, բայց քաղցը քեղ Համար.
Անունըս սակայն ըրէ աները քու, եւ զայն ժիչտ աիրէ,

Ասյա պիտի դուն աիրես զիա, Քանզի անունս է «Ունլլի»։

137

Thou blind fool, Love, what dost thou to mine eyes,
That they behold, and see not what they see?
They know what beauty is, see where it lies,
Yet what the best is take the worst to be.
If eyes, corrupt by over-partial looks,
Be anchored in the bay where all men ride,
Why of eyes' falsehood hast thou forged hooks,
Whereto the judgement of my heart is tied?
Why should my heart think that a several plot,
Which my heart knows the wide world's common place?
Or mine eyes seeing this, say this is not,
To put fair truth upon so foul a face?
 
In things right true my heart and eyes have erred,
And to this false plague are they now transferred.

(143) Ով դուն կոյր, խենթ Սէր, բան, ի՞նչ կ՚ընես դուն իմ աչքերուն,
Անոնք կը նային, բայց իրենց տեսածն չեն տեսներ կարծես,
Գեղեցկութեան ի՛նչ լինելը գիտեն, գիտեն նաեւ Թէ
Ո՞ւր կը գրտնըւի. ինչ որ լաւագոյն Է, սակայն, անոնք
Վատթարագոյնի Հետ կը չբգոթեն։
Միակողմանի
Շիլ նայուածքներով եղծըւած աչքերն եԹէ խարբախուած
Լինի ծոցին մէջ ուրկէ ամէն մարդ իր նաւը կառնի,
Ինչո՞ւ աչքերու խաբկանքին կապած ես դուն խարդախուած
կեղծպատիր կարթել, որոնց դատաստանը նաեւ սրտիս
կապուած կը մընաց:
Ինչո՞ւ պէտք է որ սիրտըս մրտածէ
Այսպէս այլազան դաւերու մասին, լայն աչխարձին մեջ
Որոնց Հասարակ տեղն իմ սիրտն դիտե: Եւ կամ իմ աչքերն
Ասոնք տեսնելով, ինչո՞ւ ըսեն Թէ նպատակը չէ
Պարզ ճչմարտութիւնը տեղաւորել այսպիսի տրգեղ
Դէմքի մը վըրա Սիրտըս ու աչքերա, արդար, ճչմարիտ
Շատ բաներու մէջ արխալ էն դատած, եւ այժըմ խարդախ

Այս ժանտախտին են անոնք վերածուած:

138

When my love swears that she is made of truth,
I do believe her, though I know she lies,
That she might think me some untutored youth,
Unlearned in the world's false subtleties.
Thus vainly thinking that she thinks me young,
Although she knows my days are past the best,
Simply I credit her false-speaking tongue:
On both sides thus is simple truth suppressed.
But wherefore says she not she is unjust?
And wherefore say not I that I am old?
O, love's best habit is in seeming trust,
And age in love loves not t'have years told.
 
Therefore I lie with her, and she with me,
And in our faults by lies we flattered be.

(144) Սէրը երբ կ՚երդնու Թէ ճչմարտությիւնն իակ ինքն է ամբողֆ,
Իր ըսածին ես Հաւատք կ՚ընծայեմ, Թէպէտ դիտեմ որ
Նա սուտ կը խօսի, նաեւ Թէ կրնայ ան զիս նկատել
Անդաստիարակ մի երիտասարդ, անգետ աչխարձի

կեղծպատեր ու սոււտ խորամանկութեանց:
Այսպեսով ի զուր
կարծել տալով Թէ երիտասարդի տեղ զիս կը դընէ,
Թէպետեւ գիտե լաւագոյն օրերս անցած են արդէն.
Կը դրնաձատեմ պարզապէս անոր սըրտախօս լեղուն.

Երկու կողմեն ալ ճչմարտութիւնն է որ կը խափանուլի։
Բայց ինչո՞ւ չըրսեր Թէ ինք արդար չէ, եւ ինչու ես չեմ
Ըաեր Թէ ծեր եմ։ 0, ամենալաւ աիրոլ կերպարն է
Երեւնալ իբրեւ փատաձելի անձ, իակ աիրոլ մէջ ալ

Տարիքն չի սիրեր որ մարդիկ Հաչուեն իրեն տարիներն:

Ուստի ես իրեն, եւ ինքն ալ ինծի, այսպէս կը սրտեն,
Եւ մեր Թերութեանց մէջ մենք սուտերով կը չողոքոր Թուին:

139

O call not me to justify the wrong
That thy unkindness lays upon my heart;
Wound me not with thine eye but with thy tongue;
Use power with power, and slay me not by art.
Tell me thou lov'st elsewhere; but in my sight,
Dear heart, forbear to glance thine eye aside;
What need'st thou wound with cunning when thy might
Is more than my o'erpressed defense can bide?
Let me excuse thee: 'Ah, my love well knows
Her pretty looks have been mine enemies,
And therefore from my face she turns my foes,
That they elsewhere might dart their injuries.'
 
Yet do not so, but since I am near slain,
Kill me outright with looks, and rid my pain.

(145) աա անսա սու.
Ժե կանչեր զիա, արդարացնելու Համար սխալն այն
ՈՐ «ըտիս վըրայ կը բեռցընէ քու անազնըւութիւնդ.
Մե՛ վիրաւորեր զիս քու աչքերով, այլ քու լեզուով.
Դուն ուժի դէմ ուժ փորձէ դործածել, Ժե զիս ըսպաններ
Նենգ միջոցներով:
Ըսե Թէ ուրիչը դուն կը «իրես,
Բայց ըզգուչացիր իժ ներկայութեան, ով սպիրտ սիրելի,

Աչքովդ ուրիչ կողմ ակնարկ նետելէ. ի՞նչ պէտք ունիս դուն
Խորամանկութեամբ վիրաւորելու, երբ քու զօրութիւնդ
Աւելի է քան ինչ որ ես կրնամ տոկալ չափազանց
Ինքզինքա պաշտպանել իակ եԹէ փորձեմ:
Թոյլ տուր դուն ինծի
ՌԸ Քեզ չըքմեղեմ. անրըս լաւ դիտն ԹԷ անոր քնջուչ
Նայուածքները իմ Թչնամիներս են, եւ Հետեւաբար
Հակառակորդներս ան կը Հեռացնէ ներկայութենէս,
Որպես զի անոնք ուրիչ կողմ իրենց վիրաւորանջի
Նետերն արձակեն:
Սակայն եւ այնպես, մի՛ ըներ այդպէս,
Բայց քանի որ ես գրեթէ ըսպաննուած կը մընամ այսպէս,
Ուղղակիօրեն ըսպաննէ դուն զիս քու նայուածքներով,

Ե. զիս այդպեսով դուն ձերբազատէ իմ խոր ցաւերեն:

140

Be wise as thou art cruel, do not press
My tongue-tied patience with too much disdain,
Lest sorrow lend me words, and words express
The manner of my pity-wanting pain.
If I might teach thee wit, better it were,
Though not to love, yet, love, to tell me so -
As testy sick men, when their deaths be near,
No news but health from their physicians know.
For if I should despair, I should grow mad,
And in my madness might speak ill of thee;
Now this ill-wresting world is grown so bad,
Mad slanderers by mad ears believed be,
 
That I may not be so, nor thou belied,
Bear thine eyes straight, though thy proud heart go wide.

(138) Եղիր իմաստուն, անդութ Էս ինչպէս. չատ անարգալից
վերաբերմունքով մի գրգըուեր իմ Համըը, զոպըւած
Լեզուս եւ անոր լուռ Համբեբութիւն. վիչտը որպես զի
Փոխ չըտայ բառեր, եւ բառե՛ը՝ որոնք նըկարագիրով
Պոոթկուն լինելով, պիտ արտայատեն իմ դութ-պաճանչող
աւն ու իր կերպարն:
եթէ կարենամ քեղ սովորեցնել
Սրամտությւն, Էրանի լինէր այդ ոչ անպայման
Սիրելու մասին, այլ ախըոյ որ ինձ լայտնեիր, ինչես
Շատ դիւշրագրգիո Հիւանդներ որոնք մաձուան են մօտիկ,
Եւ կուզեն լսել ո՛չ մէկ ուրիչ լուր իրենց բժչկէն,
Բացի ժի մ խաւյն առողքութենէն:
ՈրուվՀետեւ ես
Թէ լուսաձատիմ, պիտի զայրանամ, եւ իմ զայրոյլթին
Մէջ գուցէ խօսիմ դէչ բան քու մասին. Հիմա չար-կորզող
Աչխարձը այնքան վատնթարացած է, խեռ. զըպարտողներ

Խեռ ականքջներու միջոցաւ Ժժիայն Հաւատալ կուտան:
Որալէս զի չլլամ ես այդպէս, եւ կամ" դուն ալ չը խաբուիս

Աչքդ ուղիղ պաճէ, Թէ փակ՝ քու Հրպարտ սիրտըդ բոնես լայն:

141

In faith, I do not love thee with mine eyes,
For they in thee a thousand errors note,
But 'tis my heart that loves what they despise,
Who in despite of view is pleased to dote.
Nor are mine ears with thy tongue's tune delighted,
Nor tender feeling to base touches prone,
Nor taste, nor smell, desire to be invited
To any sensual feast with thee alone;
But my five wits nor my five senses can
Dissuade one foolish heart from serving thee,
Who leaves unswayed the likeness of a man,
Thy proud heart's slave and vassal wretch to be.
 
Only my plague thus far I count my gain,
That she that makes me sin awards me pain.

(142) Իրաւ կ՚ըսեմ ես, քեզ իմ աչքերով չեմ սիրեր երբեք,
Քու մէջըդ անոնք Հաղար սխալներ կը մատնանչեն,
Բայց իմ սիրտն է որ կը տիրէ ինչ որ անոնք անդտանեն,
Եւ տեսնըւած ին Հակառակ գոՀ 5 պիրոյ զեղումով։

Ո՛չ իմ ականջներն կը Հրճուին լեզուիդ եղանակներեն,
Ո՛չ նուրբ ըզգացում՝ ըստոր Գրպումի կը Հակամիտի,
Ոչ Համտեսելիք, ո՛չ Հոտոտալիջ, կբ ցանկան Հրաւեր
Ըստանալ քեզ Հետ զգայարանական Հաճոյքի Համար
Մինակ մրնալու:
Ո՛չ իժ բոլոր Հինդ ըզդայարանքներա,
եւ տչ ալ իմ Հինգ ըզգանութիւններս կարող են մեկ խենթ
Սիրտ տարձամողել քեղ ծառայելն. դուն՝ անազդեցիկ
Մարդ մը կը Թողուս քու Հրպարտ սրտիդ ըստրուկն ու դերին
դառնալու, նաեւ. թչուառանալու:
Համաճարակն իմ՝
Ցայժըմ մի միայն կը նըկատեմ չա, զի այն որ ինծի
Մեղանչել կուտայ, զիս կը վարձատըէ այս ցաւը տալով:

Օգոստոս 1995

142

Love is my sin, and thy dear virtue hate,
Hate of my sin, grounded on sinful loving.
O but with mine compare thou thine own state,
And thou shalt find it merits not reproving,
Or if it do, not from those lips of thine,
That have profaned their scarlet ornaments,
And seal'd false bonds of love as oft as mine,
Robbed others' beds' revenues of their rents.
Be it lawful I love thee, as thou lov'st those
Whom thine eyes woo as mine importune thee:
Root pity in thy heart, that when it grows
Thy pity may deserve to pitied be.
 
If thou dost seek to have what thou dost hide,
By self-example mayst thou be denied.

(137) Խա անարի
Սէրը մեղքն է իմ, եւ ատելությիւնն էր քու Թանկագին
Առաքինությւն, խոր ատելութիւն իմ մեղքին Հանդէա,

Մ եղսալից սիրոյ վըրայ Հիմնըւած. բայց իմ կացութեան
Հետ փորձէ սակայն բաղդատել նաեւ քու իակ կացութիւն,
Եւ պիտի գտնես Թէ իմն արդարեւ չէ իսկ արժանի
Ցանդիմանութան, կամ էթ իակ է, ոչ ջու չրթներէն,
Որոնք պղծած են իրենց չառադոյն չրպար, զարդարանջ,
Որոնք կնքած են սիրո կեղծ կապեր, նոյն մաճախութեամբ
Որ ես եւ կնքած, եւ ուրիչներու անկողիններու
ծկամուտներու վարձքերն կողոպտած:
Կը ափիրեմ ես քեզ,
Թէ Թոյլատըըրուխ, այնպէս ինչպէս դուն կը աիրեռ անոնք
Որոնց Հետ աչքերդ կը սիրաբանեն, ինչպէս իմ աչքերն
Քեզ կը Թախանձեն։ Արմատաւորն գութը սրտիդ մէջ,
Որպես զի երբ ան աճի ու մեծնայ, դութըդ արժանի
Դառնա իրապէս խանդաղատանջի:
Եթէ դուն իրու
Կը փընտրունես ա՚յն՝ ինչ դուն կը Տածկես, Քու խակ անձնական

Այգ օրինակին Համար կուզեմ" որ մերժըւած մընաս1

143

Lo, as a careful housewife runs to catch
One of her feathered creatures broke away,
Sets down her babe and makes all swift dispatch
In pursuit of the thing she would have stay,
Whilst her neglected child holds her in chase,
Cries to catch her whose busy care is bent
To follow that which flies before her face,
Not prizing her poor infant's discontent:
So runn'st thou after that which flies from thee,
Whilst I, thy babe, chase thee afar behind;
But if thou catch thy hope, turn back to me,
And play the mother's part, kiss me, be kind:
 
So will I pray that thou mayst have thy Will,
If thou turn back, and my loud crying still.

(133 Ա) Ինչպէս Հոդածու ըզգոյչ տանտիկին ժը՝ Հետապնդող
Բոնելու Համար մէկն իր փետրաւոը արարածներէն՝
Փախած, կորսըւած, իլ մանուկը վար կը դնէ գրկեն
Արագ վազելու, Հետապնդելու ինչ որ պիտի ինջ
Ուզէր որ իր մօտ մնար անկորուստ
Մինչդեռ իլ լքուած
Երեխան՝ զինք ետ պաճել ուզելու Հետապնդում էն,
կուլա բռնելու իր մայրն մտազբաղ, որուն միակ Հոգն
է Հետապնդել այն որ կը Թոչի իր աչքին առջեւ,
Անտեսելով խեղճ իր երեխային կանչը ցաւագին:

Այսպէս նաեւ դուն կը Հետապնդես այն որ կը Թոչի
Քեզմէ միչտ Հեռու, մինչ քու երեխան՝ ե՚ս, կը Հալածեմ
Քեզ չատ Հեռուկն։ Բայց Թէ լուսացածդ բռնել կարենաս,
Դարձիր ետ ինծի, եւ մօր դերն խաղալ, Գամբուրէ դուն զիա,
Եւ եղիր ազնիւ:
Այսպէս պիտի ես աղօթեմ որ դուն
կամ քըդ» ունենաս, եթէ պատաձի որ վերադառնաս,
Քու փվերադարձովդ իմ բարձրաղաղակ լացըս Հանդարտ:

143

Lo, as a careful housewife runs to catch
One of her feathered creatures broke away,
Sets down her babe and makes all swift dispatch
In pursuit of the thing she would have stay,
Whilst her neglected child holds her in chase,
Cries to catch her whose busy care is bent
To follow that which flies before her face,
Not prizing her poor infant's discontent:
So runn'st thou after that which flies from thee,
Whilst I, thy babe, chase thee afar behind;
But if thou catch thy hope, turn back to me,
And play the mother's part, kiss me, be kind:
 
So will I pray that thou mayst have thy Will,
If thou turn back, and my loud crying still.

(133 Բ) Ինչաէս Հոդածու ըզգոյչ տանտիկին մը՝ Հետապնդող
Բոնելու Համար մէկն մԱ փետրաւոր արարածներէն՝
Փախած, կորարւած, իր մանուկը վար կը դնէ գրկէն՝
Արագ վազելու, Հետապնդելու ինչ որ պիտի ինք
Մինչդեռ իր լքուած
Երեխան՝ զինք եւո պաճել ուզելով Հետապնդում էն,
կուլա բունելու իր մայրն մտազբաղ, որուն միակ Հողն
է Հետապնդել այն որ կը Թոչի իր աչքին առեւ,
Անտեսելով խեղճ իր երեխային կանչը ցաւադին:

Այսպէս նաեւ դուն կը Հետապնդես այն որ կը թԹոչի
Քեզ է մժիչտ Հեռու, մինչ քու երեխան՝ Է՚ա, կը Հալածեմ՝
Քեզ չատ Հեռուէն: Բայց Թէ յուսացած դ. բունել կարենաս,
Դարձիր ետ ինծի, եւ մօր դերն խաղաց, Համբուրէ դուն զիս,

Եւ եղիր ազնիւ:

Այսպես պիտի ես աղօթեմ ոբ դուն
Ուիլլիդ» ունենաս, եթէ պատածի որ վերադառնաս,
Քու վերադարձովդ իմ բարձրաղաղակ լացըս Հանդարտի:

144

Two loves I have, of comfort and despair,
Which like two spirits do suggest me still:
The better angel is a man right fair;
The worser spirit a woman coloured ill.
To win me soon to hell, my female evil
Tempteth my better angel from my side,
And would corrupt my saint to be a devil,
Wooing his purity with her foul pride.
And whether that my angel be turned fiend
Suspect I may, but not directly tell,
But being both from me, both to each friend,
I guess one angel in another's hell.
 
Yet this shall I ne'er know, but live in doubt,
Till my bad angel fire my good one out.

(153) Իւք մժէջըս ունիմ ես երկու աէրեր՝ Քաջալերութեան
Եւ վրստածութեան, որոնք ինծի միչտ խըրատ, Թելադրանջ

Կը բաչխեն նըման զոյգ ոդիներու. լաւ, բարի Հրեչտակն
Մարդ մըն է իրօք ուղիղ Էւ արդար, փակ վատթար ոգին
Կին մըն է չատ գել գոյնով չրպարուած:
Զիս չուտով դժոխք
Հրրապուրելու Համար՝ իմ այս էդ չար ոգին թԹչուտո,
Իմ բարի Հրեչտակն իմ քովեն Հեռու մեղքի փորձութեան
Քաչել կը փորձէ, եւ ԵԹԷ կրնայ իմ սուրբը պիտի
ԱՆ ապականե, որ Հրրեչ դառնալ, Հրրապուրելով

Սրբութիւնն անոր, իր կեղծ, գարչելի Հըրպարտությիւնով:
Թէ արդեօք Գրեչտակա պիտի վերածուի Հրրէչ սատանի,
կրնամ կասկածիլ, բայց ոչ ուղղակի արտաատըւել.
Բայց Քանի անոնք երկուքն ինձմէ են, եւ իրարու Հեւո
Բարեկամ, ընկեր իւրաքանչիւըն են, մերեւակայեմ
ԹԷ ինչպես Հրեչտակ մը կրնայ ապրիլ ուրիչ Հրեչտակի
ՄԸ դժոխքին մէջ.
Բայց այս ես երբեք պիտի չը գիտնա,
Եւ կասկած ի 31 պիտի ես ապրիմ, մինչեւ որ իժ չար

Հրրեչտակըս դո՛ւրս վրտարէ իժ լաւ Հրեչտակըս բարի:

145

Those lips that Love's own hand did make
Breathed forth the sound that said 'I hate'
To me that languish'd for her sake;
But when she saw my woeful state,
Straight in her heart did mercy come,
Chiding that tongue that ever sweet
Was used in giving gentle doom,
And taught it thus anew to greet:
'I hate' she altered with an end,
That follow'd it as gentle day
Doth follow night, who like a fiend
From heaven to hell is flown away;
 
'I hate' from hate away she threw,
And saved my life, saying 'not you'.

(126) ՇրԹունքներն այն որոնք Սիրոյ ձեռքերուն իակ ըստեղծուեցան
Շրչընչացին այնպիսի խոր ձայն մոր ըսաւ Թէ, Վրատեմ ես».
Եւ այդ ինծի ոը իր սիրոյն կը Հիւծեի կարօտագին.
Բայց երբ տեսաւ ան ողբալի կացութիւնն իմ, գութն իր արտին
Մէջ ուղղակի տեղն իր գտաւ, սաստելով այն քաղցրաբարբառ
Լեզուն՚ որով սովոր էր ան ազնիւ կերպով տալ դատակնիջ.

Այսպես անոր ան սորվեցուց նոր ի նորոյ ողֆունելու:
Հես նկատեմ» խօոքն այնպէս փոխեց գիտակցօրէեն, ինչաէաս Քնքուչ
Օրն արդարեւ կը յաջորդէ մութ գիչերին, որ դեպ դրժոխք
Շրպրրտունցաւ սատանին պէս արտաքսուելու լոյս երկինքէն:
Ատելութեան գրկեն Հեռո՛ւ ան «ատեմ ես» խօսքը նետեց,

Եւ փրկեց իմ կեանքն՝ ըսելով. «Բայց ո՛չ ԹԷ Քեզ»:

146

Poor soul, the centre of my sinful earth,
[ ] these rebel powers that thee array
Why dost thou pine within and suffer dearth,
Painting thy outward walls so costly gay?
Why so large cost, having so short a lease,
Dost thou upon thy fading mansion spend?
Shall worms, inheritors of this excess,
Eat up thy charge? Is this thy body's end?
Then soul, live thou upon thy servant's loss,
And let that pine to aggravate thy store;
Buy terms divine in selling hours of dross;
Within be fed, without be rich no more:
 
So shall thou feed on Death, that feeds on men,
And Death once dead, there's no more dying then.

(154) Ով դուն խեղճ Հոդի, դուն իմ մեղաւոր աչխարձտին կեդրոն,
Այս ըմբոստ ուժերն որոնք քեզ այսպես կը գեղազարդեն,
Ինչո՞ւ ներաիդիդ կարօտ կը քաչես եւ կը տառապիս
Նըւազութենեն, պատերդ արտաքին եւ առ երեւոյթ
Շըոայլ ներկելով, պճնազարդելով։
ինչո՞ւ մեծագին
Ծախասեըն այս ընել, այսքան կարճատեւ պայմանաժամով,
Քու թառամելիջ ապարանջիդ վրա Մի՞թէ որդերուն՝
Ժառանգորդներուն այս չռայլութեան, որոնք պիտ լափեն

Աւանդըդ այս մեծ: Նպատակն է այս քու ճոխ մարմ ինիդ:
Ուրեմն, ո՛փ Հոգի, ապրէ ծառայիդ կորուստին Հաչւոյն,
Եւ կարօտը քու Թող որ կործանէ ըչտեմարաններդ.
Գրէ էրկնային Համաձայնագրեր ծախելով ժամեր աւելցուքներու.

Ներսէդ սընանիր. արտաքնապես մի այլեւս Հրապուրեր:
Այսպէս պիտի դուն սընանիս ՄաՀով, որը իր կարգին
Մարդով կը անան. եւ մէկ անդամ որ Մաձը կը մեռնի,

Այլեւըս մեռնիլ չբ կայ այնուԳեւո:

147

My love is as a fever, longing still
For that which longer nurseth the disease,
Feeding on that which doth preserve the ill,
Th'uncertain sickly appetite to please.
My reason, the Physician to my love,
Angry that his prescriptions are not kept,
Hath left me, and I desperate now approve,
Desire is death, which Physic did except.
Past cure I am, now Reason is past care,
And frantic mad with evermore unrest,
My thoughts and my discourse as madmen's are,
At random from the truth vainly expressed:
 
For I have sworn thee fair, and thought thee bright,
Who art as black as hell, as dark as night.

(150) Սէրըս նըման է ջերմախտի տենդին, միչտ ցանկանալով
Անոր որ երկար աւելի կարող է սրնուցանել
Ախտն Հիւանդութեան, կերակըրուելով այն բանով միայն
Որոնք աւելի Հիւանդությւնն է որ կը պաճապանեն,
Հաճոյացնելու Համար անորոչ, նաեւ ախտաւոր
Ախորժակ մարդուն:
Իսկ պատճածուը իմ" բժիչկը «իրոլս,
Զայրացած այնքան որ իր դեղագրեր չեն դործագրունը,
Թողլբջեր է զիա, եւ ես յուսաճատ կը Հաստատեմ՝ արդ
Յանկանալն մաճ է, զոր բժչկութիւնը կը բացառեն:

Անբուժելի էմ. այլեւս անտեղի է Հոդածութեան
Պատճառ. որոնել, եւ խելացընոր ու միչտ անՀանդարտ
Այսպէս կեանք ապրել. իմ մտածումներա, խօսակցութիւններա,
Խենթի, չիմարի միայն լատուկ են, առանց խորԳելու
Ճչմարտութենէն խօսիլ փորձելով:
ՈրովՀետեւ ես
Երդունը եմ որ դուն գեղեցիկ եռ միչտ, եւ խորձեր եմ Թէ
Ուչիմ էս այնքան, մինչդեռ դուն սեւ ես դժոխքի նըման,
Խաւարամած ես ինչպես մութ գիչեր:

148

O me! what eyes hath love put in my head,
Which have no correspondence with true sight?
Or, if they have, where is my judgement fled,
That censures falsely what they see aright?
If that be fair whereon my false eyes dote,
What means the world to say it is not so?
If it be not, then love doth well denote
Love's eye is not so true as all men's: no,
How can it? O how can love's eye be true,
That is so vexed with watching and with tears?
No marvel then, though I mistake my view:
The sun itself sees not till heaven clears.
 
O cunning love, with tears thou keep'st me blind,
Lest eyes, well seeing, thy foul faults should find.

(149) վա՛յ ինձ. ի՛նչ աչքեր սէրը զետեղած է իմ գլխուս մէֆ,

Որոնք ճչմարիտ իրողութեան Հետ Հաղորդակցութեան
Ո՛չ մէկ կաա ունին: կա եթէ ունին, իւք դատողութիւնն
Ո՞ւը է խոյս տրւեր, որ անճչտօրէն կը պախարակէ
Ինչ որ անոնք ճիչտ, ուղիղ կը տեսնեն:
ԵԹԷ գեղեցիկ,
Ճչմարիտ է այն որուն վըրայ իժ խարդախուած աչքերս
Լոկ կը խենԹենան, ի՞նչ արժէք ունի, աշխարծն իսկ ըսէ՝
Թէ այդ այդպես չԻ ԵԹԷ այդպէս չէ, սէրն ուրեմըն լաւ
Կը վըկայէ Թէ Սիրոյ աչքն այնքան ալ ճչմարիտ չե,
Աչքերը ինչպես բոլոր մարդերուն:
Ոչ, ինչպես կրնա
Մ, ինչպես կրնայ ԱՐՏ» աչքն արդար լինել երբ այնքան,
Ընկճըւած է ան անդուլ Հսկելեն եւ արտասուելէն։
Արեւը անդամ, մինչեւ որ երկինքը պայծառանալյ,
Տեսնել չի կարող:

ՌՈՎ խորամանկ Սէր, արցունքներով դուն
Զիա կոյը կը պաձես, որպէս զի չբլլալ Թէ լաւ տեսնելով

149

Canst thou, O cruel, say I love thee not,
When I against myself with thee partake?
Do I not think on thee, when I forgot
Am of myself, all tyrant for thy sake?
Who hateth thee that I do call my friend?
On whom frown'st thou that I do fawn Upon?
Nay, if thou lour'st on me, do I not spend
Revenge upon myself with present moan?
What merit do I in myself respect
That is so proud thy service to despise,
When all my best doth worship thy defect,
Commanded by the motion of thine eyes?
 
But, love, hate on, for now I know thy mind:
Those that can see thou lov'st, and I am blind.

(146) Ով անգութ, ըսէ, կընա՞ս ըսել Թէ ես քեզ չեմ սիրեր,
Երբ ինջզինքիս դէմ քեզ Հետ ես այսպես կը Հաղորգակցիմ։
Քու մասին չե որ ես կը մտածեմ, երբ ես կը մոռնա
Թէ ամբողֆովին ինքըս բոնակալ դարձեր եմ այսպես
Միայն քու սիրոյն: ՚
Ով էան որ քեզ կ՚ատէ, եւ ես զայն
Ես չողոքորթել կրնամ փորձըւիլ. ո՛չ միայն այսչափ,
Այլ երբ զայրացած աչքերդ պըուրստես, միթէ ինքզինքես
ՎԸրէժ չե՞մ լուծեր ներկայ այս ողբով:

Ես իմ ժէջըս ի՞նչ
Իբրեւ արժանիք կը գերադասեմ, որ այնքան Հրպարտ

Դառնա, եւ ուզէ արձամարձել քեզ ծառայելն անդամ,
Երբ իմ լաւադոյնն ամբող կը պաչտէ քու Թերութիւնն իակ,

ՀրրաՀանդըւած քու այդ աչքերուն ամէն չարժում էեն:

150

O, from what pow'r hast thou this pow'rful might
With insufficiency my heart to sway,
To make me give the lie to my true sight,
And swear that brightness doth not grace the day?
Whence hast thou this becoming of things ill,
That in the very refuse of thy deeds
There is such strength and warrantise of skill
That, in my mind, thy worst all best exceeds?
Who taught thee how to make me love thee more
The more I hear and see just cause of hate?
O, though I love what others do abhor,
With others thou shouldst not abhor my state.
 
If thy unworthiness raised love in me,
More worthy I to be beloved of thee.

(151) դուն ո՞ր ուժէն ունիս այն Հըզօր զօրութիւնն ուժի,
Քու անբաւական այս կարողութեամբ արտիս տիրելու,
Իրաւ տեսածիս սուտ Հանել տալու, երդում ընելու
ՈՐ օդը պայծառ չընորձ չի բերեր այս ցերեկ օրուան:

Այս գել բաներու լարմարիլդ ուրկե՞, որ արարջներուղ
Դիրտ աւելցուքին մէջ մինչեւ անդամ այնպիսի ուժ կայ

Քու փատթարադգոյնը լաւադոյնն իոկ կը գերազանցէ:
Ո՞վ քեզ սորվեցուց ինչպե՛ս ըատիպել որ քեզ աւելի
Ես ախրել ուզեմ, որքան աւելի տեսնեմ ու լըսեմ
Իրաւ պատճառներ քեզի ատելու: 0, Հակառակ որ,
Ես կը սիրեմ ա՛յն՝ որմէ կը զզուին, կ՚ատեն ուրիչներ,

ՈւՐիչներու Հետ իմ վիճակըս դուն պէտք չե որ ատես:

Անարժանութիւնդ իժ մէջ եթէ սէր այսպէս արթնցուց,
Ես աւելիով արժանի եմ մժիչտ քեզմէ սիրուելու:

151

Love is too young to know what conscience is,
Yet who knows not conscience is born of love?
Then, gentle cheater, urge not my amiss,
Lest guilty of my faults thy sweet self prove.
For, thou betraying me, I do betray
My nobler part to my gross body's treason:
My soul doth tell my body that he may
Triumph in love; flesh stays no farther reason;
But rising at thy name doth point out thee
As his triumphant prize. Proud of this pride,
He is contented thy poor drudge to be,
To stand in thy affairs, fall by thy side.
 
No want of conscience hold it that I call
Her 'love' for whose dear love I rise and fall.

(129) Սէն երիտասարդ է չատ գիտնալու ի՞նչ Ք խղճմտանք,

Բայց ո՞վ չի գիտեր խղճմտանքն ինքնին ծրնունդն է սիրո:
Ուրեմըն ո՛վ դուն՝ մարդաանը խաբող, խալիա վըրայ
Դուն մի ծանրանար, որպէս զի չըլլայ ԹԷ իմ սխալներս
Քաղցըը անձիդ դէմ փաստեր յանցանքի իբրեւ գործածուին:
Զի ԹԷ զիս դրժես, իմ ազնըւադոյն մասը ես մատնած
կոլլամ անճոռնի իմ այս մարմինիս դաւաճանութեան:
Հավա մարմի» էրէ Բէ գութն հերը «երամ
Կը մաղթանակէ. մարմինն աւելի տրամաբանությիւն
Գործածել չունի, բացի անունից մայնը երբ լրաէ
Ոտքի կը կանդնի եւ քեղ մատնանիչ կընձ մի միայն
ԻԲԸ հր յաղթութեան մրցանակ չաճած. այս Հրպարտութեամբ
Հրպարտանալով, դոՀ է կոչուելու խեղճ ըատրուկը քու,

Արարքներուղ մօւո կանդնած մընալու, կողքիդ իյնալու:
Ոչ մէկ խղճի խայթ որ զինք կը կոչեմ «իմ աէրըս», որուն

Թանկագին սիրոյն Համար անվարան կը կանդնիմ, կ իլնամ։

152

In loving thee thou know'st I am forsworn,
But thou art twice forsworn, to me love swearing:
In act thy bed-vow broke, and new faith torn
In vowing new hate after new love bearing.
But why of two oaths' breach do I accuse thee,
When I break twenty? I am perjured most,
For all my vows are oaths but to misuse thee,
And all my honest faith in thee is lost,
For I have sworn deep oaths of thy deep kindness,
Oaths of thy love, thy truth, thy constancy,
And to enlighten thee gave eyes to blindness,
Or made them swear against the thing they see:
 
For I have sworn thee fair, more perjured eye,
To swear against the truth so foul a lie.

(136) Դուն գիտես որ ես երդըրմնադրուժ եմ Քեզ սիրելու մէջ,
Բա ուն նա Է մնադրուժ ես, ինձ ս երդուեյով.
Գործով անկողնոլ երդումդ դրժեցիր, եւ բզըջտեցիը
Հաւատքը Քու նոր, նոր սէր ծրնելէ լետոյ ուխտելով
Նոր ատելությիւն:
Բայց քեզի ինչո՞ւ երկու երդում ի
Դրժումով միայն ես մամբաստանեմ, երբ ես Քրսանով/
Երգըմնադրուժ եմ: Եւ ամէնէն չատ սուտ եմ երդուրնցեր,
ՈրուվՀետեւ իմ ուխտերը ամբողք երդումներ են Քեզ
Զարաչաձելու Համար մի միայն, եւ ամբողջ պարկեչտ
Հաւատքըս Քու մէջ կորսնցուցած եմ:
ՈրուվՀետեւ ես
Անունով միայն. երդումներ սիրոյդ, քու ճչմարտութեան,
Հաւատարմութեանդ փըրայ մոյս դրրած, Աւ. դեռ. աւելին,
կամ անոնց երդնուլ տըւի Հակառակ իրենց տեսածին:

ՈրովՀետեւ ես երդում եմ ըրած՝ գեղեցիկ ես դուն.
ԱԼ էն էն չատ է՛ս սուտ էմ երդուրնցեր, ճչմժարտութեան դէմ

Երդում ընելով այսքան ըատորին սուտի անունով:

153

Cupid laid by his brand, and fell asleep:
A maid of Dian's this advantage found,
And his love-kindling fire did quickly steep
In a cold valley-fountain of that ground;
Which borrowed from this holy fire of Love
A dateless lively heat, still to endure,
And grew a seething bath, which yet men prove
Against strange maladies a sovereign cure.
But at my mistress' eye Love's brand new fired,
The boy for trial needs would touch my breast;
I, sick withal, the help of bath desired,
And thither hied, a sad distempered guest;
 
But found no cure: the bath for my help lies
Where Cupid got new fire - my mistress' eyes.

(147) ա. խնա աաա,
ԱՆ՚ սիրոյ աստուած Քիւփիտ, իր ջաճին Քուք ընկողմանած
Մրրափեց ի քուն. օդտրւելու այս պատեճութենէն,
Մէկը կոյսերէն միւս աստուածուծւոյն՝ Ֆիան-ԱնաՀիտ,
Այդ աէր-առկայծող կըրակը անոր փութով մրխըրճեց
Լեռնամմջ Հովտին նոյն տեղւոյն վըրայ պաղ աղբիւրին մէջ,
Որով փոխ առաւ արբազնամաքուր Սիրոյ կրրակէն
Թէ անժամանակ եւ թէ կենսալիր ուժեղ Քերմութիւն,
Ծաւերժ դիմացող, որ վերածուեցաւ եռուն բաղնիքի,
Եւ արուն մասին դեռ կը վկայեն մարդիկ թէ ինչպէս
Շատ տարօրինակ Հիւանդութեանը դէմ ան արքայական
Ազբիւը 5 բուժման:
Բայց իմ ախըրուՀւոյս աչքին դատումով,
Սէրն ամբողֆովին նոր վառուած: ֆամ է, եւ փորձի Համար
Տղան իմ կուրծքին Հպիլ անպայման պիտ պարտաւորուէը.
Մակայն եւ այնպէս, ես Հիւանդացած, կարիքն ըզդացի
Այդ բաղանիջին, եւ ըչտապեցի այնտեղ ուղղըւել,
Իբրեւ տրտում Հիւր եւ անտրամադլեր:
Այնտեղ չը գըտալ
Մակայն ես դարման. ինձի դարմանող եւ ինձ օգտակար
Բազղնիքն լոկ այնտեղ կը դտնըւէր, ուր Քիւփիտն ըստացաւ

Բրուընկող նոր Հուրն, որ իմ աիրումւոյս աչքերն ունէին:

154

The little Love-god lying once asleep,
Laid by his side his heart-inflaming brand,
Whilst many nymphs that vowed chaste life to keep
Came tripping by; but in her maiden hand
The fairest votary took up that fire
Which many legions of true hearts had warmed;
And so the General of hot desire
Was, sleeping, by a virgin hand disarmed.
This brand she quenched in a cool well by,
Which from Love's fire took heat perpetual,
Growing a bath and healthful remedy,
For men diseased; but I, my mistress' thrall,
 
Came there for cure and this by that I prove,
Love's fire heats water, water cools not love.

(128) Փոքրիկ Սէր-Աստուածն օր մ՚երբ ի քուն էր, կողքին զետեղեց
Միրտ-այրող շան իր, մինչ բազում Քնքուչ մաւերժաձարսեր,
Որոնք ուխտ առած Հին անարատ կեանք մը ապրելու,
Ծվան իր քովէն անցնիլ սաճելովի
Բայց Էն գեղանին
Այգ ուխտեալներէն առւաւ կուսական մԱ Վեռքերուն մէջ

Հուրն այդ բոցավառ, որ բրոընկած էր բազում լեգէոններ

Իրաւ արտերու. աճա այդպէսով Հրրամանատարն
կրակոտ ցանկութեան, ձեռքն իր զինաթափ, կը նեջէր կողքին
Ֆրրաարա կոյսին, որ բոցն այս մարեց այնտեղ մօտակայ

Մառ. ՔրՀորին մէջ, որ մաւերժական ջերմութիւն առաւ
Մերոյ-կըրակեն, զայն վերածելով Թէ՛ բաղանիքի,

Ե՛ւ Հիւանդ մարդոց Համար դարմանի եւ բուժիչ դեղի: